SÜLH HƏM DƏ GÜC TƏLƏB EDİR - ŞƏRH

Cənubi Qafqaz əsrlər boyu mürəkkəb geopolitik proseslərin, böyük güclərin toqquşan maraqlarının və qanlı münaqişələrin cərəyan etdiyi həssas bir coğrafiya olmuşdur. Lakin Azərbaycanın 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı böyük Zəfər və 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri regionun taleyini köklü şəkildə dəyişdi. İllərlə davam edən işğala son qoyuldu, ölkəmizin suverenliyi və ərazi bütövlüyü tam bərpa olundu. Bu gün region tamamilə yeni bir tarixi mərhələyə — post-münaqişə dövrünə qədəm qoyub.

Mövcud reallıqlar göstərir ki, hazırda Azərbaycanla Ermənistan arasında aktiv hərbi münaqişə yoxdur, sərhədlərdə sakitlik hökm sürür, sülh müqaviləsi üzrə mətnlər paraflanır və tərəflər arasında birbaşa təmaslar qurulur. Hətta Azərbaycan praqmatik mövqedən çıxış edərək Ermənistanla müəyyən ticarət əlaqələrinin başlanmasına da şərait yaradır. Şübhəsiz ki, sülh və sabitlik hər bir dövlət və xalq üçün ən vacib dəyərlərdən biridir. Müharibənin acı nəticələrini, torpaq itkisini, yüz minlərlə insanın məcburi köçkün həyatı yaşamasını və minlərlə şəhidimizin fədakarlığını yaxşı bilən bir xalq kimi Azərbaycan davamlı sülhün bərqərar olmasında maraqlıdır.

Lakin məhz bu yerdə hər birimiz üçün çox mühüm bir sual ortaya çıxır: sərhədlərdəki mövcud sakitlik və başlayan diplomatik təmaslar arxayınlaşmaq üçün əsas verə bilərmi? Qazanılmış Zəfər bizim tarixi ayıqlığımızı və hərbi hazırlığımızı zəiflətməlidirmi? Dövlət başçısının konseptual çıxışlarında vurğulanan fikirlər bu suallara çox aydın, qətiyyətli və strateji cavab verir. Regionda dinc yanaşı yaşamaq mümkündür, lakin bu sülh heç vaxt acı tarixi dərslərin unudulması və ya milli təhlükəsizlik tədbirlərinin zəiflədilməsi hesabına baş verə bilməz.

Tarix göstərir ki, xalqımız dəfələrlə qonşuluq münasibətlərinə sadiq qalmış, lakin qarşı tərəfin nankorluğu və xəyanəti ilə üzləşmişdir. Yaşlı nəsil yaxşı xatırlayır ki, sovetlər birliyi dövründə birgə yaşayış şəraitində ermənilərin Azərbaycan dilində sərbəst danışması, süfrələrimizdə sağlığımıza badələr qaldırması, hətta ehtiram nümayiş etdirmələri aldadıcı bir mənzərə idi. Bu görünüşün arxasında dərin etnik nifrət və revanşist niyyətlər bəslənirdi. Tarixi faktlar sübut edir ki, qarşı tərəf hər zaman Azərbaycan dövlətinin zəiflədiyini, daxili çəkişmələrə yuvarlandığını və ya büdrədiyini gördüyü anda arxadan zərbə vurmaq taktikasına əl atıb.

Bu təhlükəli ssenari yalnız bir dəfə baş verməyib. XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində, 1905–1907-ci illər qırğınlarında, 1918-ci il mart soyqırımında və nəhayət 1980-ci illərin sonlarında Azərbaycanın daxili siyasi böhranından istifadə olunaraq torpaqlarımıza göz dikildi. Xocalı soyqırımı və otuz illik işğal faktı məhz bu tarixi nankorluğun acı nəticələri idi. Bu səbəbdən, bu gün eşidilən şirin sözlər, diplomatik gülümsəmələr və imzalanacaq sənədlər milli ayıqlığımızı kütləşdirə bilməz. Biz bu tarixi dərsi heç vaxt unutmamalı, hər zaman ayıq-sayıq olmalı və hərbi-strateji baxımdan qarşı tərəfdən dəfələrlə üstün mövqeyimizi qoruyub saxlamalıyıq.

