Bərpaolunan enerji Azərbaycanın yeni investisiya imkanlarını genişləndirir - ŞƏRH

Enerji bazarında baş verən dəyişikliklər ölkələrin qarşısına yeni suallar qoyur: artan tələbat necə ödəniləcək, mövcud resurslardan necə səmərəli istifadə olunacaq və gələcəyin enerji sistemi hansı əsaslar üzərində qurulacaq? Azərbaycan bu suallara yalnız neft və qaz istehsalçısı kimi cavab vermir. Ölkəmiz bərpaolunan enerji potensialını iqtisadi inkişafın yeni istiqamətinə çevirmək üçün ardıcıl addımlar atır.
Prezident İlham Əliyev II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə bərpaolunan enerjini uzunmüddətli iqtisadi artımın əsas prioritetlərindən biri kimi göstərdi. Dövlət başçısının bildirdiyinə görə, təkcə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq külək enerjisi potensialı mövcuddur. Bu rəqəm böyük imkanları ifadə etsə də, potensialın iqtisadi nəticəyə çevrilməsi elektrik stansiyalarının tikintisindən daha geniş iş tələb edir. İstehsal, şəbəkəyə qoşulma, enerjinin saxlanılması və istehlakçıya çatdırılması birlikdə planlaşdırılmalıdır.
Quruda Günəş və külək elektrik stansiyalarının artıq fəaliyyət göstərməsi bu istiqamətdə praktiki mərhələyə keçildiyini göstərir. Qarşıdakı illər üçün məqsəd həmin imkanları genişləndirmək və bərpaolunan mənbələri ölkənin enerji sistemində daha mühüm yerə çıxarmaqdır. Prezident İlham Əliyevin qarşıdakı beş il ərzində Azərbaycanın hər yerində bərpaolunan enerji mənbələrinin olacağı barədə fikri bu sahəyə verilən strateji əhəmiyyəti ifadə edir.
Yeni enerji layihələrinin faydası yalnız əlavə elektrik istehsalı ilə ölçülmür. Azərbaycan elektrik enerjisi almaq üçün istifadə etdiyi təbii qazın həcmini azaltmaqla həmin qazdan ixrac məqsədilə yararlana bilər. Beləliklə, Günəş və külək enerjisi bir tərəfdən daxili tələbatın ödənilməsinə xidmət edir, digər tərəfdən mövcud qaz ehtiyatlarından daha səmərəli istifadə imkanı yaradır. Bu yanaşma enerji siyasətində müxtəlif mənbələrin bir-birini tamamlamasına əsaslanır.
Bərpaolunan enerjinin inkişafı yeni investisiya zənciri də formalaşdırır. Elektrik stansiyasının qurulması ilə yanaşı, ötürücü xətlərə, yarımstansiyalara, enerjisaxlama sistemlərinə və şəbəkənin idarə olunması texnologiyalarına sərmayə lazımdır. Külək və Günəş enerjisinin istehsalı hava şəraitindən asılı olaraq dəyişdiyi üçün istehsalla istehlak arasında tarazlığın qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin enerji ehtiyatının saxlanılması və ötürülməsi məsələlərinə ayrıca diqqət yetirməsi məhz bununla bağlıdır.
Bu sahədə investor üçün əsas üstünlüklərdən biri layihələrin ölkənin daha geniş iqtisadi hədəfləri ilə bağlı olmasıdır. Əlavə elektrik enerjisi yeni sənaye müəssisələrinin, data mərkəzlərinin və rəqəmsal xidmətlərin fəaliyyətinə imkan yarada bilər. Enerji tutumlu layihələr üçün sabit təchizat vacibdir. Azərbaycan istehsal gücünü artırdıqca və şəbəkəsini inkişaf etdirdikcə belə layihələr üçün də imkanlarını genişləndirir. Deməli, bərpaolunan enerjiyə yatırılan sərmayənin təsiri elektrik sektoru ilə məhdudlaşmır.
Xarici bazarlara çıxış da bu inkişafın mühüm istiqamətidir. Elektrik enerjisi istehsalını artırmaq gələcəkdə ixrac imkanlarının genişlənməsi üçün əsas yaradır. Lakin bunun üçün istehsal gücü ilə yanaşı, kifayət qədər ötürücü infrastruktur qurulmalıdır. Dövlət başçısının çıxışında mövcud xətlərin genişləndirilməsi və yenilərinin inşası barədə fikirlər enerji potensialının real bazar imkanına çevrilməsi üçün görülməli işləri göstərir. İstehsal olunan enerjinin alıcıya etibarlı şəkildə çatdırılması layihənin iqtisadi səmərəsi qədər vacibdir.
Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsində üstünlüyü onun artıq formalaşmış enerji təcrübəsi ilə də bağlıdır. Ölkəmiz iri enerji layihələrinin hazırlanması, beynəlxalq tərəfdaşlarla icrası və hasil olunan resursların xarici bazarlara çıxarılması sahəsində geniş təcrübə toplayıb. İndi bu təcrübə yeni texnologiyaların tətbiqinə kömək edə bilər. Eyni zamanda, fərqli enerji mənbələrinin inkişafı mütəxəssis hazırlığı üçün yeni tələbat yaradır. Layihələrin uzunmüddətli nəticəsi yerli kadrların bu sahədə bilik və bacarıqlar qazanmasından da asılı olacaq.
Bərpaolunan enerji ilə bağlı qərarlarda iqtisadi hesablamaların dəqiq aparılması vacibdir. Hər bir layihənin yerləşdiyi ərazi, istehsal gücü, şəbəkəyə qoşulma imkanı və gözlənilən tələbat nəzərə alınmalıdır. Böyük potensialın mövcudluğu bütün layihələrin eyni vaxtda həyata keçirilə biləcəyi anlamına gəlmir. Mərhələli inkişaf həm sərmayədən səmərəli istifadəyə, həm də enerji sisteminin yeni güclərə uyğunlaşmasına şərait yaradır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda səsləndirilən fikirlər göstərir ki, ölkəmiz bərpaolunan enerjiyə ayrıca bir istehsal sahəsi kimi baxmır. Bu istiqamət daxili enerji təminatının, qaz ehtiyatlarından səmərəli istifadənin, yeni sənaye və rəqəmsal layihələrin, eləcə də gələcək ixrac imkanlarının bir hissəsidir. Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə zəngin təbii potensialı işlək infrastruktura və davamlı iqtisadi nəticəyə çevirməkdir. Bu proses irəlilədikcə bərpaolunan enerji ölkənin investisiya xəritəsində daha böyük yer tutacaq.

Nəcibə Abdullayeva,
YAP Neftçala rayon təşkilatının fəal üzvü
Neftçala rayon Səhiyyə İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Şurasının sədri