Türk dünyasının müasir beynəlxalq arenadakı gücü, strateji potensialı və yeni hədəfləri - ŞƏRH

​Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində sürətlə dəyişən geostrateji reallıqlar, qlobal güc mərkəzləri arasındakı rəqabət və təhlükəsizlik çağırışları region dövlətlərinin sıx əməkdaşlığını və vahid mövqedən çıxış etməsini zəruri edir. Bu baxımdan Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) təkcə mədəni və tarixi köklərə söykənən bir qurum deyil, qlobal siyasətdə söz sahibi olan, çəkisi və nüfuzu günbəgün artan mühüm strateji güc mərkəzinə çevrilməkdədir. Üzv ölkələrin geniş coğrafiyanı əhatə edən zəngin təbii resursları, kritik nəqliyyat marşrutları üzərində yerləşən coğrafi mövqeyi, dinamik əhalisi və sürətlə böyüyən iqtisadiyyatları təşkilatın beynəlxalq arenadakı mövqeyinin möhkəmləndirilməsi üçün möhkəm təməl yaradır. Türk dövlətləri bu nəhəng potensialdan maksimum istifadə edərək həm öz xalqlarının rifahını yüksəldir, həm də regional və qlobal sülhün, sabitliyin təmin olunmasında əvəzedilməz rol oynayırlar.
​TDT-nin beynəlxalq aləmdə mövqeyinin güclənməsində geoiqtisadi amillər və nəqliyyat-logistika layihələri həlledici əhəmiyyət kəsb edir. Avropa ilə Asiyanı birləşdirən "Orta Dəhliz" (Şərq-Qərb Nəqliyyat Dəhlizi) layihəsinin reallaşdırılmasında türk dövlətlərinin oynadığı mərkəzi rol təşkilatın qlobal ticarətdəki çəkisini dəfələrlə artırıb. Nəqliyyat, gömrük, logistika və rəqəmsal infrastrukturların inteqrasiyası türk dünyasını qlobal təchizat zəncirinin ən təhlükəsiz və səmərəli halqasına çevirir. Bununla yanaşı, enerji təhlükəsizliyinin qlobal gündəliyin ilk sıralarında yer aldığı bir dövrdə təşkilata üzv ölkələrin zəngin neft, təbii qaz və bərpa olunan enerji resursları beynəlxalq tərəfdaşların TDT ilə əməkdaşlığa olan marağını daha da artırır. Bu potensialın vahid strategiya ilə dünya bazarlarına çıxarılması türk dövlətlərinin iqtisadi müstəqilliyini və beynəlxalq bazarlardakı təsir gücünü artırır.
​Beynəlxalq arenada effektiv və davamlı təsirə malik olmaq yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də siyasi həmrəylik, ortaq diplomatiya və təhlükəsizlik sahəsindəki birgə addımlarla mümkündür. TDT üzvləri Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) və digər nüfuzlu beynəlxalq platformalarda bir-birinin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və milli maraqlarını ardıcıl şəkildə dəstəkləyirlər. İkitərəfli və çoxtərəfli formatda həyata keçirilən hərbi-texniki əməkdaşlıq, Təhlükəsizlik Şuraları katiblərinin mütəmadi görüşləri, müdafiə sənayesi sahəsində tərəfdaşlıq və birgə hərbi təlimlər regionda yeni risklərə və müasir çağırışlara qarşı vahid müdafiə mexanizminin formalaşmasına xidmət edir. Şuşa Bəyannaməsi kimi tarixi sənədlər bu müttəfiqlik və həmrəylik modelinin ən bariz nümunəsidir.
​Türk Dövlətləri Təşkilatının güclənməsində və strateji xəttinin müəyyən edilməsində Azərbaycan Respublikasının və Prezident İlham Əliyevin xüsusi xidmətləri vardır. Azərbaycan xarici siyasətində türk dünyası ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsini və TDT-nin daha da güclənməsini prioritet istiqamət kimi müəyyən edib. Ölkəmiz təşkilatın fəaliyyətinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsi, onun beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrinin genişlənməsi və qlobal müstəvidə nüfuzunun artması üçün davamlı təşəbbüslər irəli sürür. Şuşada keçirilən Zirvə görüşləri, qəbul edilən Qarabağ Bəyannaməsi və digər mühüm sənədlər göstərir ki, Azərbaycan türk birliyinin möhkəmlənməsi və təşkilatın potensialının tam reallaşdırılması üçün öz imkanlarından maksimum istifadə edir.
​Gələcəyə baxdıqda aydın görünür ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı yalnız tarixi, dili və mədəniyyəti bir olan xalqların birliyi deyil, eyni zamanda sülhə, təhlükəsizliyə, qarşılıqlı hörmətə və inkişafa hesablanmış qlobal aktordur. Təhsil, elmi araşdırmalar, rəqəmsallaşma, süni intellekt, yaşıl energetika və gənclər siyasəti sahəsində atılan ortaq addımlar bu birliyin sarsılmaz təməllərini daha da bərkidir. Öz potensialını tam gücü ilə reallaşdıran türk dünyası ortaq siyasi iradəyə, zəngin resurslara və aydın gələcək baxışına əsaslanaraq XXI əsrin ən nüfuzlu və sabitlik gətirən güc mərkəzlərindən biri kimi beynəlxalq arenadakı mövqeyini addım-addım möhkəmləndirir.

Asiman Babayev
YAP Şahbuz rayon təşkilatının məsləhətçisi