Azərbaycan və Kamboca: beynəlxalq həmrəylik, humanitar əməkdaşlıq və ortaq inkişaf hədəfləri - ŞƏRH

Dövlətlər arasında münasibətlərin möhkəmliyi yalnız diplomatik təmasların intensivliyi ilə deyil, həm də ortaq dəyərlərin, qarşılıqlı etimadın və uzunmüddətli əməkdaşlıq niyyətinin mövcudluğu ilə ölçülür. Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafı bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri və Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkənin siyasi dialoqunu daha geniş əməkdaşlıq gündəliyi ilə zənginləşdirmək niyyətini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın xarici siyasətində müxtəlif regionlarla əlaqələrin qurulması, beynəlxalq tərəfdaşların sayının artırılması və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlərin inkişafı mühüm yer tutur. Cənub-Şərqi Asiyanın dövlətlərindən biri olan Kamboca ilə əlaqələrin genişləndirilməsi də bu siyasətin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Coğrafi baxımdan uzaqda yerləşən ölkələr arasında əməkdaşlığın inkişafı müasir diplomatiyanın imkanlarını və beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı maraqların rolunu göstərir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığa xüsusi diqqət yetirilməsi təsadüfi deyil. Azərbaycan və Kambocanın BMT, Qoşulmama Hərəkatı və AQEM çərçivəsində təmasları çoxtərəfli diplomatiyanın inkişafı üçün imkanlar yaradır. Bu platformalarda aparılan müzakirələr dövlətlərə qlobal problemlərə münasibətdə mövqelərini ifadə etmək, qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirmək və ortaq maraqlar əsasında əməkdaşlıq etmək şəraiti yaradır.
Münasibətlərin inkişafında siyasi təmaslarla yanaşı, parlamentlərarası əlaqələrin də xüsusi rolu var. Dostluq qruplarının fəaliyyəti, deputatlar arasında görüşlər və diplomatik nümayəndəliklər vasitəsilə həyata keçirilən müntəzəm təmaslar dövlətlər arasında dialoqun davamlılığını təmin edə bilər. Bu mexanizmlərin fəal işləməsi qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsinə və yeni əməkdaşlıq təşəbbüslərinin formalaşmasına kömək edir.
Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri də humanitar əlaqələrin inkişafıdır. Keçmişdə kambocalı tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması iki ölkə arasında müəyyən təhsil əlaqələrinin mövcud olduğunu göstərir. Həmin təcrübənin müasir dövrün tələblərinə uyğun şəkildə yenilənməsi, universitetlər arasında əməkdaşlığın təşviqi və tələbə mübadiləsi proqramlarının həyata keçirilməsi qarşılıqlı münasibətlərə yeni məzmun verə bilər. Gənclərin təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində təmasları xalqlar arasında etimadın möhkəmlənməsinə uzunmüddətli töhfə verən amillərdəndir.
Dövlətlərarası təcrübə mübadiləsi də bu münasibətlərin inkişafında əhəmiyyətli yer tutur. Azərbaycanın dövlət xidmətlərinin təşkili sahəsində yaratdığı “ASAN xidmət” modeli Kambocada maraq doğuran istiqamətlərdən biridir. İdarəetmədə müasir texnologiyaların tətbiqi, dövlət-vətəndaş münasibətlərinin təkmilləşdirilməsi və xidmətlərin əlçatanlığının artırılması üzrə təcrübənin paylaşılması Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığa verə biləcəyi töhfələri genişləndirir.
Humanitar gündəliyin digər vacib məsələsi mina təhlükəsidir. Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində mina və partlamamış hərbi sursatlar insanların həyatına, təhlükəsizliyinə və bərpa prosesinə ciddi təsir göstərir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında bu problemin önə çəkilməsi onun yalnız milli deyil, eyni zamanda beynəlxalq diqqət tələb edən humanitar məsələ olduğunu göstərir. Kamboca ilə bu sahədə təcrübə mübadiləsinin aparılması, mütəxəssislərin hazırlanması və təhlükəsizlik tədbirlərinin təkmilləşdirilməsi imkanları araşdırıla bilər.
Azərbaycan hazırda azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərini davam etdirir. Yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, infrastrukturun qurulması və Böyük Qayıdış Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi insanların təhlükəsiz və layiqli həyat şəraitinə qayıtmasını hədəfləyir. Bu prosesin uğurla davam etdirilməsi üçün mina təhlükəsinin aradan qaldırılması və beynəlxalq təcrübədən yararlanmaq xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İqtisadi sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi də humanitar və siyasi münasibətləri tamamlayan vacib istiqamətdir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, sahibkarlar arasında əlaqələrin qurulması, birgə biznes forumunun keçirilməsi və investisiya imkanlarının araşdırılması iki ölkənin iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə etməyə şərait yarada bilər. Turizm, nəqliyyat, sənaye və rəqəmsal inkişaf sahələrində əməkdaşlıq isə tərəfdaşlığın praktiki nəticələrini gücləndirə bilər.
Azərbaycan və Kamboca arasında münasibətlərin gələcəyi üçün geniş əməkdaşlıq gündəliyi formalaşdırmaq mümkündür. Siyasi dialoqun humanitar təşəbbüslərlə, iqtisadi əlaqələrin isə institusional təcrübə mübadiləsi ilə tamamlanması iki ölkənin yaxınlaşmasına xidmət edəcək. Hun Manetin Azərbaycana səfəri bu istiqamətdə yeni imkanların dəyərləndirilməsi və qarşılıqlı faydaya əsaslanan münasibətlərin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Gülnaz Rüstəmova
YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı