Şuşadan dünyaya mesajlar: Azərbaycan–Türkiyə birliyi sarsılmazdır! - ŞƏRH

Şanlı Zəfərin yaratdığı yeni reallıqlar, Şuşa Bəyannaməsinin tarixi əhəmiyyəti və iki qardaş dövlətin ortaq strateji hədəfləri

2026-cı il noyabrın 8-də Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Zəfər Günü münasibətilə Azərbaycana səfəri və Şuşada Prezident İlham Əliyevlə görüşü bu qardaşlığın siyasi və mənəvi mahiyyətini bir daha gündəmə gətirdi. Şuşa kimi tarixi və müqəddəs şəhərdə iki qardaş ölkənin liderlərinin bir araya gəlməsi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin nə qədər möhkəm təməllər üzərində qurulduğunu nümayiş etdirən mühüm hadisə kimi dəyərləndirilir.
Şuşa Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşında xüsusi yer tutan, milli mədəniyyətimizin, ədəbiyyatımızın və musiqimizin beşiyi hesab edilən qədim şəhərdir. Bu şəhərin azad edilməsi yalnız hərbi qələbə deyil, həm də milli ruhun, dövlətçilik iradəsinin və tarixi ədalətin bərpası idi. 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanın işğaldan azad edilməsi Vətən müharibəsinin gedişində həlledici mərhələyə çevrildi. Azərbaycan Ordusunun misilsiz qəhrəmanlığı, əsgər və zabitlərimizin fədakarlığı, xalqımızın birliyi və Ali Baş Komandan İlham Əliyevin qətiyyətli rəhbərliyi nəticəsində tarixi şəhərimizə yenidən Azərbaycan bayrağı sancıldı. Şuşanın azad edildiyi günün Zəfər Günü kimi tarixə düşməsi təsadüfi deyildi. Bu tarix Azərbaycan xalqının öz torpaqlarına qayıtmaq, suverenliyini bərpa etmək və milli ləyaqətini qorumaq əzminin təntənəsi oldu. Məhz belə bir gündə Türkiyə Prezidentinin Şuşada olması xüsusi rəmzi məna daşıyır. Bu, qardaş Türkiyənin Azərbaycanın sevincini öz sevinci, Zəfərini öz Zəfəri hesab etdiyinin növbəti ifadəsidir. Şuşa bu gün təkcə Azərbaycanın qələbəsini deyil, həm də türk dünyasının həmrəyliyini, ortaq tarixi köklərini və gələcək birliyini nümayiş etdirən məkana çevrilib. Şuşadan dünyaya verilən mesajın mahiyyəti bundan ibarətdir: Azərbaycan öz suverenliyini və müstəqil inkişaf yolunu qətiyyətlə qoruyur, Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyini isə milli maraqlarının mühüm dayaqlarından biri hesab edir.
Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin mahiyyətini anlamaq üçün 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsinin tarixi təcrübəsinə nəzər salmaq kifayətdir. Həmin dövrdə Azərbaycan xalqı öz ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizə apararkən Türkiyə siyasi və mənəvi dəstəyini açıq şəkildə ifadə etdi. Müharibənin ilk saatlarından etibarən Türkiyənin nümayiş etdirdiyi mövqe Azərbaycan cəmiyyətində böyük ruh yüksəkliyi yaratdı. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Azərbaycanın yanında olduğunu bəyan etməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin formal diplomatik çərçivədən çox-çox üstün olduğunu bir daha göstərdi. Azərbaycan xalqı yaxşı xatırlayır ki, Vətən müharibəsi günlərində Türkiyənin dəstəyi yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmırdı. Türkiyə beynəlxalq platformalarda Azərbaycanın haqlı mövqeyini müdafiə edir, regionda yaranmış yeni vəziyyətlə bağlı prinsipial mövqe nümayiş etdirirdi. Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə vurğuladığı kimi, Türkiyənin siyasi və mənəvi dəstəyi xalqımız üçün mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Bu dəstək Azərbaycan xalqının öz gücünə inamını, milli həmrəyliyini və qələbə əzmini daha da artırırdı. 44 günlük Vətən müharibəsi bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri böhran və sınaq anlarında da öz möhkəmliyini qoruyur. İki dövlətin rəhbərləri arasındakı etimad, xalqların qarşılıqlı sevgisi və ortaq strateji maraqlar bu birliyin əsas dayaqlarıdır. Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanında qazandığı tarixi Zəfər, eyni zamanda, Türkiyə–Azərbaycan qardaşlığının beynəlxalq miqyasda nümayişi oldu. Bu birlik regionda yeni siyasi reallıqların formalaşmasına təsir göstərən mühüm amillərdən birinə çevrildi.
Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin inkişafında 2021-ci il iyunun 15-də imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev və Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən Şuşada imzalanan bu sənəd iki ölkə arasındakı münasibətləri rəsmi şəkildə müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi. Şuşa Bəyannaməsinin tarixi əhəmiyyəti onun yalnız siyasi sənəd olmasında deyil, həm də Azərbaycan və Türkiyə xalqlarının əsrlər boyu formalaşmış qardaşlıq münasibətlərinin müasir dövrün tələblərinə uyğun hüquqi-siyasi çərçivəyə salınmasındadır. Bəyannamə siyasi, iqtisadi, hərbi, müdafiə, təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat, humanitar və digər sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı üçün mühüm istiqamətlər müəyyənləşdirir. İki dövlətin regional və beynəlxalq məsələlərdə qarşılıqlı dəstək və məsləhətləşmə mexanizmlərini gücləndirir. Sənədin məhz Şuşada imzalanması isə xüsusi rəmzi məna daşıyırdı. Bir vaxtlar işğal altında olmuş, azadlığı uğrunda Azərbaycan əsgərinin canından keçdiyi şəhərdə iki qardaş ölkənin liderlərinin müttəfiqlik sənədinə imza atması tarixi ədalətin və yeni geosiyasi reallıqların təntənəsi idi. Şuşa Bəyannaməsi göstərdi ki, Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri yalnız keçmişin xatirələri və mənəvi bağlılıq üzərində qurulmur. Bu münasibətlər gələcəyə yönəlmiş konkret siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik məqsədlərinə əsaslanır. Bu sənəd həm də dünyaya ünvanlanan mühüm mesajdır: Azərbaycan və Türkiyə öz milli maraqlarını, təhlükəsizliklərini və strateji hədəflərini qorumaq istiqamətində vahid mövqedən çıxış etmək əzmindədirlər.
Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin bugünkü yüksək səviyyəyə çatmasında Prezident İlham Əliyevin və Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın siyasi iradəsi, qətiyyəti və qarşılıqlı etimadı mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyev Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin strateji xəttini müasir dövrün tələblərinə uyğun şəkildə inkişaf etdirir. Ulu Öndərin məşhur “Bir millət, iki dövlət” kəlamı bu gün də iki ölkənin münasibətlərinin əsas ideoloji və mənəvi ifadəsi olaraq yaşayır. Heydər Əliyevin siyasi irsində Türkiyə ilə münasibətlərin xüsusi yeri vardı. O, Azərbaycan və Türkiyənin birliyini təkcə tarixi qardaşlıq münasibəti kimi deyil, həm də müstəqil Azərbaycanın təhlükəsizliyi, inkişafı və beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm strateji amil kimi qiymətləndirirdi. Prezident İlham Əliyev bu siyasi irsə sadiq qalaraq Türkiyə ilə əlaqələrin bütün istiqamətlərdə genişlənməsinə xüsusi diqqət yetirir. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan da öz növbəsində Azərbaycanla münasibətləri Türkiyənin xarici siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi müəyyənləşdirir. İki liderin qarşılıqlı etimada əsaslanan fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan–Türkiyə əməkdaşlığı regional və beynəlxalq miqyasda mühüm siyasi gücə çevrilib. Bu münasibətlərdə əsas prinsip qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq, milli suverenliyə ehtiram və ortaq maraqların qorunmasıdır. Məhz buna görə də iki ölkənin birliyinə qarşı yönələn təxribatçı yanaşmalar və qarayaxma kampaniyaları siyasi reallıqları dəyişdirmək gücündə deyil.

Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
“Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları” Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
Yeni Azərbaycan Partiyasının fəal üzvü