Azərbaycan və Kamboca tərəfdaşlığında yeni mərhələ: Bakı görüşünün strateji əhəmiyyəti - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının müasir xarici siyasət strategiyasında coğrafi baxımdan uzaq, lakin geosiyasi və iqtisadi baxımdan mühüm əhəmiyyətə malik regionlarla əlaqələrin şaxələndirilməsi xüsusi yer tutur. Bu kontekstdə Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası (ASEAN) regionunun aparıcı ölkələrindən biri olan Kamboca Krallığı ilə ikitərəfli münasibətlərin inkişafı yeni keyfiyyət mərhələsinə qədəm qoymaqdadır. Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana işgüzar səfəri, Prezident İlham Əliyevlə keçirilən ali səviyyəli görüşlər və imzalanan hökumətlərarası sənədlər iki dövlət arasında coğrafi məsafələri aradan qaldıran möhkəm tərəfdaşlıq körpüsünün salındığını göstərir.
Azərbaycan ilə Kamboca arasında diplomatik əlaqələr hər iki dövlətin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüququn aliliyinə qarşılıqlı hörmət prinsipi üzərində bərqərar olunub. İki ölkə arasında ali səviyyəli siyasi dialoqun əsası 12 il əvvəl – Kambocanın sabiq Baş naziri (hazırda Senat sədri) Hun Senin Bakıya rəsmi səfəri zamanı qoyulmuşdu. Hazırkı Baş nazir Hun Manetin Bakı səfəri isə bu dostluq və əməkdaşlıq xəttinin varislik prinsipləri əsasında uğurla davam etdirildiyinin əyani sübutudur. Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında xüsusi olaraq qeyd etmişdir ki, Azərbaycan və Kamboca Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Qoşulmama Hərəkatı və digər beynəlxalq platformalarda sıx həmrəylik nümayiş etdirirlər. Hər iki dövlət beynəlxalq münasibətlər sistemində ikili standartlara qarşı çıxaraq, beynəlxalq hüquq normalarının bütün ölkələr üçün bərabər şəkildə tətbiq olunmasını müdafiə edir.
Görüşün mühüm nəticələrindən biri ikitərəfli iqtisadi münasibətlərin real potensiala uyğunlaşdırılması istiqamətində atılan praktiki addımlardır. Tərəflər arasında imzalanmış “Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişi” iki ölkənin biznes subyektləri üçün hüquqi bazanı formalaşdırır. Coğrafi uzaqlıq və məlumat qıtlığından qaynaqlanan ticarət məhdudiyyətlərini aradan qaldırmaq üçün iki ölkə arasında birgə İşçi Qrupunun yaradılması qərara alınmışdır. Təsis edilən İşçi Qrupu kənd təsərrüfatı, sənaye, yüksək texnologiyalar, turizm və qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu kimi prioritet sahələrdə konkret layihələrin işlənilməsinə cavabdeh olacaqdır. Azərbaycanın Cənubi Qafqazın nəqliyyat-logistika qovşağı kimi malik olduğu üstünlüklər və Kambocanın ASEAN bazarındakı strateji mövqeyi ticarət dövriyyəsinin artırılmasına geniş imkanlar açır.
Azərbaycan və Kambocanı bir-birinə bağlayan mühüm və ağrılı ortaq amillərdən biri də hər iki ölkənin torpaqlarının münaqişələr nəticəsində kütləvi şəkildə minalarla çirklənməsidir. Kamboca onilliklər boyu davam edən münaqişələrin mirası olan minaların təmizlənməsi sahəsində dünyada zəngin təcrübəyə malikdir. Azərbaycan isə işğaldan azad edilmiş ərazilərində dünyanın ən müasir texnologiyalarını tətbiq etməklə nəhəng minatəmizləmə əməliyyatları həyata keçirir. Görüşdə minatəmizləmə sahəsində bilik və texnoloji təcrübə mübadiləsi, birgə təlim proqramlarının təşkili və mütəxəssislərin hazırlığı xüsusi müzakirə olunmuşdur. İki ölkənin bu humanitar fəlakətə qarşı birgə mübarizə aparması strateji tərəfdaşlığın humanitar ölçüsünü nümayiş etdirir.
Dövlət başçısı mətbuata bəyanatında Kamboca nümayəndə heyətinə Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yürütdüyü genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri barədə də ətraflı məlumat vermişdir. "Böyük Qayıdış" Proqramının uğurla icra edildiyini diqqətə çatdıran Prezident İlham Əliyev artıq 100 minə yaxın keçmiş məcburi köçkünün öz baba yurdlarına qayıdaraq orada məskunlaşdığını və təhlükəsiz şəraitdə yaşadığını vurğulamışdır. Kamboca rəhbərliyinin Azərbaycanın postmünaqişə dövründəki addımları barədə birbaşa məlumatlandırılması, Azərbaycanın regionda bərqərar etdiyi yeni sülh və inkişaf reallıqlarının Cənub-Şərqi Asiya regionunda düzgün dərk edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana işgüzar səfəri yalnız iki ölkə arasında diplomatik protokolların icrası ilə məhdudlaşmır. Bu səfər Azərbaycanın çoxvektorlu xarici siyasətinin uğurunu və Qlobal Cənub ölkələri ilə dinamik tərəfdaşlıq qurmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir. Bakıda əldə olunmuş razılaşmalar, yaradılmış İşçi Qrupu və imzalanmış sazişlər yaxın gələcəkdə Azərbaycan-Kamboca əlaqələrinin iqtisadi, siyasi və humanitar sahələrdə daha böyük nəticələr verəcəyinə zəmanət yaradır.

Kərimli Elvin
Yap Ordubad Rayon Təşkilatının əməkdaşı