Sənaye parkları və aqroparklar - regionların iqtisadi inkişafının yeni mərhələsi - ŞƏRH

Azərbaycanda son illər iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi, regionların iqtisadi potensialından səmərəli istifadə olunması və əhalinin məşğulluğunun artırılması istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilir. Bu prosesdə sənaye parklarının və aqroparkların yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin müxtəlif bölgələrində yaradılan belə istehsal və aqrar təsərrüfat məkanları regionların iqtisadi həyatında mühüm dəyişikliklərin əsasını qoyur.

Sənaye parklarının yaradılmasında əsas məqsədlərdən biri müasir istehsal müəssisələrinin fəaliyyət göstərməsi üçün əlverişli şərait formalaşdırmaqdır. Burada sahibkarlar üçün zəruri infrastruktur yaradılır, istehsal müəssisələrinin qurulmasına və yeni texnologiyaların tətbiqinə imkan verilir. Nəticədə müxtəlif sahələr üzrə məhsul istehsalı genişlənir, yerli xammaldan daha səmərəli istifadə olunur və yeni iş yerləri yaradılır. Sənaye parklarının regionlarda fəaliyyət göstərməsi yalnız istehsal həcminin artmasına deyil, eyni zamanda yerli sahibkarlığın inkişafına da müsbət təsir göstərir. Kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün yeni imkanların yaranması iqtisadi fəallığı artırır. Müəssisələrin fəaliyyət göstərməsi ətraf ərazilərdə xidmət, logistika, nəqliyyat və digər əlaqəli sahələrin də inkişafına təkan verir. Beləliklə, sənaye parkları bir müəssisə ilə məhdudlaşmayan, ətrafında geniş iqtisadi əməkdaşlıq mühiti formalaşdıran mühüm mərkəzlərə çevrilir.

Aqroparklar isə kənd təsərrüfatının müasir tələblərə uyğun inkişafında mühüm rol oynayır. Ənənəvi kənd təsərrüfatı ilə yanaşı, müasir suvarma sistemlərinin, yeni aqrotexniki üsulların və innovativ texnologiyaların tətbiqi məhsuldarlığın artırılmasına imkan yaradır. Aqroparkların əsas üstünlüklərindən biri kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə yanaşı, onların emalı və bazara çıxarılması proseslərinin də əlaqələndirilməsidir. Bu baxımdan aqroparklar “istehsaldan emala, emaldan satışa” qədər vahid iqtisadi zəncirin formalaşmasına şərait yaradır. Bu isə məhsul itkisinin azalmasına, əlavə dəyərin yaradılmasına və fermerlərin bazara çıxış imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir. Müasir aqrar texnologiyaların tətbiqi torpaq və su ehtiyatlarından daha səmərəli istifadə etməyə, məhsuldarlığı yüksəltməyə və rəqabətqabiliyyətli məhsullar istehsal etməyə imkan verir.

Sənaye parkları və aqroparkların regionlarda yaradılması məşğulluq baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yeni müəssisələrin fəaliyyətə başlaması müxtəlif ixtisaslar üzrə işçi qüvvəsinə tələbat yaradır. Bu, xüsusilə gənclərin peşə və ixtisas əldə etməsinə, əmək bazarının tələblərinə uyğun hazırlanmasına və regionlarda layiqli məşğulluq imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır. Digər mühüm məqam isə regionlarda iqtisadi fəallığın artmasıdır. Əvvəllər əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan ərazilərdə sənaye müəssisələrinin və emal sahələrinin yaradılması iqtisadi fəaliyyətin istiqamətlərini genişləndirir. Yerli xammalın bölgənin özündə emal olunması həm məhsulun əlavə dəyərini artırır, həm də regionun iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə edilməsinə imkan verir.

Azərbaycanda sənaye və aqrar layihələrin həyata keçirilməsi işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi inkişafında da xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda müasir infrastrukturun qurulması, kənd təsərrüfatının və sənayenin inkişafı, yeni müəssisələrin yaradılması həmin ərazilərin iqtisadi potensialının üzə çıxarılmasına xidmət edir. Bu ərazilərdə yaradılan yeni istehsal və aqrar təsərrüfatlar gələcəkdə məşğulluğun təmin olunmasına və insanların doğma torpaqlarına qayıdış prosesinin iqtisadi əsaslarının möhkəmlənməsinə töhfə verir.

Naxçıvanın da bu prosesdə özünəməxsus potensialı vardır. Muxtar respublikanın coğrafi mövqeyi, kənd təsərrüfatı imkanları, əmək resursları və istehsal ənənələri müxtəlif sənaye və aqrar layihələrin inkişafı üçün əlverişli imkanlar yaradır. Sənaye və aqrar sahədə yeni layihələrin həyata keçirilməsi Naxçıvanda iqtisadi fəallığın daha da yüksəlməsinə, yeni iş yerlərinin açılmasına və yerli məhsulların istehsalının genişlənməsinə şərait yarada bilər.

Sənaye parkları və aqroparkların inkişafı həmçinin ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasına mühüm töhfə verir. Yerli kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının artırılması daxili bazarın təmin olunması baxımından əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda emal sənayesinin inkişafı məhsulların daha uzun müddət saxlanmasına və müxtəlif bazarlara çıxarılmasına imkan yaradır. Bu layihələrin digər mühüm nəticəsi ixrac imkanlarının genişlənməsidir. Müasir texnologiyalar əsasında istehsal olunan, keyfiyyət standartlarına cavab verən sənaye və kənd təsərrüfatı məhsulları xarici bazarlara çıxarıla bilər. Beləliklə, regionlarda yaradılan müəssisələr təkcə yerli iqtisadiyyata deyil, Azərbaycanın ümumi ixrac potensialına da töhfə verir.Bütün bunlar göstərir ki, sənaye parkları və aqroparklar yalnız istehsal müəssisələrinin toplandığı ərazilər deyil, həm də regionların sosial-iqtisadi inkişafına təsir edən mühüm iqtisadi platformalardır. Onların fəaliyyətinin genişləndirilməsi yeni texnologiyaların tətbiqinə, sahibkarlığın inkişafına, məşğulluğun artırılmasına, yerli məhsul istehsalının genişlənməsinə və regionlar arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə imkan yaradır.

Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində sənaye parklarının və aqroparkların inkişaf etdirilməsi ölkənin iqtisadi potensialının daha geniş şəkildə reallaşdırılması baxımından mühüm addımdır. Regionlarda yaradılan yeni müəssisələr və istehsal sahələri gələcəkdə daha çox insanın məşğulluğuna, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişlənməsinə və yerli iqtisadiyyatların güclənməsinə xidmət edəcək.

Nəticə etibarilə, sənaye parkları və aqroparkların genişlənməsi Azərbaycanın regionlarının inkişafında yeni mərhələ formalaşdırır. Bu proses iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini sürətləndirməklə yanaşı, bölgələrdə müasir istehsal və aqrar təsərrüfat modelinin formalaşmasına da şərait yaradır. Regionların potensialının düzgün qiymətləndirilməsi və mövcud imkanlardan səmərəli istifadə edilməsi Azərbaycanın davamlı və balanslı iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır.

Sona Əsədova

Naxçıvan Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin əməkdaşı, partiya fəalı