Hərbi Qənimətlər Parkı Vətən müharibəsinin tarixi yaddaşında - ŞƏRH

Tarixi hadisələri kitabdan oxumaqla həmin hadisələrin izlərini göz önündə görmək fərqli təəssüratlar yaradır. 2020-ci ilin Vətən müharibəsi haqqında da tarixlər, azad edilmiş şəhərlərin adları və döyüşlərin nəticələri çox şey söyləyir. Lakin Bakıda yaradılmış Hərbi Qənimətlər Parkındakı eksponatlar 44 günlük mübarizənin miqyasını başqa cür göstərir. Burada nümayiş etdirilən hərbi texnika və müdafiə qurğuları Azərbaycan Ordusunun hansı maneələri aşdığını anlamağa kömək edir.
Hərbi Qənimətlər Parkı Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılıb və 2021-ci il aprelin 12-də açılıb. Vətən müharibəsi zamanı qənimət götürülmüş texnikanın bir hissəsi daha əvvəl, 2020-ci il dekabrın 10-da keçirilən Zəfər paradında nümayiş etdirilmişdi. Parkın yaradılması isə həmin maddi nümunələrin daimi ekspozisiyada təqdim edilməsinə imkan verdi. Açıq səma altında qurulan bu məkan Qələbənin hərbi tarixini ictimaiyyətə göstərmək məqsədi daşıyır.
Parkda tanklar, piyadaların döyüş maşınları, artilleriya qurğuları, zenit-raket kompleksləri və digər hərbi texnika sərgilənir. Bunlar yalnız döyüş vasitələrinin nümunələri deyil. Hər eksponat işğal dövründə Azərbaycan torpaqlarında qurulmuş hərbi mövqelərin və həmin mövqelərin yarılması üçün aparılan mübarizənin izidir. Texnikaya baxan ziyarətçi onun hansı məqsədlə istifadə olunduğunu, Ordumuzun qarşısında necə bir silahlı qüvvənin dayandığını daha aydın təsəvvür edə bilir.
Ekspozisiyanın diqqətçəkən hissələrindən biri uzun illər ərzində möhkəmləndirilmiş müdafiə mövqelərinin nümayişidir. Burada tank əleyhinə xəndəklər, mina sahələri, beton və metal maneələr, tikanlı məftillər, səngərlər və sığınacaqların nümunələri təqdim olunur. Bu qurğular müharibə dövründə Azərbaycan hərbçilərinin qarşılaşdığı şəraiti anlamaq üçün əhəmiyyətlidir. Döyüşlərin nəticəsini sadəcə xəritədəki irəliləyiş kimi gördükdə həmin irəliləyişin nə qədər çətin başa gəldiyi bəzən görünmür. Maneələrin əyani nümayişi isə hər azad edilmiş ərazinin arxasındakı əməyin və riskin miqyasını xatırladır.
Parkın başqa bir xüsusiyyəti müharibənin müxtəlif tərəflərini bir məkanda təqdim etməsidir. Hərbi texnika və müdafiə qurğuları ilə yanaşı, mülki yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulması barədə məlumatları əks etdirən lövhə də yerləşdirilib. Prezidentin xalqa müraciətlərindən və müharibə dövründə ictimaiyyətə verilmiş məlumatlardan ibarət materiallar isə həmin günlərin informasiya mühitini xatırladır. Beləliklə, ziyarətçi yalnız döyüş meydanındakı hadisələrə deyil, müharibənin bütövlükdə ölkə həyatına təsirinə də nəzər sala bilir.
Hərbi Qənimətlər Parkının tarixi yaddaşdakı yerini onun gənc nəsil üçün yaratdığı imkanlar da müəyyən edir. Vətən müharibəsi zamanı uşaq olan, yaxud həmin hadisələrdən sonra böyüyən gənclər müharibəni əsasən ailələrinin danışdıqlarından, görüntülərdən və yazılı mənbələrdən tanıyırlar. Parkdakı eksponatlar bu bilgiləri əyani materialla tamamlayır. Ancaq ziyarətin mənası təkcə hərbi texnikaya baxmaqla bitməməlidir. Gənclərə bu eksponatların nə üçün orada olduğu, torpaqlarımızın niyə azad edilməli olduğu və müharibənin insan talelərinə necə təsir göstərdiyi də izah olunmalıdır.
Prezident İlham Əliyev parkın açılışı zamanı hərbçilərlə görüşündə əsgər və zabitlərimizin möhkəmləndirilmiş mövqeləri qəhrəmanlıq, peşəkarlıq və Vətən sevgisi ilə aşdıqlarını vurğulamışdı. Bu fikir parkın əsas məzmununu açır. Oradakı hərbi qənimətlərin arxasında Azərbaycan Ordusunun hazırlığı və döyüşçülərimizin şücaəti dayanır. Eyni zamanda, Qələbənin ən ağır bədəlini ödəyən şəhidlərimizi və yaralanan hərbçilərimizi də unutmamaq lazımdır. Parkın açılışı münasibətilə keçirilən mərasimin şəhidlərin xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad olunması ilə başlaması təsadüfi deyildi.
Müharibə haqqında yaddaş yalnız Qələbə sevincindən ibarət ola bilməz. Şəhid ailələrinin itkisi, qazilərimizin keçdiyi çətin yol, mülki insanların yaşadığı ağrılar da bu tarixin bir hissəsidir. Tarixi yaddaş hadisələri bütün bu tərəfləri ilə qoruduqda gələcək nəsillər müharibənin nəticəsini daha dərindən anlayırlar. Bu baxımdan Hərbi Qənimətlər Parkına səfər həm Ordumuzun qazandığı üstünlüyü görmək, həm də sülhün və təhlükəsizliyin dəyəri üzərində düşünmək üçün fürsətdir.
27 Sentyabr – Anım Günü parkın ifadə etdiyi tarixi şəhidlərimizin xatirəsi ilə birlikdə dəyərləndirməyə çağırır. Qənimət götürülmüş texnika zamanla köhnələ bilər, lakin həmin günlərdə göstərilən cəsarət xalqımızın yaddaşında yaşayacaq. Hərbi Qənimətlər Parkının əhəmiyyəti də bundadır: o, Vətən müharibəsinin maddi izlərini qoruyaraq bu Qələbənin hansı mübarizə və fədakarlıq hesabına qazanıldığını gələcək nəsillərə göstərir.

Aqşin Hüseynli,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri
Neftçala rayon Uşaq-Gənclər İdman-Şahmat məktəbinin direktoru