ABŞ-İran danışıqlarında nə baş verdi?

ABŞ və İran arasındakı münaqişə 3 noyabrda keçiriləcək aralıq konqres seçkilərindən sonra başa çata bilər. Donald Tramp bunu 22 sentyabr axşamı Nyu-Yorkda keçirilən BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasındakı çıxışında açıqlayıb. O bildirib ki, Vaşinqton və Tehran ya razılığa gələcək, ya da münaqişə güc yolu ilə həll olunacaq. Elə həmin gün iki ölkənin danışıqçıları mümkün həll yollarını müzakirə etmək üçün Nyu-Yorkda vasitəçilər vasitəsilə görüşüblər.Donald Tramp 28 fevralda ABŞ və İsrailin hücumları ilə başlayan İranla müharibəyə son qoymağa hazır olduğunu Nyu-Yorkda keçirilən BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası zamanı açıqlayıb. "Düşünürəm ki, İranla bağlı vəziyyət ara seçkilərdən dərhal sonra, bəlkə də daha tez başa çatacaq. Ya razılığa gələcəyik, ya da bütün bunlar çox tez başa çatacaq. "O qədər sürətli ki, başınızı fırladacaq", - deyə Ağ Ev rəhbəri ABŞ və İsrail bombardmanlarından hələ təsirlənməmiş İranın nüvə obyektlərinə zərbələr endirilməsini istisna etməyərək bildirib. Donald Tramp ABŞ-dakı seçki prosesinin İranla bağlı qərarlara təsir etmədiyini vurğulayıb.ABŞ prezidenti hələ İranla nə edəcəyinə qərar vermədiyini bildirib. "Mənim verməli olduğum böyük bir qərar var. İranla elə bir razılaşma bağlayımmı ki, İran hakimiyyətinə indiyə qədər olduğundan daha böyük bir ölkəni yenidən qurmağa və yaratmağa imkan verim? Bəlkə də Yaxın Şərqdə, hətta dünyada ən böyük ölkələrdən biri. Yoxsa İslam Respublikasını məhv edib, insanları və millətləri yenidən öldürmək və məhv etmək üçün bir şans belə vermədən bunu tez bir zamanda edəcəyəmmi?”.İranın Mərkəzi Komandanlığı Donald Trampa cavab verib: "Bu cür açıqlamalar Amerikanın İran xalqına qarşı təcavüzü ilə bağlı strateji çıxılmaz vəziyyətə düşdüyünü göstərir". ABŞ prezidentinin açıqlamaları güc balansını dəyişdirməyəcək və ABŞ-ın yeni dünya nizamındakı tənəzzülünü və Amerikanın İrana və müqavimət cəbhəsinə, yəni İranın müttəfiq düşərgəsinə qarşı müharibədəki rüsvayçı məğlubiyyətlərini heç vaxt kompensasiya edə bilməyəcək". Tehran əlavə edib ki, "təcavüzkarlara daha ciddi, dağıdıcı və gözlənilməz zərbələr endirməyə tam hazırdır", lakin ümid edir ki, BMT Baş Assambleyasındakı İran nümayəndə heyəti ölkənin mövqeyini Amerika rəsmilərinə çatdıracaq.22 sentyabr axşamı Vaşinqton və Tehranın nümayəndələri iyun ayından bəri ilk görüşlərini vasitəçilər vasitəsilə Nyu-Yorkda keçiriblər. Amerika tərəfini ABŞ prezidentinin elçisi Stiv Vitkov və Donald Trampın kürəkəni Cared, İran tərəfini isə xarici işlər naziri Abbas Əraqçi təmsil edib. Vitkoff sosial mediada yazıb: "BMT Baş Assambleyası çərçivəsində İran nümayəndə heyəti ilə gün ərzində iki tərəf arasında işləyən vasitəçilər vasitəsilə uzun danışıqlar apardıq. Danışıqlar konstruktiv və ümidverici olacağına ümid etdiyimiz müzakirələr mərhələsinin uğurla başa çatmasını qeyd edib”. Xüsusi nümayəndə vasitəçi Qətərin işini davam etdirəcəyini bildirib.İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Esmail Baqaeinin 23 sentyabrda verdiyi məlumata görə, Nyu-Yorkda keçirilən danışıqlar zamanı İran rəsmiləri münaqişəyə son qoymaq üçün şərtlərini Amerika tərəfinə çatdırıblar. İranlı diplomatın sözlərinə görə, bu şərtlərə regionda hərbi əməliyyatların aktiv mərhələsinə son qoyulması, ABŞ-ın İran limanlarına qarşı dəniz blokadasına son qoyulması, İrana qarşı sanksiya müharibəsinə son qoyulması və İslam Respublikasının xarici bank aktivlərinin dondurulmasının aradan qaldırılması daxildir.İran mənbələrinin Qərb xəbər agentliklərinə verdiyi məlumata görə, Tehran, Tramp administrasiyası Tehranın hərbi təzyiqə son qoymaq tələblərini qəbul edərsə, yeddi gün ərzində Hörmüz boğazını kommersiya gəmiçiliyi üçün açmağa hazırdır. Dəniz blokadasının qaldırılması. Hazırda boğaz kommersiya gəmiçiliyi üçün qismən bağlı qalır: ticarət gəmiləri ABŞ hərbi gəmilərinin müşayiəti ilə yalnız Oman yaxınlığındakı cənub marşrutu ilə hərəkət edir.Donald Tramp iki ölkənin nümayəndə heyətləri arasında Nyu-Yorkda keçirilən görüşü "çox yaxşı" adlandırıb və əlavə edib ki, "çoxlu yaxşı fikirlər" səsləndirilib. O, ABŞ və İran arasında daha bir məsləhətləşmə raundunun "çox yaxın gələcəkdə" planlaşdırıldığını açıqlayıb.

VƏLİ