Azərbaycan regional və beynəlxalq enerji əməkdaşlığında mühüm tərəfdaş mövqeyini gücləndirir

Azərbaycan zəngin enerji ehtiyatlarına malik ölkələrdən biri olmaqla yanaşı, son illərdə həyata keçirdiyi mühüm layihələr sayəsində beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Ölkəmizin enerji siyasəti yalnız neft və qaz hasilatı ilə məhdudlaşmır. Azərbaycan enerji resurslarının dünya bazarlarına etibarlı şəkildə çatdırılması, yeni nəqliyyat marşrutlarının yaradılması, enerji tərəfdaşlığının genişləndirilməsi və bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadənin artırılması istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərir. Bu baxımdan Azərbaycan bir çox ölkələr üçün etibarlı və strateji enerji tərəfdaşına çevrilib.
Azərbaycanın enerji sahəsində qazandığı uğurların əsasında uzunmüddətli və məqsədyönlü siyasət dayanır. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən zəngin neft və qaz yataqları ölkənin iqtisadi inkişafında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, Azərbaycan enerji resurslarının hasilatı ilə kifayətlənməyərək onların dünya bazarlarına çıxarılması üçün geniş infrastruktur formalaşdırıb. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi və onun əsas hissələrindən olan Trans-Anadolu və Trans-Adriatik qaz kəmərləri Azərbaycanın enerji xəritəsində mövqeyini daha da möhkəmləndirib.
Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycanın Avropa enerji təhlükəsizliyində rolunu əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bu layihə Xəzər regionunun təbii qazının Avropa bazarlarına çatdırılmasına imkan yaradır. Azərbaycan qazının müxtəlif Avropa ölkələrinə nəql edilməsi enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə xidmət edir. Beləliklə, Azərbaycan Avropa ölkələri üçün enerji təchizatının sabitliyinə töhfə verən mühüm tərəfdaşlardan biri kimi çıxış edir.
Azərbaycanın enerji sahəsindəki əməkdaşlığı yalnız Avropa ilə məhdudlaşmır. Ölkəmiz Türkiyə, Gürcüstan, İtaliya, Bolqarıstan, Yunanıstan, Rumıniya, Serbiya, Macarıstan və digər dövlətlərlə enerji sahəsində müxtəlif layihələr həyata keçirir. Bu əməkdaşlıq həm qaz ixracının genişləndirilməsinə, həm də enerji infrastrukturunun inkişafına imkan yaradır. Azərbaycan qazının müxtəlif istiqamətlər üzrə nəql olunması ölkəmizin enerji tərəfdaşlarının sayının artmasına şərait yaradır.
Enerji sahəsində Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İki qardaş ölkə arasında həyata keçirilən Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Ərzurum, TANAP və digər layihələr regional enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Türkiyənin enerji tranzitində mühüm mövqeyə malik olması Azərbaycan enerji resurslarının müxtəlif bazarlara çıxarılması üçün əlverişli imkanlar yaradır. Bu layihələr eyni zamanda Azərbaycan və Türkiyə arasında iqtisadi və strateji əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verir.
Azərbaycanın enerji siyasətinin digər mühüm istiqaməti bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsidir. Xəzər dənizinin külək enerjisi potensialı, ölkənin günəş enerjisi imkanları və digər alternativ enerji resursları gələcək üçün böyük perspektivlər vəd edir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında “yaşıl enerji” zonalarının yaradılması istiqamətində görülən işlər də Azərbaycanın enerji siyasətinin yeni mərhələsini göstərir.
Azərbaycan yalnız öz enerji potensialından istifadə etməyi deyil, həm də yaşıl enerjinin gələcəkdə xarici bazarlara ixracını nəzərdə tutur. Bu istiqamətdə regional və beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq genişləndirilir. Xüsusilə Xəzər dənizində külək enerjisindən əldə ediləcək elektrik enerjisinin ixrac imkanları Azərbaycanı gələcəkdə Avropanın yaşıl enerji təchizatında da mühüm tərəfdaşlardan birinə çevirə bilər.
Enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın iqtisadi inkişafına da böyük təsir göstərir. Neft və qaz gəlirlərindən səmərəli istifadə edilməsi nəticəsində ölkədə infrastruktur yenilənib, sosial və iqtisadi layihələr həyata keçirilib, yeni istehsal sahələri yaradılıb. Enerji sektorunda formalaşan təcrübə Azərbaycanın digər ölkələrlə iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə də imkan verib.
Azərbaycanın enerji sahəsində etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilməsinin əsas səbəblərindən biri onun enerji layihələrində sabitlik və uzunmüddətli əməkdaşlığa üstünlük verməsidir. Ölkəmiz müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı maraqlara əsaslanan enerji münasibətləri qurur. Bu münasibətlər yalnız enerji resurslarının satışı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda investisiya, infrastruktur, texnologiya və regional əməkdaşlıq məsələlərini də əhatə edir.
Bu gün dünyada enerji təhlükəsizliyi məsələsi xüsusi aktuallıq daşıyır. Enerji resurslarının etibarlı və fasiləsiz şəkildə əldə edilməsi dövlətlərin iqtisadi inkişafı üçün mühüm şərtlərdən biridir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın enerji bazarında oynadığı rol daha da artır. Ölkəmizin coğrafi mövqeyi, enerji ehtiyatları, mövcud nəqliyyat infrastrukturu və tərəfdaş ölkələrlə qurduğu münasibətlər Azərbaycanı regional enerji layihələrinin mühüm iştirakçısına çevirib.
Azərbaycanın enerji diplomatiyası ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsinə də təsir göstərir. Enerji sahəsində əməkdaşlıq edən ölkələr arasında siyasi və iqtisadi əlaqələr də inkişaf edir. Birgə enerji layihələri dövlətləri uzunmüddətli əməkdaşlığa sövq edir və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Bu baxımdan enerji layihələri yalnız iqtisadi deyil, həm də regional əməkdaşlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan qarşıdakı dövrdə də enerji sahəsində öz imkanlarını genişləndirməyi qarşıya məqsəd qoyur. Təbii qaz hasilatının artırılması, yeni qaz yataqlarının işlənməsi, enerji infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi və bərpa olunan enerji layihələrinin həyata keçirilməsi ölkənin enerji strategiyasının əsas istiqamətlərindəndir. Eyni zamanda enerji səmərəliliyinin artırılması və təmiz enerji texnologiyalarının tətbiqi də mühüm məsələlər sırasındadır.
Azərbaycan son onilliklər ərzində enerji sahəsində böyük təcrübə və potensial formalaşdırıb. Ölkəmiz Xəzər regionunun enerji resurslarının dünya bazarlarına çatdırılmasında mühüm rol oynayır. Avropa və region ölkələri ilə həyata keçirilən enerji layihələri Azərbaycanın beynəlxalq enerji sistemində mövqeyini gücləndirib. Ənənəvi enerji resursları ilə yanaşı, bərpa olunan enerji sahəsində atılan addımlar Azərbaycanın gələcək enerji siyasətinin daha geniş və çoxşaxəli olacağını göstərir.

Emil Vəliyev

YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı