Türk dünyasının yeni geopolitik reallığı və TDT-nin artan nüfuzu - ŞƏRH

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin təhlükəsizlik şuralarının katibləri və xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri ilə Bakıdakı görüşündə etdiyi cıxışı Türk dünyasının vahid təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşması baxımından strateji proqram xarakteri daşıyır. Çıxışda regional sabitlikdən tutmuş gənclərin xarici təsirlərdən qorunmasına, nəqliyyat-enerji dəhlizlərinin təhlükəsizliyindən kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsinə qədər bir çox mühüm məsələ əhatə olunub.

İlham Əliyev ilk növbədə TDT-nin sadəcə mədəni və ya iqtisadi platforma deyil, artıq qlobal miqyasda söz sahibi olan güclü geopolitik mərkəzə çevrildiyini vurğulamışdır.

TDT üzvü olan ölkələri birləşdirən ortaq etnik köklər, dil, mədəniyyət və tarixi bağlar təşkilatın sütununu təşkil edir. Bu amil təşkilatı digər regional bloklardan fərqləndirən əsas mənəvi gücdür.

Qərbdən Şərqə qədər böyük bir coğrafiyada TDT-nin artan rolunun diqqətlə izləndiyi qeyd olunub. Təşkilatın Avrasiya məkanında sabitləşdirici faktor kimi çıxış etməsi beynəlxalq nüfuzun göstəricisidir.

Prezident çıxışında təhlükəsizlik anlayışına geniş prizmadan yanaşaraq, modern dövrdə klassik hərbi təhlükəsizliklə yanaşı, iqtisadi və infrastruktur təhlükəsizliyinin də ayrılmaz olduğunu bildirmişdir.

Türk dövlətlərinin yerləşdiyi geostrateji mövqe mühüm nəqliyyat və enerji marşrutlarının kəsişməsindədir. Bu marşrutların kəsintisiz və təhlükəsiz fəaliyyətini təmin etmədən ümumi milli təhlükəsizlikdən danışmaq qeyri-mümkündür.

Beynəlxalq terrorizm, kibertəhdidlər və transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı birgə mübarizə kritik infrastrukturların mühafizəsi üçün vacib şərt kimi irəli sürülüb.

Dünyada beynəlxalq hüquq krizisinin yaşandığı və münaqişə ocaqlarının artdığı bir dövrdə xüsusi xidmət orqanları arasında praktiki əməkdaşlığın gücləndirilməsi əsas tələb kimi qoyulmuşdur.

Təhdidlərlə mübarizədə effektivliyi artırmaq üçün xüsusi xidmət orqanları arasında operativ informasiya mübadiləsi və birgə koordinasiyalı tədbirlərin görülməsi həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Bəzi xarici mərkəzlərin Türk dövlətlərinin suverenliyinə və daxili sabitliyinə qarşı istifadə etdiyi metodların "standart və primitiv" olduğu, lakin bu təhdidlərə qarşı ayıq-sayıqlığın heç vaxt azaldılmaması vurğulanmışdır.

İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən ən mühüm ideoloji məqamlardan biri gənclərin xarici manipulyasiyalardan qorunması məsələsi olmuşdur.

Bəzi qərəzli beynəlxalq mərkəzlərin əsas hədəf kimi dünyagörüşü formalaşmaqda olan gəncləri seçdiyi qeyd olunub.

TDT çərçivəsində gənclər təşkilatlarının sıx təması, birgə forum və konfransların keçirilməsi zəruridir. Yeni nəsil Türk dünyasının qardaşlıq ruhunu və ortaq dəyərlərini mənimsəyərək böyüməlidir.

Müsbət demografik artımın iqtisadi artımla dəstəklənməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması və sosial infrastrukturun inkişafı Türk dövlətlərinin daxili dayanıklılığını artıran əsas faktorlardandır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışı Türk Dövlətləri Təşkilatının təhlükəsizlik sahəsindəki inteqrasiyasını yeni mərhələyə qaldırır. Çıxışın ana xəttini təşkil edən fikir budur ki, müasir dünyada heç bir dövlət transmilli təhdidlərə təkbaşına müqavimət göstərə bilməz.

Türk dünyasının hərbi, kəşfiyyat və iqtisadi potensialının birləşdirilməsi regionda sülhün, sabitliyin və suverenliyin ən etibarlı təminatçısıdır.

Nurlana Yusifova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı