AZƏRBAYCANIN SABİTLİK VƏ İNKİŞAF STRATEGİYASININ BAŞLANĞICI - ŞƏRH

Azərbaycanın müasir tarixində bəzi tarixlər vardır ki, onlar yalnız təqvimdə bir gün deyil, bütöv bir siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi yadda qalır. 3 oktyabr 1993-cü il də belə tarixlərdəndir. Həmin gün keçirilmiş prezident seçkilərində Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkənin siyasi tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. 1993-cü ilin əvvəllərində Azərbaycan mürəkkəb proseslərin içində idi. Müstəqil dövlətçilik təcrübəsinin yenicə formalaşdığı bir vaxtda siyasi qarşıdurmalar, iqtisadi çətinliklər, hərbi uğursuzluqlar və ictimai-siyasi gərginlik ölkənin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaradırdı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi tarix materiallarında həmin dövr Ermənistanın təcavüzünün genişlənməsi, daxili çəkişmələr və iqtisadi böhranla səciyyələndirilir. Belə bir şəraitdə Heydər Əliyevin siyasi səhnəyə qayıdışı cəmiyyətin diqqət mərkəzinə çevrildi. 15 iyun 1993-cü ildə onun Ali Sovetin sədri seçilməsi, daha sonra prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlaması dövlət idarəçiliyində yeni mərhələnin əsasını qoydu. 3 oktyabrda keçirilən ümumxalq seçkisində isə xalq onun namizədliyinə böyük dəstək verdi və Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Seçkinin nəticəsi xüsusilə diqqətçəkəndir. Azərbaycan Milli Məclisinin rəsmi məlumatına əsasən, seçicilərin 98,8 faizi Heydər Əliyevə səs vermişdi. Bu göstərici 1993-cü ilin siyasi şəraitində onun cəmiyyət qarşısında qazandığı yüksək etimadın ifadəsi kimi qiymətləndirilir.

Prezident seçildikdən sonra qarşıda çoxsaylı vəzifələr dayanırdı. İlk növbədə dövlət idarəçiliyinin gücləndirilməsi və ölkədə sabitliyin bərqərar edilməsi lazım idi. Eyni zamanda, dövlətin təhlükəsizliyinin təmin olunması, ordu quruculuğunun təkmilləşdirilməsi, iqtisadiyyatın dirçəldilməsi və hüquqi dövlət institutlarının yaradılması istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülməli idi. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlət quruculuğu prosesi yeni məzmun aldı. Dövlətin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi məqsədilə Konstitusiyanın hazırlanmasına xüsusi diqqət yetirildi. 1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqil dövlətin siyasi və hüquqi sisteminin əsaslarını müəyyənləşdirdi. Bu hadisə 1993-cü ildən başlayan dövlət quruculuğu prosesinin mühüm nəticələrindən biri oldu. Həmin dövr Azərbaycanın iqtisadi gələcəyi baxımından da əhəmiyyətli idi. Ölkənin təbii sərvətlərindən səmərəli istifadə, xarici investisiyaların cəlb edilməsi, enerji siyasətinin formalaşdırılması və iqtisadi münasibətlərin yeni prinsiplər əsasında qurulması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Sonrakı illərdə bu siyasət Azərbaycanın iqtisadi potensialının artmasına və beynəlxalq enerji layihələrində rolunun genişlənməsinə zəmin yaratdı. 3 oktyabrın tarixi əhəmiyyətini müəyyənləşdirən digər mühüm məqam Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin gücləndirilməsi ilə bağlıdır. Müstəqil Azərbaycanın xarici siyasət kursunun daha ardıcıl və sistemli şəkildə qurulması ölkənin dünya dövlətləri və beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrinin genişlənməsinə imkan verdi. Azərbaycan öz milli maraqlarını beynəlxalq platformalarda daha fəal müdafiə etməyə başladı.

Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsində milli birlik, dövlət müstəqilliyi və xalqın rifahı mühüm yer tuturdu. Onun siyasi fəaliyyətində dövlətin möhkəmliyinin cəmiyyətin sabitliyi ilə birbaşa bağlı olduğu fikri əsas xətt kimi özünü göstərirdi. Bu yanaşma sonrakı illərdə dövlət quruculuğu siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. 3 oktyabr 1993-cü il həm də siyasi məsuliyyətin və xalq etimadının simvolu kimi qiymətləndirilə bilər. Seçki yolu ilə dövlət başçısı seçilən Heydər Əliyevin qarşısında müstəqilliyin qorunması və möhkəmləndirilməsi kimi tarixi vəzifələr dayanırdı. Sonrakı fəaliyyət dövrü bu vəzifələrin müxtəlif istiqamətlər üzrə həyata keçirilməsi ilə müşayiət olundu. Bu tarixdən danışarkən 1993-cü ildən sonrakı dövlət quruculuğu prosesinin nəticələrini də nəzərə almaq vacibdir. Yeni hüquqi institutların formalaşdırılması, Konstitusiyanın qəbul edilməsi, parlamentin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, iqtisadi islahatların aparılması və Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi müstəqil dövlətin inkişafının əsas sütunlarını təşkil etdi. Azərbaycan Milli Məclisinin materiallarında qeyd edilir ki, Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə parlamentlə əməkdaşlıq dövlətin hüquqi bazasının yaradılması və inkişaf etdirilməsində mühüm rol oynayıb. Bu proses müstəqil Azərbaycanın qanunvericilik sisteminin formalaşmasına ciddi təsir göstərdi. Bu gün 3 oktyabr 1993-cü il tarixini xatırlamaq həm də müstəqil dövlətçiliyin ilk illərində qarşıya çıxan çətinlikləri və həmin çətinliklərin aradan qaldırılması üçün həyata keçirilən dövlət quruculuğu tədbirlərini dərk etmək baxımından əhəmiyyətlidir. Tarix göstərir ki, dövlət müstəqilliyinin qorunması yalnız onun elan edilməsi ilə bitmir; bunun üçün güclü dövlət institutları, hüquqi sistem, iqtisadi dayanıqlıq və milli həmrəylik tələb olunur.

Beləliklə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan tarixində mühüm siyasi hadisə kimi öz yerini tutmuşdur. Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi müstəqil Azərbaycanın sabitlik, dövlət quruculuğu və inkişaf istiqamətində yeni mərhələyə keçidini ifadə edən hadisələrdən biri olmuşdur. Bu tarix dövlətçilik tariximizin öyrənilməsi və gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Elşad Cəfərov

YAP Culfa rayon təşkilatının məsləhətçisi