TDT təhlükəsizlik və həmrəylik – Prezident İlham Əliyevin mühüm mesajları - ŞƏRH

2026-cı il sentyabrın 17-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərini qəbul edib. Görüşdə TDT-nin Baş katibi, Türkiyə, Özbəkistan, Qırğızıstan və Qazaxıstanın təhlükəsizlik strukturlarının rəhbər şəxsləri, eləcə də Şimali Kipr Türk Respublikasının nümayəndəsi iştirak edib. Dövlət başçısı çıxışında türk dövlətləri arasında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın, təcrübə və məlumat mübadiləsinin əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, TDT çərçivəsində təhlükəsizlik məsələləri üzrə əməkdaşlığın gücləndirilməsi qarşıya çıxan çağırışların vaxtında müəyyənləşdirilməsi və qarşısının alınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun sözlərinə görə, təhlükəsizlik şuralarının rəhbərlərinin bir araya gəlməsi ölkələrin mövcud imkanlarını, zəif tərəflərini və təhlükələrin yarana biləcəyi istiqamətləri daha yaxşı müəyyənləşdirməyə imkan verir. Bu baxımdan informasiya və təcrübə mübadiləsi təşkilata üzv dövlətlərin milli təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edən əsas amillərdən biridir.
Dövlətimizin başçısı çıxışında Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi və mənəvi əsaslarına da toxunub. Prezident İlham Əliyev türk xalqlarının qədim dövlətçilik ənənələrinə, ortaq tarixə, dilə və mədəniyyətə malik olduğunu diqqətə çatdıraraq bu amillərin təşkilat daxilində həmrəyliyin güclənməsinə mühüm təsir göstərdiyini bildirib. O, türk dünyasının birliyinin yalnız siyasi və iqtisadi əlaqələrlə məhdudlaşmadığını, xalqlar arasındakı tarixi və mənəvi bağların da bu münasibətlərin əsas dayaqlarından olduğunu vurğulayıb.
Prezident İlham Əliyev müasir dünyada beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən dəyişikliklərə də diqqət çəkib. Onun çıxışında qeyd olunub ki, beynəlxalq hüquq və beynəlxalq prinsiplər dəyişən şəraitdə yeni çağırışlarla üzləşir. Azərbaycan və TDT-yə üzv ölkələr isə beynəlxalq hüquqa və beynəlxalq prinsiplərə sadiq qalmaq mövqeyini qoruyur. Bu yanaşma türk dövlətlərinin regional sabitliyə və qarşılıqlı əməkdaşlığa verdiyi əhəmiyyətin göstəricisi kimi təqdim olunub.
Çıxışda Azərbaycanın mövqeyi də aydın şəkildə ifadə edilib. Dövlət başçısı bildirib ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı heç bir dövlət və region üçün təhlükə yaratmır. Əksinə, təşkilatın fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri üzv ölkələr arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, sabitliyin qorunması və mövcud çağırışlara qarşı birgə fəaliyyət imkanlarının genişləndirilməsidir. Bu baxımdan təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərin görüşü TDT daxilində praktiki əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma kimi çıxış edir.
Prezident İlham Əliyev Türk dünyasının gələcək inkişaf perspektivlərinə toxunarkən TDT-nin qarşısında hələ böyük vəzifələrin dayandığını bildirib. Təşkilatın 1992-ci ildən formalaşmağa başlayan əməkdaşlıq əsaslarının 34 il ərzində mühüm inkişaf yolu keçdiyi qeyd olunub. Bu gün TDT müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün mühüm platformaya çevrilir və üzv ölkələr arasında qarşılıqlı əlaqələrin daha sistemli şəkildə inkişaf etdirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.
Görüşün mühüm məqamlarından biri də türk dövlətlərinin dünyada baş verən proseslər fonunda qarşılıqlı əməkdaşlığın əhəmiyyətini daha aydın şəkildə dərk etməsi ilə bağlıdır. Müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışı yalnız hərbi məsələlərlə məhdudlaşmır. İnformasiya təhlükəsizliyi, xarici təsirlərin qarşısının alınması, regional sabitlik, dövlət institutlarının qorunması və yeni çağırışlara qarşı çevik fəaliyyət də milli təhlükəsizliyin mühüm istiqamətlərini təşkil edir.
Türkiyənin Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Okay Memiş də görüşdə Prezident İlham Əliyevin çıxışını yüksək qiymətləndirərək türk dövlətlərinin ətrafında müxtəlif münaqişələrin baş verdiyi bir şəraitdə TDT ölkələrinin sabitlik və əməkdaşlıq məkanı kimi çıxış etdiyini bildirib. Bu yanaşma görüşün əsas istiqamətlərindən birini – üzv dövlətlərin təhlükəsizlik sahəsində həmrəyliyinin və qarşılıqlı etimadının gücləndirilməsini əks etdirir.
Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşü türk dövlətləri arasında strateji əməkdaşlığın yeni istiqamətlərinin müzakirəsi baxımından diqqətçəkən hadisədir. Görüşdə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycan TDT çərçivəsində yalnız iqtisadi, siyasi və mədəni əlaqələrin deyil, təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətin də inkişaf etdirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir.
Bu görüş bir daha göstərir ki, ortaq tarix, mədəniyyət, dil və mənəvi dəyərlərlə bir-birinə bağlı olan türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi regional və beynəlxalq proseslər fonunda mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın təşəbbüsləri və Prezident İlham Əliyevin çıxışında ifadə olunan fikirlər TDT-nin qarşıdakı dövrdə daha sıx əməkdaşlıq platforması kimi inkişaf etdirilməsi məsələsinin aktuallığını ortaya qoyur.

Rauf Nəcəfov
YAP Sədərək rayon təşkilatının məsləhətçisi