Sülh və təhlükəsizliyin hüquqi əsasları: suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinin aliliyi - ŞƏRH

Beynəlxalq münasibətlər sistemində sülhün, sabilliyin və təhlükəsizliyin bərqərar olunması hər bir dövlətin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərinin toxunulmazlığı prinsiplərinə ciddi riayət edilməsi ilə birbaşa bağlıdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Kambocanın Baş naziri Hun Manetin ülkəmizə rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanatda səsləndirdiyi fikirlər yalnız iki ölkə arasındakı münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərini deyil, həm də qlobal miqyasda beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin edilməsinin vacibliyini bir daha diqqətə çatdırmışdır. Mətbuata bəyanatda vurğulanan əsas tezislərdən biri sülh və təhlükəsizlik arxitekturasının məhz beynəlxalq hüquq normaları, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü prinsipləri əsasında qurulmalı olmasıdır.
Müasir dünyada baş verən geosiyasi dəyişikliklər, münaqişələr və güc nisbətinin yenidən formalaşması fonunda beynəlxalq hüququn təməl prinsiplərinin qorunması həmişəki kəndən daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan uzun illər ərzində ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası uğrunda mübarizə aparmış, beynəlxalq təşkilatların platformalarında həmişə hüququn aliliyini savunmuşdur. Bu təcrübə göstərir ki, hər hansı bir regionda və ya qlobal miqyasda davamlı sülhün bərqərar olması selektiv yanaşmalardan kənar, hamı tərəfindən qəbul edilmiş beynəlxalq norma və prinsiplərə ciddi əməl olunmasından keçir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında bu məqamın xüsusi vurğulanması Azərbaycanın xarici siyasətində dəyişməz olan prinsipial mövqeyinin növbəti təzahürüdür.
Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında diplomatik və iqtisadi əlaqələrin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Müxtəlif coğrafi regionlarda yerləşmələrinə baxmayaraq, Azərbaycan və Kamboca beynəlxalq münasibətlərdə oxşar dəyərləri və prinsipləri bölüşürlər. Hər iki dövlət beynəlxalq platformalarda, o cümlədən BMT və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində bir-birinin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və müstəqil xarici siyasət kursunu dəstəkləyir. Bu baxımdan, yüksək səviyyəli görüşdə sülh və təhlükəsizliyin hüquqi əsaslar üzərində qurulmasının vurğulanması təkcə ikitərəfli gündəliyi deyil, həm də çoxtərəfli əməkdaşlığın fəlsəfəsini əks etdirir.
Sülh və təhlükəsizliyin saxlanılması təkcə hərbi və siyasi faktorlarla məhdudlaşmır; o, həm də iqtisadi inkişaf, ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya qoyuluşları və xalqlararası münasibətlərin dərinləşdirilməsi ilə sıx bağlıdır. Sabitlik və suverenliyin təmin olunduğu mühitdə iqtisadi tərəfdaşlıq daha sürətlə inkişaf edir, ticarət əlaqələrinin canlanmasına və birgə layihələrin reallaşmasına zəmin yaradır. Kamboca Baş nazirinin səfəri zamanı aparılan müzakirələr göstərdi ki, ticarət, sərmayə qoyuluşu, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və digər strateji sahələrdə geniş potensial mövcuddur və bu potensialdan səmərəli istifadə olunması hər iki xalqın refahına xidmət edəcəkdir.
Azərbaycanın təşəbbüsü və liderliyi ilə Qoşulmama Hərəkatının sədri olduğu illərdə formalaşdırılmış "Bandunq prinsipləri" — dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə hörmət, daxili işlərə qarışmamaq və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq — müasir dövrdə də öz aktuallığını saxlayır. Kamboca ilə münasibətlərin inkişafı da məhz bu sınaqdan çıxmış prinsiplərə əsaslanır. Beynəlxalq hüququn aliliyinin tanınması, ikitərəfli münasibətlərdə qarşılıqlı etimadın və hörmətin təmin olunması regional və qlobal miqyasda təhlükəsizlik mühitinin güclənməsinə birbaşa töhfə verir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Kambocanın Baş naziri Hun Manetin rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycanın ədalətli, hüquqa söykənən və çoxvektorlu xarici siyasətinin parlaq nümunəsidir. Sülh və təhlükəsizliyin beynəlxalq hüquq normaları, suverenlik və ərazi bütövlüyü çərçivəsində bərqərar olunması vurğusu göstərir ki, Azərbaycan yalnız öz regionunda deyil, qlobal səviyyədə də sabitliyin, ədalətli tərəfdaşlığın və dinc birgəyaşayışın tərəfdarı kimi çıxış edir.

Könül İsmayılova
YAP Ordubad rayon təşkilatının fəalı 1 nömrəli məktəbin direktoru