İkili standartlar siyasəti müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində tez-tez müzakirə olunan məsələlərdən biridir

Bu anlayış eyni hadisə, problem və ya vəziyyətə müxtəlif meyarlarla yanaşılması, oxşar hallara fərqli münasibət göstərilməsi mənasını ifadə edir. İkili standartlar siyasəti beynəlxalq təşkilatların, dövlətlərin, siyasi qurumların və bəzi hallarda media orqanlarının fəaliyyətində müşahidə oluna bilər. Belə yanaşma beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, ədalət və bərabərlik anlayışlarına zidd hesab edilir və dövlətlər arasında etimadın azalmasına səbəb olur.
Müasir dünyada dövlətlər arasında əməkdaşlığın əsasını qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və beynəlxalq hüquq normalarına riayət təşkil etməlidir. Lakin bəzi hallarda müəyyən ölkələrin maraqları naminə eyni məsələlərə fərqli münasibət göstərilməsi ikili standartların meydana çıxmasına şərait yaradır. Bir ölkədə baş verən hadisəyə sərt reaksiya verildiyi halda, başqa bir ölkədə baş verən oxşar hadisəyə laqeyd yanaşılması beynəlxalq münasibətlərdə narazılıq doğurur. Bu isə beynəlxalq hüququn obyektiv tətbiqi ilə bağlı suallar yaradır.
İkili standartlar siyasəti xüsusilə insan hüquqları, ərazi bütövlüyü, münaqişələrin həlli, iqtisadi sanksiyalar və təhlükəsizlik məsələlərində daha çox müşahidə edilir. Bəzən beynəlxalq təşkilatlar ayrı-ayrı dövlətlərin maraqlarına uyğun mövqe nümayiş etdirməkdə ittiham olunur. Nəticədə bəzi ölkələr öz haqlı mövqelərinin lazımi səviyyədə müdafiə olunmadığını düşünür və beynəlxalq sistemə olan inam zəifləyir.
Kütləvi informasiya vasitələrinin fəaliyyəti ilə bağlı da ikili standartlar məsələsi tez-tez gündəmə gəlir. Müxtəlif ölkələrdə baş verən hadisələrin işıqlandırılmasında fərqli yanaşmaların tətbiq olunması, bəzi faktların qabardılması, digərlərinin isə diqqətdən kənarda saxlanılması ictimai rəydə müəyyən təsəvvür formalaşdırır. Bu səbəbdən obyektiv informasiya təqdimatı və hadisələrə qərəzsiz yanaşma müasir dövrdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İkili standartlar siyasətinin mənfi nəticələri yalnız dövlətlərarası münasibətlərlə məhdudlaşmır. Bu yanaşma beynəlxalq əməkdaşlığın səmərəliliyini azaldır, qlobal problemlərin həllini çətinləşdirir və dünya ictimaiyyətində ədalət prinsipinə inamı zəiflədir. Dövlətlər arasında etimadın qorunması və beynəlxalq sabitliyin möhkəmləndirilməsi üçün bütün məsələlərə vahid hüquqi və mənəvi meyarlar əsasında yanaşılması vacibdir.
Bu gün qlobal çağırışların artdığı bir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində bərabər və ədalətli yanaşmanın təmin olunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlətlərin hüquq bərabərliyi prinsipi qorunmalı, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri bütün ölkələrə eyni şəkildə tətbiq edilməlidir. Yalnız bu halda beynəlxalq sülhün, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi mümkün ola bilər.
Nəticə etibarilə, ikili standartlar siyasəti beynəlxalq münasibətlərdə ciddi problemlər yaradan amillərdən biridir. Bu siyasətin aradan qaldırılması, bütün dövlətlərə eyni hüquqi və siyasi meyarlarla yanaşılması, beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin edilməsi daha ədalətli və sabit dünya nizamının formalaşmasına xidmət edər. Belə yanaşma dövlətlər arasında əməkdaşlığı gücləndirər, qarşılıqlı etimadı artırar və qlobal problemlərin həllinə daha əlverişli şərait yaradar.

Elnarə Vəlibəyli

YAP Şərur rayon təşkilatının fəal üzvü