Regionların inkişafında sənaye layihələrinin rolu - ŞƏRH

Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişaf siyasətində regionların davamlı inkişafı, əhalinin məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi və bölgələrdə iqtisadi fəallığın artırılması mühüm yer tutur. Son illərdə regionların inkişafına dair dövlət proqramları çərçivəsində genişmiqyaslı infrastruktur və sosial layihələr həyata keçirilib. Yeni dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı da regionların iqtisadi potensialının daha səmərəli istifadəsi baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi diqqəti cəlb edir.

Prezident İlham Əliyev müşavirədə çıxışı zamanı yeni Dövlət Proqramının Azərbaycanın regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı gündəliyi də əks etdirdiyini bildirib. Dövlət başçısı qeyd edib ki, əvvəlki regional inkişaf proqramları çərçivəsində əsas infrastruktur layihələri həyata keçirilib və bu proses əhalinin, məşğulluğun və iqtisadiyyatın artımına uyğun olaraq davam etdirilir.

Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu sahənin inkişafı yalnız mədən və metallurgiya müəssisələri ilə məhdudlaşmır. Yeni layihələrin reallaşdırılması nəqliyyat, logistika, enerji, xidmət, tikinti və digər əlaqəli sahələrə də təsir göstərə bilər. Bu baxımdan sənaye layihələrinin regionlarda həyata keçirilməsi iqtisadi fəallığın artmasına əlavə imkanlar yaradır.
Dövlət Proqramında qarşıdakı dörd il ərzində ümumilikdə 5,3 milyard manat investisiyanın yatırılması nəzərdə tutulur. Bu investisiyaların böyük hissəsinin dövlət büdcəsindən kənar mənbələr hesabına formalaşması planlaşdırılır. Belə yanaşma dövlət müəssisələrinin və özəl sektorun investisiya imkanlarının səfərbər edilməsini və sənaye layihələrinə daha geniş kapital cəlb olunmasını nəzərdə tutur.
Sənaye layihələrinin genişləndirilməsi yeni iş yerlərinin yaradılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Yeni mədənlərin, emal müəssisələrinin və istehsal sahələrinin fəaliyyətə başlaması müxtəlif ixtisaslara malik kadrlara tələbatı artırır. Bu isə regionlarda məşğulluq imkanlarının genişlənməsinə və yerli əmək resurslarının iqtisadi proseslərə daha fəal cəlb edilməsinə şərait yarada bilər.

Eyni zamanda, müasir dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı peşəkar və texniki kadrların hazırlanmasını da zəruri edir. Müasir texnologiyaların tətbiqi, istehsal proseslərinin təkmilləşdirilməsi və yeni müəssisələrin yaradılması mühəndislik, geologiya, metallurgiya, texniki xidmət və digər istiqamətlər üzrə mütəxəssislərə ehtiyacı artırır. Bu baxımdan sənaye siyasəti ilə insan kapitalının inkişafı arasında qarşılıqlı əlaqə daha da güclənir.
Dövlət Proqramında Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda geoloji kəşfiyyat işlərinin genişləndirilməsinin nəzərdə tutulması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi potensialının öyrənilməsi və yeni istehsal imkanlarının müəyyənləşdirilməsi Böyük Qayıdış prosesinin iqtisadi əsaslarının möhkəmləndirilməsinə töhfə verə bilər.
Bununla yanaşı, proqramın əsas hədəfləri sektorun iqtisadi göstəricilərinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasını nəzərdə tutur. 2030-cu ilədək dağ-mədən və metallurgiya sektorunun ÜDM-ə töhfəsinin 1,8 milyard manata, illik ixrac potensialının isə 3,4 milyard manata çatdırılması planlaşdırılır.

Bu hədəflərin reallaşdırılması yalnız ayrı-ayrı müəssisələrin inkişafı deyil, bütövlükdə ölkənin sənaye istehsalında yeni dəyər zəncirlərinin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. “Daşkəsən” layihəsi üzrə illik 2 milyon ton isti briketləşdirilmiş dəmir istehsalı gücünün yaradılması, “Filizçay” yatağında mis, sink və qurğuşunun emalı, “Söyüdlü”də qızılın emalı üzrə planlar bu baxımdan mühüm nümunələrdir.

2027–2030-cu illər üçün nəzərdə tutulan Dövlət Proqramı dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı ilə yanaşı, regionların iqtisadi fəallığının artırılması üçün də yeni imkanlar formalaşdırır. İnvestisiyaların cəlb edilməsi, yeni istehsal güclərinin yaradılması, məşğulluğun genişləndirilməsi və əlaqəli sahələrin inkişafı regionların sosial-iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərə biləcək əsas istiqamətlər sırasındadır.
Azərbaycanın regionlarının inkişafı artıq yalnız infrastruktur quruculuğu ilə məhdudlaşmır. Müasir sənaye müəssisələrinin yaradılması, təbii resurslardan səmərəli istifadə və yeni iqtisadi fəaliyyət sahələrinin formalaşdırılması regional inkişafın növbəti mərhələsini müəyyənləşdirir. Bu baxımdan Dövlət Proqramının icrası həm dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin, həm də ölkənin ümumi sənaye və iqtisadi potensialının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət Proqramının bu gün təsdiq edilməsi qarşıdakı illər üçün müəyyən edilmiş hədəflərin konkret tədbirlər və icra mexanizmləri əsasında həyata keçirilməsinə şərait yaradır.

Nigar Abbaszadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının mühasibi