3 oktyabr 1993-cü il: Azərbaycan tarixinin dönüş nöqtəsi - ŞƏRH

1993-cü il Azərbaycan tarixinin mürəkkəb və taleyüklü mərhələlərindən biri olmuşdur. Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra yeni dövlətçilik institutlarının formalaşdırılması, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və ağır iqtisadi problemlərin həlli kimi ciddi vəzifələrlə üz-üzə qalmışdı. Həmin dövrdə Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü, daxili siyasi qarşıdurmalar və sosial-iqtisadi çətinliklər ölkədə vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirirdi.

Belə bir şəraitdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin yeni mərhələsi başladı. 1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Bu tarix sonralar Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd olunmağa başladı. İyunun 23-də Milli Məclisin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətləri Ali Sovetin sədri Ulu Öndər Heydər Əliyevə həvalə edildi. Beləliklə, ölkənin ali siyasi idarəçiliyində yeni mərhələnin əsası qoyuldu.

3 oktyabr 1993-cü il hadisəsi Azərbaycan dövlətçiliyi tarixində mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin prezident seçilməsi ölkədə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və müstəqil dövlət institutlarının inkişafı istiqamətində yeni mərhələnin başlanğıcı ilə əlaqələndirilir. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi tarix materiallarında həmin dövr üçün dövlət təhlükəsizliyinin və ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası, demokratik inkişaf və Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi əsas istiqamətlər kimi göstərilir.

1993-cü ildən sonrakı dövrdə dövlət quruculuğu sahəsində bir sıra mühüm addımlar atıldı. 1995-ci il noyabrın 12-də Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edildi və noyabrın 27-dən qüvvəyə mindi. Yeni Konstitusiya müstəqil Azərbaycanın dövlət quruluşunun, hakimiyyət bölgüsünün, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. Bu proses müstəqil dövlət institutlarının hüquqi bazasının formalaşması baxımından əhəmiyyətli mərhələ idi.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətləri də formalaşdırıldı. Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi, ölkənin dünya birliyinə inteqrasiyası və milli maraqların beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Eyni zamanda, iqtisadiyyatın bərpası və bazar iqtisadiyyatına keçid prosesinin davam etdirilməsi üçün islahatlar həyata keçirildi.

3 oktyabr 1993-cü il tarixinin Azərbaycan tarixində əhəmiyyəti yalnız prezident seçkisinin keçirilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu tarix müstəqilliyin ilk illərində dövlət idarəçiliyinin istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm mərhələ hesab olunur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməsi ilə dövlətçilik, təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq münasibətlər sahəsində uzunmüddətli siyasətin formalaşdırılması prosesi sürətləndi. Sonrakı illərdə bu siyasətin ayrı-ayrı istiqamətləri müxtəlif dövlət proqramları və institusional islahatlarla davam etdirildi.

Nəticə etibarilə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan Respublikasının müasir siyasi tarixində mühüm yer tutur. Həmin gün keçirilmiş prezident seçkiləri ölkənin siyasi inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu tarixi hadisəni öyrənmək müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycanın qarşılaşdığı siyasi, sosial-iqtisadi və təhlükəsizlik problemlərini, həmçinin dövlət quruculuğu prosesinin əsas istiqamətlərini daha yaxşı anlamağa imkan verir.

Şəhla Xəlilova

YAP Yasamal rayonu Elm və Təhsil Nazirliyi, Fizika İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri