Bakıda iki mühüm beynəlxalq tədbir: türk dünyasının mənəvi birliyinə və tarixi irsə yeni baxış

Azərbaycan tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin, dinlərin və sivilizasiyaların qovuşduğu məkanlardan biri olub. Bu qədim torpağın yetirdiyi alimlər, şairlər, filosoflar və mütəfəkkirlər yalnız Azərbaycan xalqının deyil, bütövlükdə Türk və İslam dünyasının mənəvi xəzinəsinə mühüm töhfələr veriblər.
Bu baxımdan 2026-cı ilin sentyabrında Bakıda keçirilən iki mühüm beynəlxalq tədbir – Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısı və böyük Azərbaycan şairi, mütəfəkkir Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev sentyabrın 15-də həmin tədbirlərin iştirakçılarını qəbul edərkən bu iki tədbirin eyni vaxtda Bakıda keçirilməsinin böyük məna daşıdığını vurğulayıb. Dövlət başçısının sözlərinə görə, Azərbaycan öz dahi şəxsiyyətləri, mütəfəkkirləri və şairləri ilə həmişə fəxr edir və Seyid Yəhya Bakuvi də bu böyük şəxsiyyətlər sırasında xüsusi yer tutur.
Bir tərəfdən, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin müsəlman dini rəhbərləri bir araya gələrək dini-mənəvi əməkdaşlıq, həmrəylik və qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı məsələlərini müzakirə edirlər.
Digər tərəfdən isə dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn alimlər, mütəxəssislər və ziyalılar XV əsrdə yaşamış böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Seyid Yəhya Bakuvinin irsini araşdırır və onun düşüncə dünyasının müasir dövr üçün əhəmiyyətini diqqətə çatdırırlar.
Seyid Yəhya Bakuvi XV əsrdə yaşamış böyük Azərbaycan mütəfəkkirlərindən biridir. Onun elmi-fəlsəfi və mənəvi irsi əsrlər boyu müxtəlif coğrafiyalarda öyrənilib və yayılıb.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan xalqının yetişdirdiyi böyük şəxsiyyətlərin zənginliyini xüsusi vurğulayıb. Dövlət başçısı XII əsrdə Nizami Gəncəvi və Xaqani Şirvani, XIV əsrdə İmadəddin Nəsimi, XV əsrdə Seyid Yəhya Bakuvi, XVI əsrdə Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi şəxsiyyətlərin adlarını çəkərək onların hər birinin böyük bir dünya olduğunu bildirib.
Nizami Gəncəvidən Nəsimiyə, Yəhya Bakuviyə, Füzuliyə qədər uzanan böyük mənəvi məktəb Azərbaycan xalqının dünya mədəniyyətinə verdiyi töhfələrin miqyasını nümayiş etdirir.
Bu gün Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın Bakıda keçirilməsi həmin irsin yalnız ölkə daxilində deyil, beynəlxalq elmi və mədəni mühitdə də öyrənilməsinə imkan yaradır.
Seyid Yəhya Bakuvinin irsinin araşdırılması da bu baxımdan diqqət çəkir.
Konfrans çərçivəsində onun elmi və mənəvi irsinin öyrənilməsi, əsərlərinin və düşüncələrinin müasir dövr baxımından araşdırılması Azərbaycan tarixinin və mədəniyyətinin beynəlxalq elmi mühitdə daha geniş tanıdılmasına xidmət edir.
Tədbirdə Türkiyə, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv digər ölkələr, Qafqaz və İslam dünyasının müxtəlif dini və elmi qurumlarının nümayəndələrinin iştirak etməsi də konfransın beynəlxalq xarakterini göstərir. Prezident İlham Əliyevin qəbul etdiyi nümayəndə heyətinə Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi, türk dövlətlərinin dini idarələrinin rəhbərləri, Müsəlman Ağsaqqalları Şurasının, IRCICA-nın və digər dini qurumların nümayəndələri daxil idi.
Türk dövlətlərinin dini rəhbərlərinin bir araya gəlməsi qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi, dini maarifləndirmə, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və İslam dünyasında həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycanın belə bir toplantıya ev sahibliyi etməsi ölkənin Türk dünyası və İslam dünyası ilə əlaqələrinin çoxşaxəli xarakterini də nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyevin qəbul etdiyi nümayəndə heyətində Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə, Özbəkistan, Türkmənistan və Şimali Kiprin dini qurumlarının rəhbərləri ilə yanaşı, Şimali Qafqaz, Gürcüstan və Suriya dini qurumlarının nümayəndələri də iştirak ediblər.
Son illərdə Bakı müxtəlif beynəlxalq, mədəni, dini və humanitar tədbirlərin keçirildiyi şəhərlərdən birinə çevrilib.
Məhz belə tədbirlər Azərbaycanın öz tarixi-mədəni irsini dünyaya təqdim etməsinə, müxtəlif xalqlar və dini icmalar arasında dialoqun inkişafına imkan yaradır.
Türk Dövlətləri Təşkilatının dini liderlərinin toplantısının və Seyid Yəhya Bakuvi konfransının Bakıda eyni vaxtda keçirilməsi paytaxtımızın Türk və İslam dünyasının mühüm görüş məkanlarından biri kimi rolunu da nümayiş etdirir.
Tarix göstərir ki, xalqları yalnız siyasi və iqtisadi əlaqələr deyil, həm də ortaq mədəniyyət, dil, ədəbiyyat, tarix və mənəvi dəyərlər birləşdirir.
Türk dünyasının müxtəlif ölkələrində Azərbaycan ədəbiyyatının böyük nümayəndələrinin irsinə göstərilən diqqət bunun nümunələrindən biridir.
Bakıda Əlişir Nəvainin abidəsinin ucaldılması, Daşkənddə isə Nizami Gəncəvinin abidəsinin olması Azərbaycan və Özbəkistan xalqları arasında mövcud olan tarixi-mədəni bağların rəmzi ifadələrindən biridir.
Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, Nəsimi, Seyid Yəhya Bakuvi, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi şəxsiyyətlərin irsi bu böyük mənəvi xəzinənin ayrı-ayrı səhifələridir.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, onların qoyduğu miras Azərbaycan xalqı ilə yanaşı, bütün İslam aləmi üçün də böyük dəyər daşıyır.
Azərbaycan xalqının tarixində elə şəxsiyyətlər var ki, onların yaradıcılığı bir dövrün deyil, əsrlərin mənəvi sərvətinə çevrilib.
Seyid Yəhya Bakuvinin irsinin yenidən gündəmə gətirilməsi göstərir ki, əsrlər əvvəl yaşamış böyük mütəfəkkirlərin ideyaları bu gün də elmi və ictimai müzakirələr üçün əhəmiyyətini qoruyur.Türk dünyasının dini rəhbərlərinin Bakıda bir araya gəlməsi isə xalqlar arasında mövcud olan tarixi, dini və mənəvi bağların daha da möhkəmləndirilməsi baxımından diqqətəlayiq hadisədir.

Gülnaz Rüstəmova
YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı