Azərbaycan–Laos əlaqələrində gələcək hədəflər - ŞƏRH

Dövlətlər arasında möhkəm münasibətlərin qurulması tarixi əlaqələrin qorunması ilə yanaşı, gələcəyə hesablanmış təşəbbüslərin həyata keçirilməsini də tələb edir. Beynəlxalq münasibətlər sistemində dəyişən şərtlər ölkələri yeni tərəfdaşlıqlar qurmağa, mövcud əlaqələri daha səmərəli istiqamətlər üzrə inkişaf etdirməyə və iqtisadi imkanlarını genişləndirməyə sövq edir. Azərbaycanın Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə münasibətlərinin inkişafı da bu baxımdan diqqətəlayiqdir.
Oktyabrın 13-də Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana səfəri iki ölkənin qarşılıqlı əlaqələrinin gələcək perspektivlərinin müzakirəsi üçün mühüm fürsət yaratdı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanatda əməkdaşlığın müxtəlif sahələri üzrə səsləndirilən fikirlər siyasi dialoqun praktiki nəticələrlə möhkəmləndirilməsinin vacibliyini göstərdi. Səfər çərçivəsində iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, kənd təsərrüfatı və təhsil sahələrində əməkdaşlıq, eləcə də humanitar məsələlər üzrə təcrübə mübadiləsi diqqət çəkən istiqamətlər oldu.
Azərbaycan ilə Laos arasında diplomatik münasibətlər 1995-ci ildə yaradılıb. Ötən illər ərzində formalaşan əlaqələr iki dövlətin bir-birinə münasibətində qarşılıqlı hörmətin və əməkdaşlıq niyyətinin əhəmiyyətini nümayiş etdirir. Hazırkı mərhələdə əsas məsələ mövcud siyasi münasibətləri daha fəal iqtisadi və humanitar əməkdaşlıqla tamamlayaraq tərəfdaşlığın əhatə dairəsini genişləndirməkdir.
İkitərəfli əlaqələrin inkişafı üçün iqtisadi potensialın düzgün qiymətləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Laos arasında ticarətin genişləndirilməsi, məhsul mübadiləsinin artırılması və sahibkarlar arasında işgüzar əlaqələrin qurulması qarşılıqlı fayda verə biləcək istiqamətlərdəndir. İqtisadi münasibətlərin inkişafı üçün hər iki ölkənin bazar xüsusiyyətlərinin araşdırılması, biznes nümayəndələrinin bir araya gətirilməsi və uzunmüddətli əməkdaşlıq imkanlarının müəyyənləşdirilməsi vacibdir.
Bu baxımdan Bakıda Laos–Azərbaycan biznes-forumunun keçirilməsi təşəbbüsü xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Forum iki ölkənin işgüzar dairələri üçün birbaşa əlaqələr yaratmaq, yeni layihələr haqqında fikir mübadiləsi aparmaq və investisiya imkanlarını nəzərdən keçirmək baxımından faydalı platforma ola bilər. Sahibkarlar arasında formalaşan əməkdaşlığın konkret müqavilələrə və birgə təşəbbüslərə çevrilməsi iqtisadi münasibətlərin inkişafını sürətləndirə bilər.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da gələcək üçün nəzərdən keçirilə biləcək istiqamətlərdəndir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına yönəlmiş fəaliyyəti ölkəmizin regional və qitələrarası iqtisadi əlaqələrdə rolunu artırır. Laosla bu sahədə təcrübə mübadiləsinin aparılması, tranzit və logistika imkanlarının öyrənilməsi, ticarətin təşviqinə yönəlmiş həllərin müzakirəsi qarşılıqlı əlaqələrin yeni mərhələyə yüksəlməsinə kömək edə bilər.
Kənd təsərrüfatı üzrə anlaşma memorandumunun imzalanması isə tərəfdaşlığın konkret sahələr üzrə inkişaf etdirilməsi niyyətini əks etdirir. Aqrar sahədə əməkdaşlıq təcrübə mübadiləsi, istehsal proseslərinin təkmilləşdirilməsi və qarşılıqlı maraq doğuran təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün imkanlar yaradır. Müvafiq dövlət qurumları arasında əlaqələrin genişləndirilməsi və memorandumda nəzərdə tutulan istiqamətlərin praktiki fəaliyyətlə dəstəklənməsi bu sahədə nəticələrin əldə olunmasına kömək edə bilər.
