Gənclər və informasiya təhlükəsizliyi: milli dəyərlərin qorunması müasir dövrün mühüm vəzifəsidir

Müasir dünyada təhlükəsizlik anlayışı əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha geniş məzmun kəsb edir. Bu gün dövlətlərin təhlükəsizliyi yalnız hərbi və siyasi amillərlə deyil, eyni zamanda informasiya məkanı, cəmiyyətin sosial dayanıqlığı, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və xüsusilə gənc nəslin müxtəlif ideoloji təsirlərdən müdafiəsi ilə də sıx bağlıdır. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının

Prezidenti İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşündə səsləndirdiyi fikirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Prezidentin çıxışında təhlükəsizlik məsələləri ilə yanaşı, gənclərin milli dəyərlər əsasında tərbiyəsi, onların yad və zərərli ideoloji təsirlərdən qorunması, cəmiyyətin mənəvi əsaslarının möhkəmləndirilməsi kimi məsələlərə diqqət yetirilməsi təhlükəsizlik anlayışının sosial və mənəvi aspektlərinin də mühüm olduğunu göstərir. Çünki dövlətin və cəmiyyətin uzunmüddətli dayanıqlığı yalnız iqtisadi və hərbi imkanlardan deyil, həm də öz milli kimliyini, tarixini və mənəvi dəyərlərini dərk edən nəsillərin yetişdirilməsindən asılıdır.
Xüsusilə rəqəmsal texnologiyaların həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi bir dövrdə gənclərin informasiya məkanındakı davranışı mühüm məsələlərdən biridir. Sosial şəbəkələr və digər rəqəmsal platformalar informasiyanın yayılmasını asanlaşdırmaqla yanaşı, müxtəlif məzmunların qısa müddətdə geniş auditoriyaya çatmasına imkan verir. Bu mühitdə doğru məlumatla yanaşı, yanlış, təhrif olunmuş və manipulyativ informasiyanın da yayılması mümkündür.
Belə şəraitdə gənclərin informasiya savadlılığının artırılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Gənc insan qarşılaşdığı məlumatın mənbəyini araşdırmağı, onun etibarlılığını qiymətləndirməyi, müxtəlif məlumatları müqayisə etməyi və emosional təsir yaradan çağırışlara tənqidi yanaşmağı bacarmalıdır. Bu bacarıqlar yalnız fərdi təhlükəsizlik baxımından deyil, bütövlükdə cəmiyyətin informasiya dayanıqlılığı baxımından da əhəmiyyətlidir.
Prezident İlham Əliyevin gənclərlə bağlı yanaşmasının mühüm istiqamətlərindən biri də onların milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığının qorunmasıdır. Azərbaycan xalqının tarix boyu formalaşdırdığı milli-mədəni irs, ana dili, adət-ənənələr, ədəbiyyat, musiqi, incəsənət və digər mənəvi sərvətlər milli kimliyin əsas elementlərini təşkil edir. Qloballaşmanın geniş vüsət aldığı müasir dövrdə bu irsin gələcək nəsillərə çatdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Milli dəyərlərin qorunması dünyaya qapalı olmaq anlamına gəlmir. Əksinə, müasir gənc həm öz xalqının tarixini və mədəniyyətini yaxşı bilməli, həm də digər xalqların müsbət təcrübəsini öyrənməli, ümumbəşəri dəyərlərə hörmətlə yanaşmalıdır. Milli və ümumbəşəri dəyərlərin bu vəhdəti gənclərin dünyagörüşünün zənginləşməsinə və onların cəmiyyətdə daha məsuliyyətli mövqe tutmasına şərait yaradır.
Bu baxımdan Azərbaycançılıq ideyası da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycançılıq milli kimliyin, dövlətçilik düşüncəsinin, ana dilinin, tarixi yaddaşın və mədəni irsin qorunmasını özündə birləşdirən anlayış kimi gənc nəslin dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynayır. Öz tarixini və milli kimliyini bilən gənc qloballaşan dünyada müxtəlif təsirləri daha düzgün qiymətləndirmək imkanına malik olur.
Gənclərin mənəvi tərbiyəsi yalnız təhsil müəssisələrinin və ya ailənin vəzifəsi deyil. Bu prosesdə ailə, məktəb, ali təhsil müəssisələri, ictimai təşkilatlar, mədəniyyət ocaqları və informasiya vasitələri də mühüm rol oynayır. Gənclərin tarix, ədəbiyyat və mədəni irslə bağlı biliklərinin artırılması, onların ictimai və mədəni tədbirlərdə iştirakının təşviq edilməsi mənəvi inkişaf üçün mühüm imkanlar yaradır.
Vətənə bağlılıq, dövlətçilik düşüncəsi, qanunlara hörmət, insan hüquqlarına və digər insanların fərqli baxışlarına dözümlü münasibət, əməyə və zəhmətə hörmət, xeyirxahlıq və məsuliyyət hissi gənclərin mənəvi inkişafının əsas istiqamətlərindəndir. Bu keyfiyyətlərin formalaşması cəmiyyətin sosial həmrəyliyinə və gələcək inkişafına da təsir göstərir.
Azərbaycanın tarixi-mədəni irsində dini-mənəvi dəyərlərin də mühüm yeri vardır. İslam mədəniyyətinin Azərbaycan tarixində oynadığı rol nəzərə alınmaqla, dinin humanizm, mərhəmət, ədalət və mənəviyyatla bağlı prinsiplərinin düzgün və elmi əsaslarla öyrənilməsi gənclərin dünyagörüşünün formalaşmasına müsbət təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, dini məsələlərdə düzgün maarifləndirmənin aparılması, radikal və təhrif olunmuş dini baxışların fərqləndirilməsi də mühüm məsələdir.
Məhz bu səbəbdən müasir gənclərin təkcə informasiyanı qəbul edən deyil, onu təhlil edən və qiymətləndirən fəal fərd kimi yetişməsi vacibdir. İnformasiya və ideoloji təhlükələrə qarşı ən mühüm vasitələrdən biri savadlılıq, dünyagörüşü və tənqidi düşüncədir. Milli-mənəvi dəyərləri dərindən bilən, eyni zamanda müasir elmi və texnoloji yenilikləri mənimsəyən gənclər dəyişən dünyada cəmiyyətin inkişafına daha fəal töhfə verə bilərlər.
Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsində gənclər amilinin diqqətə çatdırılması həm də ortaq tarixi və mədəni irsə malik dövlətlər arasında əməkdaşlığın gələcək nəsillər üzərindən davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Türk dünyasının ortaq tarixinin, dil və mədəniyyət bağlarının gənclər arasında öyrənilməsi qarşılıqlı anlaşmanın və humanitar əlaqələrin inkişafına xidmət edə bilər.
Nəticə etibarilə, müasir dövrdə təhlükəsizlik yalnız sərhədlərin və dövlət institutlarının qorunması ilə məhdudlaşmır. Cəmiyyətin mənəvi dayaqlarının möhkəmləndirilməsi, gənclərin informasiya və ideoloji təsirləri düzgün qiymətləndirmək bacarığının artırılması, milli kimliyin və tarixi yaddaşın qorunması da bu anlayışın mühüm tərkib hissələridir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında gənclərlə bağlı səsləndirilən fikirlər bu baxımdan mühüm məna daşıyır. Gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlərə hörmət, müasir biliklərə yiyələnmək, informasiya savadlılığı və vətəndaş məsuliyyəti ruhunda formalaşması Azərbaycanın gələcək inkişafının mühüm amillərindən biri kimi çıxış edir. Milli irsə bağlılıqla müasir dünyagörüşünün uzlaşdırılması isə həm milli kimliyin qorunmasına, həm də cəmiyyətin yeni çağırışlara daha hazırlıqlı olmasına imkan yaradır.

İlkin Bağırov
Yap Babək rayon təşkilatının əməkdaşı