Azərbaycan sektorunda Xəzər dənizinin 157 giqavatlıq enerji potensialı - ŞƏRH

Azərbaycanın enerji siyasətində Xəzər dənizi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmizin zəngin neft-qaz ehtiyatları ilə yanaşı, Xəzər dənizinin külək enerjisi baxımından böyük potensiala malik olması Azərbaycanın gələcək enerji strategiyasının əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Azərbaycan sektorunda Xəzər dənizinin təxminən 157 giqavatlıq külək enerjisi potensialının olması ölkəmiz üçün mühüm imkanlar yaradır. Bu potensialdan səmərəli istifadə Azərbaycanın yaşıl enerjiyə keçidini sürətləndirə, enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirə və ölkənin elektrik enerjisi ixracı imkanlarını genişləndirə bilər.
Xəzər dənizinin Azərbaycan sahilləri boyunca yerləşən əraziləri külək enerjisinin inkişafı üçün əlverişli xüsusiyyətlərə malikdir. Dənizdə küləyin sürətinin daha sabit olması böyük həcmli külək elektrik stansiyalarının yaradılmasına imkan verir. Xüsusilə dənizdə qurulan külək turbinləri geniş ərazilərdən istifadə etməyə və yüksək həcmdə elektrik enerjisi istehsal etməyə şərait yaradır. Bu baxımdan Xəzərin Azərbaycan sektorunda mövcud olan enerji potensialı ölkənin bərpa olunan enerji siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycan son illərdə ənənəvi enerji mənbələri ilə yanaşı, bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına da xüsusi diqqət yetirir. Günəş və külək enerjisi layihələrinin həyata keçirilməsi ölkənin enerji sisteminin şaxələndirilməsinə xidmət edir. Xəzər dənizinin külək potensialının istifadəyə verilməsi isə bu siyasətin daha geniş miqyasda davam etdirilməsinə imkan yarada bilər. Belə layihələr Azərbaycanın enerji istehsalında təmiz mənbələrin payını artırmaqla yanaşı, təbii qazın daxili elektrik istehsalında istifadəsinin müəyyən qədər azalmasına şərait yarada bilər.
157 giqavatlıq potensial yalnız enerji istehsalı baxımından deyil, iqtisadi baxımdan da böyük əhəmiyyətə malikdir. Dənizdə külək elektrik stansiyalarının yaradılması yeni investisiyaların cəlb olunmasına, müasir texnologiyaların ölkəyə gətirilməsinə və yeni iş yerlərinin yaradılmasına səbəb ola bilər. Bu sahədə mühəndislik, tikinti, texniki xidmət, logistika və digər istiqamətlərdə yeni imkanların yaranması gözlənilir. Eyni zamanda, bərpa olunan enerji sektorunun inkişafı Azərbaycanın qeyri-neft iqtisadiyyatının şaxələndirilməsinə də töhfə verə bilər.
Xəzər dənizində külək enerjisinin inkişafı Azərbaycanın regional enerji layihələrində rolunu da gücləndirə bilər. Ölkəmiz uzun illərdir Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm tərəfdaşlardan biri kimi çıxış edir. Gələcəkdə yaşıl enerjinin istehsalı və ixracı Azərbaycanın enerji siyasətində yeni mərhələnin başlanmasına imkan yarada bilər. Dəniz külək stansiyalarında istehsal olunan elektrik enerjisinin daxili tələbatın ödənilməsinə yönəldilməsi ilə yanaşı, müxtəlif enerji bağlantıları vasitəsilə xarici bazarlara çıxarılması da mümkün ola bilər.
Bərpa olunan enerjinin digər mühüm üstünlüyü onun ətraf mühitə təsirinin daha aşağı olmasıdır. Külək enerjisindən istifadə zamanı elektrik istehsalı üçün yanacağın yandırılmasına ehtiyac qalmır. Bu isə atmosferə atılan istixana qazlarının azalmasına kömək edir. Azərbaycanın yaşıl enerji potensialından istifadə etməsi ölkənin iqlim dəyişmələri ilə mübarizə və karbon emissiyalarının azaldılması istiqamətində həyata keçirdiyi tədbirləri dəstəkləyə bilər.
Xəzər dənizinin enerji potensialının reallaşdırılması üçün güclü infrastrukturun yaradılması da vacibdir. Dənizdə külək turbinlərinin quraşdırılması, istehsal olunan elektrik enerjisinin sahilə ötürülməsi, elektrik şəbəkələrinin gücləndirilməsi və enerji sisteminin yeni güclərə uyğunlaşdırılması mühüm məsələlərdir. Bu istiqamətdə beynəlxalq təcrübədən istifadə edilməsi və xarici investorlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsi layihələrin daha səmərəli həyata keçirilməsinə kömək edə bilər.
Azərbaycanın enerji strategiyasında Xəzər dənizi bundan sonra yalnız neft və təbii qaz ehtiyatları ilə deyil, həm də yaşıl enerji mənbəyi kimi mühüm rol oynaya bilər. Bu, ölkənin enerji siyasətinin müasir dövrün tələblərinə uyğun şəkildə yenilənməsinin göstəricisidir. Ənənəvi enerji resursları Azərbaycanın iqtisadi inkişafında mühüm rol oynadığı kimi, bərpa olunan enerji mənbələri də gələcəkdə yeni iqtisadi imkanların əsasını təşkil edə bilər.
157 giqavatlıq külək enerjisi potensialının tam şəkildə reallaşdırılması uzunmüddətli və mərhələli prosesdir. Bunun üçün texniki, iqtisadi və ekoloji məsələlərin hərtərəfli qiymətləndirilməsi, uyğun layihələrin seçilməsi və zəruri infrastrukturun yaradılması tələb olunur. Lakin mövcud potensial Azərbaycanın qarşısında böyük perspektivlər açır. Bu imkanlardan düzgün istifadə edildiyi təqdirdə Azərbaycan Xəzər regionunda yaşıl enerji istehsalının mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər.
Nəticə etibarilə, Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda mövcud olan 157 giqavatlıq külək enerjisi potensialı ölkəmizin gələcək inkişafı üçün mühüm strateji resurslardan biridir. Bu potensialın istifadəsi enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, yeni investisiyaların cəlb edilməsinə və ekoloji dayanıqlılığın artırılmasına xidmət edə bilər. Azərbaycanın ənənəvi enerji sahəsində qazandığı təcrübəni bərpa olunan enerji imkanları ilə birləşdirməsi ölkənin gələcək enerji siyasətində yeni perspektivlər yaradır. Xəzərin küləyi Azərbaycanın yaşıl enerji gələcəyinin mühüm dayaqlarından birinə çevrilə bilər.

Ələmdar Cabbarov
YAP Ordubad rayon təşkilatının müavini