Azərbaycan–Laos münasibətlərinin mühüm tərəflərindən biri də təhsil sahəsində mövcud olan tarixi təcrübədir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbənin Azərbaycanda təhsil almasının xatırladılması bu əlaqələrin keçmişdə müəyyən inkişaf səviyyəsinə malik olduğunu göstərir. Təhsil sahəsində formalaşmış ənənələrin müasir tələblərə uyğun şəkildə davam etdirilməsi iki ölkə arasında humanitar münasibətlərin möhkəmləndirilməsinə imkan verə bilər.
Universitetlər arasında əməkdaşlığın qurulması, tələbə mübadiləsi proqramlarının təşkili və təqaüd imkanlarının yaradılması bu istiqamətdə atıla biləcək addımlardandır. Belə proqramlar gənclərin yeni biliklər əldə etməsinə, müxtəlif mədəniyyətləri tanımasına və gələcəkdə ölkələr arasında əməkdaşlığa töhfə verəcək əlaqələr yaratmasına şərait yaradır. Təhsil sahəsində münasibətlərin inkişafı uzunmüddətli tərəfdaşlığın sosial və humanitar əsaslarını gücləndirə bilər.
Mina təhlükəsi ilə mübarizə də Azərbaycan və Laos arasında təcrübə mübadiləsi üçün əhəmiyyətli mövzulardandır. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mina problemi insanların təhlükəsizliyinə, infrastrukturun bərpasına və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışına maneələr yaradır. Laosun bu sahədə təcrübəsinin öyrənilməsi, müvafiq qurumlar arasında məlumat mübadiləsi və mütəxəssislərin biliklərinin artırılması təhlükəsizlik məsələlərinin həllinə dəstək verə bilər.
Mina təhlükəsinin aradan qaldırılması yalnız texniki tədbirlərlə məhdudlaşmır. Əhalinin maarifləndirilməsi, risklərin düzgün qiymətləndirilməsi və təhlükəsizlik qaydalarının öyrədilməsi də bu prosesin vacib hissəsidir. Humanitar sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsi dövlətlər arasında münasibətlərin insanların həyatının qorunması və rifahının yüksəldilməsi kimi ortaq məqsədlərə də xidmət etdiyini göstərir.
Azərbaycan ilə Laos arasında tarixi əlaqələrin xatırlanması səfərin digər mühüm məqamı oldu. Thonqlun Sisulit Heydər Əliyevin 1986-cı ildə Laos Xalq İnqilabı Partiyasının IV qurultayında iştirakına toxunaraq keçmişdən gələn əlaqələrə diqqət çəkdi. Tarixi hadisələrin yada salınması iki ölkənin münasibətlərində varislik və dostluq ənənələrinin əhəmiyyətini göstərir. Bununla yanaşı, həmin tarixi əsasın müasir iqtisadi, təhsil və humanitar layihələrlə möhkəmləndirilməsi gələcəyə yönəlmiş əməkdaşlığın inkişafına şərait yaradır.
Səfər zamanı əldə olunan razılaşmaların davamlı nəticələr verməsi üçün onların həyata keçirilməsi istiqamətində ardıcıl fəaliyyət vacibdir. Dövlət qurumları arasında müntəzəm təmaslar, sahibkarların təşəbbüslərinə dəstək, birgə layihələrin hazırlanması və qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılması əməkdaşlığın səmərəliliyini artıra bilər. Bu prosesdə həm dövlət sektorunun, həm də özəl qurumların fəal iştirakı mühüm rol oynayır.
Azərbaycanın xarici siyasətində Asiya dövlətləri ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Laosla münasibətlərin möhkəmləndirilməsi də bu siyasətin tərkib hissəsi kimi siyasi dialoqun yeni sahələrə yayılmasına və qarşılıqlı iqtisadi maraqların reallaşdırılmasına imkan yaradır.
Beləliklə, Laos Prezidentinin Azərbaycana səfəri tarixi əlaqələrin yenidən gündəmə gətirilməsi ilə yanaşı, gələcək əməkdaşlığın prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. İqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, təhsil ənənələrinin davam etdirilməsi, aqrar sahədə birgə fəaliyyət və humanitar məsələlər üzrə təcrübə mübadiləsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafına yeni imkanlar açır. Qarşılıqlı hörmət və etimad əsasında qurulan əməkdaşlığın ardıcıl şəkildə davam etdirilməsi Azərbaycan–Laos tərəfdaşlığının möhkəmlənməsinə və xalqlar arasında dostluq əlaqələrinin genişlənməsinə töhfə verəcək.

Zərnişan Əliyeva
YAP Babək rayon təşkilatının fəal üzvü