Regionda revanşizmin baş qaldırmaması və sülhün kağız üzərində qalmaması üçün tək bir etibarlı düstur var: Azərbaycan hər zaman, hər gün qarşı tərəfdən ən azı 10 qat güclü olmalıdır. Bu gün belədir və sabah da belə olacaqdır. Müasir silah sistemlərinin alınması, müdafiə sənayesinin inkişafı, Ordu quruculuğunun Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin standartlarına tam uyğunlaşdırılması və Komando briqadalarının gücləndirilməsi məhz bu məqsədə xidmət edir. Güclü Ordu yalnız müharibə aparmaq üçün deyil, ilk növbədə müharibənin qarşısını almaq və çəkindirici amil rolunu oynamaq üçün həyati vacibdir.

Milli gücümüzün artırılmasını şərtləndirən ikinci ana amil isə dünyada gedən mürəkkəb və təhlükəli qlobal proseslərdir. Hazırda beynəlxalq münasibətlər sistemi dərin böhran keçirir. İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşmış beynəlxalq hüquq normaları tamamilə sıradan çıxıb, beynəlxalq təşkilatların qərarları işləmir və onların nüfuzu kəskin şəkildə düşüb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin illərlə kağız üzərində qalması bunun bariz sübutudur. Müasir dünyada haqqı və ədaləti qoruyan yeganə amil dövlətin öz hərbi və iqtisadi gücüdür.

Eyni zamanda, Azərbaycanın ətrafındakı coğrafiyaya nəzər salsaq, regionumuzun faktiki olaraq "atəş halqası" ilə əhatə olunduğunu görərik. Şimalda Rusiya-Ukrayna müharibəsi Avrasiya məkanının təhlükəsizlik arxitekturasını darmadağın edir. Cənubda və Yaxın Şərqdə hərbi toqquşmaların miqyası genişlənir, yeni münaqişə ocaqları alovlanır və böyük güclər birbaşa qarşı-qarşıya gəlir. Bu müharibələrin dayandırılması üçün heç bir effektli beynəlxalq mexanizm yoxdur və yaxın gələcəkdə də olmayacaqdır. Belə bir təhlükəli qlobal şəraitdə xarici vədlərə və ya beynəlxalq təşkilatlara arxalanmaq böyük strateji səhv olardı.

Bütün bu reallıqlar fonunda Azərbaycanın post-münaqişə dövründəki xarici və daxili siyasət kursu tamamilə aydın və məntiqidir. Biz regionda sülhün, iqtisadi inteqrasiyanın və təhlükəsizliyin tərəfdarıyıq. Azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramı, qurulan müasir infrastrukturlar və məskunlaşma prosesi regiona davamlı həyat və inkişaf gətirir. Lakin bu inkişafın və sülhün arxasında dayanan əsas dayaq milli birliyimiz, sarsılmaz dövlət iradəmiz və hər an döyüşə hazır olan Müzəffər Silahlı Qüvvələrimizdir.

Yekun olaraq qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Prezidentinin bəyan etdiyi strateji xətt sadə və dəqiqdir: sülh lazımdır, lakin bu sülh xəyallara deyil, soyuq reallıqlara və hərbi-siyasi gücə söykənməlidir. Biz qonşularımızla dinc yanaşı yaşamaq istəyirik, lakin keçmişdə vurulan bıçaq zərbələrini və tarixi xəyanətləri heç vaxt unutmuruq. Qlobal xaosun və hüquqsuzluğun hökm sürdüyü modern dünyada xalqımızın təhlükəsizliyinin və dövlətimizin əbədiliyinin yeganə zəmanəti milli birlik, iqtisadi müstəqillik və qarşı tərəfdən dəfələrlə güclü olan qüdrətli Azərbaycan Ordusudur.

Kərimli Elvin

Yap Ordubad Rayon Təşkilatının əməkdaşı