Qeyri-neft sektorunun artımı iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini göstərir - ŞƏRH

Azərbaycan iqtisadiyyatının uzunmüddətli inkişafı üçün əsas vəzifələrdən biri neft gəlirləri ilə yanaşı, digər sahələrin də güclənməsidir. Yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, regionlarda iqtisadi fəaliyyətin genişlənməsi və ixrac edilən məhsulların çeşidinin artması bu istiqamətdə görülən işlərin nəticəsini göstərir. Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair keçirilən müşavirədə səsləndirilən göstəricilər də qeyri-neft sektorunun ölkə iqtisadiyyatında artan roluna diqqət çəkdi.
Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında qeyri-neft sektorunda 5,4 faiz artım qeydə alınıb. Bu göstəricini ümumi iqtisadi artımla birlikdə qiymətləndirmək vacibdir. Dövlət başçısının izah etdiyi kimi, uzun müddətdir istismar olunan neft yataqlarında hasilatın azalması ümumi artım tempinə təsir göstərir. Belə şəraitdə qeyri-neft sektorunun inkişafı iqtisadiyyatın daha çox sahəyə söykənməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bu artım bir sahədə görülən işlərin nəticəsi deyil. Ötən illər ərzində enerji təchizatı, avtomobil və dəmir yolları, eləcə də digər infrastruktur layihələri üçün yaradılan imkanlar istehsalın genişlənməsinə zəmin hazırlayıb. Müəssisə yaratmaq üçün sərmayə ilə yanaşı, etibarlı elektrik enerjisi, daşınma imkanları və fəaliyyət üçün əlverişli mühit də lazımdır. Prezidentin müşavirədə vurğuladığı kimi, infrastrukturun inkişafı və maliyyə, vergi, gömrük sahələrində aparılan islahatlar qeyri-neft sektorunda müşahidə olunan müsbət nəticələrə təsir göstərib.
İndi qarşıda duran məsələ əldə olunan artımın davamlı olmasını təmin etməkdir. Bunun yollarından biri yerli xammalın ölkə daxilində emalını genişləndirməkdir. Təbii ehtiyatın yalnız hasil olunaraq satılması ilə onun müxtəlif emal mərhələlərindən keçib daha dəyərli məhsula çevrilməsi arasında iqtisadi baxımdan ciddi fərq var. Emal genişləndikcə yeni istehsal sahələrinə, ixtisaslı kadrlara və əlaqəli xidmətlərə ehtiyac yaranır. Beləliklə, bir layihənin təsiri yalnız həmin müəssisənin fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır.
Müşavirədə təqdim edilən 2027–2030-cu illərdə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramının layihəsi məhz bu yanaşmanı əks etdirir. Layihədə mineral xammal bazasının genişləndirilməsi, mövcud istehsal güclərinin artırılması və yeni müəssisələrin yaradılması nəzərdə tutulur. Dəmir filizi, alüminium, mis və qızıl əsas istiqamətlər kimi müəyyən edilib. Məqsəd bu ehtiyatlardan istifadə etməklə ölkə daxilində daha yüksək əlavə dəyər yaratmaqdır.
Dağ-mədən və metallurgiya sənayesi qeyri-neft iqtisadiyyatının inkişafı üçün geniş imkanlar açır. Filizin hasilatı, zənginləşdirilməsi, emalı və hazır məhsula çevrilməsi bir-biri ilə bağlı mərhələlərdir. Bu mərhələlərin ölkə daxilində qurulması həm yeni iş yerlərinin yaradılmasına, həm də sənaye təcrübəsinin artmasına xidmət edə bilər. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, proqram çərçivəsində beş mindən çox daimi iş yerinin açılması nəzərdə tutulur. Bunun regionlarda məşğulluğa təsiri proqramın mühüm gözlənilən nəticələrindən biridir.
Sənayenin şaxələndirilməsi ixrac imkanlarının genişlənməsi ilə də bağlıdır. Ölkə xarici bazarlara daha çox növdə və daha yüksək emal səviyyəsinə malik məhsul çıxara bildikcə iqtisadi fəaliyyətin əhatəsi böyüyür. Müşavirədə təqdim olunan proqram layihəsində dağ-mədən və metallurgiya sektorunun illik ixrac potensialının 2030-cu ilədək artırılması hədəfi qoyulub. Bu, hazırkı nəticə deyil; yeni istehsal güclərinin yaradılması və layihələrin uğurlu icrası ilə əldə olunması nəzərdə tutulan göstəricidir.
Qeyri-neft sektorunda səkkiz ay ərzində qeydə alınan 5,4 faizlik artım Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişləndiyini göstərir. Bu müsbət meylin möhkəmlənməsi isə yeni sahələrdə istehsalın qurulmasından və mövcud imkanlardan səmərəli istifadədən asılıdır. Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinə dair proqram layihəsi bu baxımdan mühüm perspektiv yaradır: təbii ehtiyatların daha dərindən emalı, regionlarda məşğulluq və ixrac üçün yeni imkanlar qeyri-neft sektorunun gələcək inkişafına töhfə verə bilər.

Gülnarə Qasımova,
YAP Neftçala rayon təşkilatının fəal üzvü
Neftçala rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktoru