Süni intellekt sənətkarın əvəzi deyil, vasitəsidir - AÇIQLAMA

“İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək” İctimai Birliyinin sədri Turanə Orucova “Süni intellekt dövründə incəsənət sahəsində təhsil alan gənclər necə olmalıdır?” mövzusunda müsahibəsində bildirib ki, dünya sürətlə dəyişir. Texnologiyanın həyatımızın bütün sahələrinə nüfuz etdiyi, süni intellektin isə artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığına çevrildiyi bir dövrdəyik. Bu dəyişikliklər incəsənət və sənət təhsili qarşısında da yeni imkanlar və çağırışlar yaradır: "Bu gün süni intellekt musiqi yarada, təsvir, mətn, video və dizayn nümunələri formalaşdıra bilir. Lakin bütün bunların fonunda əsas sual dəyişmir: Süni intellekt dövründə incəsənət təhsili alan gənc necə olmalıdır? Məsələ yalnız texnologiyanı öyrənmək deyil. Əsas məqsəd texnologiyanın imkanlarından istifadə edən, lakin yaradıcılığının mərkəzində insanı, milli-mədəni dəyərləri, peşəkarlığı və müstəqil düşüncəni qoruyan yeni nəsil sənətkar yetişdirməkdir. Yeni dövrün sənətçisi həm peşəkar, həm də texnoloji savadlı olmalıdır".

Turanə Orucova onu da bildirib ki, ənənəvi sənət təhsili öz əhəmiyyətini itirmir. Əksinə, müasir texnologiyalardan düzgün istifadə üçün möhkəm peşəkar baza daha vacibdir: " Musiqiçi musiqi nəzəriyyəsini, ifaçılıq sənətini və milli musiqi irsini bilməli, rəssam kompozisiya və estetik düşüncəsini formalaşdırmalı, teatr və kino sahəsində təhsil alan gənc isə dramaturgiya, səhnə mədəniyyəti və insan psixologiyasını dərindən mənimsəməlidir. Bununla yanaşı, onlar rəqəmsal texnologiyaların imkanlarını da öyrənməlidirlər. Gələcəyin sənətçisi ənənəvi sənət məktəbi ilə müasir texnologiyanı birləşdirə bilən sənətçidir. Süni intellekt sənətkarın əvəzi deyil, vasitəsidir/ Süni intellekt sənətkarın düşüncəsini əvəz etməməli, onun ideyasını reallaşdırmasına xidmət etməlidir. Çünki sənətin dəyəri yalnız texniki nəticədə deyil. Sənətdə duyğu, fikir, həyat təcrübəsi, yaddaş və insanın dünyaya münasibəti var. Texnologiya müəyyən bir əsərin yaradılmasına kömək edə bilər, lakin ona şəxsi təcrübə və insan duyğusu qazandıran müəllifin özüdür. Bu səbəbdən gənc sənətçi texnologiyadan istifadə etməli, amma öz yaradıcılığını texnologiyaya təhvil verməməlidir. Milli dəyərlər rəqəmsal dünyada da qorunmalıdır Azərbaycanın muğamı, aşıq sənəti, milli musiqisi, xalçaçılıq sənəti, teatrı və ədəbiyyatı xalqımızın çoxəsrlik mədəni yaddaşının mühüm hissəsidir. Müasir texnologiyalara açıq olmaq milli köklərdən uzaqlaşmaq demək deyil. Əksinə, rəqəmsal imkanlar Azərbaycan mədəniyyətinin dünyaya daha geniş təqdim olunması üçün yeni vasitələr yaradır. Milli irsini yaxşı tanıyan gənc qlobal mədəni mühitdə öz sözünü daha inamla deyə bilər. Gənc sənətçidən hansı keyfiyyətlər gözlənilir? Süni intellekt dövründə incəsənət təhsili alan gənc: yaradıcı və müstəqil düşüncəli; peşəkar hazırlıqlı; rəqəmsal savadlı; tənqidi düşüncəyə malik; müəlliflik və etik prinsiplərə hörmət edən; milli-mədəni dəyərlərə bağlı; davamlı öyrənməyə və inkişaf etməyə açıq; beynəlxalq mədəni mühiti izləyən şəxs olmalıdır. Çünki müasir sənətçinin imkanlarını yalnız texniki bacarıqları deyil, dünyagörüşü, yeni ideya yaratmaq və dəyişən mühitə uyğunlaşmaq qabiliyyəti də müəyyənləşdirir. Təhsil sistemi də yeni dövrə hazır olmalıdır Bu məsuliyyət yalnız gənclərin üzərinə düşmür. İncəsənət təhsili verən müəssisələrdə ənənəvi peşə hazırlığı ilə yanaşı, rəqəmsal texnologiyalar, multimedia, yeni media, süni intellekt və müəlliflik hüququ kimi istiqamətlərə də diqqət artırıla bilər. Məqsəd klassik sənət məktəbini texnologiyaya qurban vermək deyil. Əsas məqsəd klassik sənət təhsili ilə müasir texnoloji imkanlar arasında sağlam əlaqə yaratmaqdır".

Turanə Orucovanın sözlərinə görə, gələcəyin sənətçisi keçmişini unutmadan gələcəyə baxmalıdır: "Texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, sənətin mərkəzində insan qalmalıdır. Çünki sənət yalnız görüntü və səs deyil; insanın düşündüyünü, hiss etdiyini və dünyanı necə gördüyünü ifadə edir. Bu gün incəsənət sahəsində təhsil alan gənclər bir tərəfdən Üzeyir Hacıbəyli, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov kimi böyük sənət məktəblərinin irsini öyrənməli, digər tərəfdən XXI əsrin texnoloji imkanlarını mənimsəməlidirlər. Çünki gələcəyin sənətçisi keçmişini unutmadan gələcəyə baxan sənətçidir. Azərbaycan gənci öz milli mədəniyyətini yalnız qoruyan deyil, onu müasir yaradıcılıq vasitələri ilə dünyaya təqdim edən yaradıcı nəsil olmalıdır. Süni intellekt dövrünün əsas sualı bəlkə də “texnologiya sənəti əvəz edəcəkmi?” deyil. Əsas sual budur: Biz texnologiyanın imkanlarından istifadə edərək daha yaradıcı, daha savadlı, daha müasir və milli dəyərlərinə daha möhkəm bağlı sənətçi nəsli yetişdirə biləcəyikmi? Çünki gələcəyin incəsənətini yalnız texnologiya deyil, texnologiyadan istifadə edən insanın düşüncəsi, istedadı, dəyərləri və yaradıcılıq iradəsi formalaşdıracaq".