PDF Oxu

Siyasət

  • 350

Yeni Azərbaycan Partiyası və qalib Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsi - ŞƏRH

Yeni Azərbaycan Partiyası və qalib Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsi - ŞƏRH

1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda keçirilən Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı Azərbaycanın müasir siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Həmin dövrdə ölkə mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi böhranla üz-üzə idi. Dövlət müstəqilliyinin qorunması, siyasi sabitliyin təmin edilməsi, idarəçilik sisteminin möhkəmləndirilməsi və milli maraqların müdafiəsi cəmiyyətin qarşısında dayanan ən mühüm məsələlər idi. Belə bir şəraitdə Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması təkcə yeni siyasi təşkilatın meydana gəlməsi deyil, ölkənin gələcək inkişafı ilə bağlı məsuliyyətli siyasi mövqenin formalaşması idi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə yaradılan partiyanın siyasi fəaliyyətinin əsasını dövlətçilik, müstəqillik, milli birlik və Azərbaycanın inkişafı kimi fundamental prinsiplər təşkil edirdi. Təsis konfransında qəbul olunmuş Proqram və Nizamnamə partiyanın ideoloji və təşkilati əsaslarını müəyyənləşdirdi. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən 550 nəfərlik təşəbbüs qrupunun iştirakı ilə keçirilən konfransda Heydər Əliyevin yekdilliklə partiyanın sədri seçilməsi bu siyasi təşəbbüsün ölkə miqyasında təşkilatlanmasının başlanğıcı oldu. Sonrakı hadisələr göstərdi ki, YAP-ın yaranması ilə bağlı qərar yalnız həmin dövrün siyasi ehtiyaclarına cavab vermirdi; bu qərar Azərbaycanın gələcək dövlətçilik modelinin formalaşmasında da mühüm rol oynayacaqdı.
1993-cü ildə Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkədə dövlət idarəçiliyinin bərpası, ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsi və müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələ başlandı. Həmin dövrdə atılan addımlar Azərbaycanın hüquqi dövlət quruculuğunun, iqtisadi islahatlarının və müstəqil xarici siyasətinin əsaslarını formalaşdırdı. 1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” ölkənin enerji strategiyasına və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinə yeni istiqamət verdi. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi isə dövlət quruculuğunun hüquqi əsaslarını möhkəmləndirdi. Beləliklə, partiyanın yaranması ilə ifadə olunan dövlətçilik ideyaları ölkənin siyasi və iqtisadi inkişaf prosesləri ilə birbaşa bağlı şəkildə reallaşmağa başladı.
Yeni Azərbaycan Partiyasının sonrakı inkişafı da Azərbaycanın keçdiyi tarixi mərhələlərlə paralel şəkildə davam etdi. Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi kursun Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilməsi ölkənin yeni iqtisadi, siyasi və beynəlxalq reallıqlara uyğun inkişafını nəzərdə tuturdu. 2003-cü ildən sonrakı dövrdə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, infrastrukturun yenilənməsi, enerji və nəqliyyat layihələrinin genişləndirilməsi, müdafiə potensialının gücləndirilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərinə çevrildi. Bu proseslərin strateji mahiyyəti Azərbaycanın yalnız mövcud problemləri həll edən deyil, uzunmüddətli hədəflər müəyyənləşdirən dövlət kimi inkişaf etməsi idi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə nəticələnən 44 günlük Vətən müharibəsi həmin uzunmüddətli dövlət strategiyasının tarixində yeni mərhələ açdı. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan hərbi əməliyyatlar noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli Bəyanatla başa çatdı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş antiterror tədbirlərindən sonra isə Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyi tam təmin olundu. Bu hadisələr ölkənin siyasi tarixində yeni reallıq yaratmaqla yanaşı, müstəqil dövlətçiliyin qarşısında duran prioritetləri də dəyişdirdi. Uzun illər ərzində ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində aparılan siyasət tarixi nəticə ilə tamamlandı və diqqət bu nəticənin möhkəmləndirilməsinə, azad edilmiş ərazilərin bərpasına və ölkənin yeni inkişaf imkanlarının reallaşdırılmasına yönəldi.
Bu məqamda Zəfərin mahiyyətinə yalnız hərbi və siyasi nəticə kimi yanaşmaq kifayət deyil. Qələbə Azərbaycanın iqtisadi, diplomatik və institusional imkanlarının yeni şəraitdə daha geniş reallaşdırılması üçün zəmin yaratdı. Lakin suverenliyin bərpası özlüyündə bütün inkişaf məsələlərinin həlli demək deyil. Əksinə, yeni mərhələ daha mürəkkəb və çoxşaxəli vəzifələr ortaya qoyur: təhlükəsizliyin davamlı təmin edilməsi, iqtisadi müstəqilliyin gücləndirilməsi, regionların tarazlı inkişafı, əhalinin rifahının yüksəldilməsi, insan kapitalının inkişafı və beynəlxalq münasibətlərdə mövqelərin möhkəmləndirilməsi.
2026-cı il oktyabrın 2-də keçirilən Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı da məhz bu yeni tarixi şəraitdə baş tutdu. Prezident İlham Əliyev çıxışında qurultayın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etməsindən sonra keçirilən ilk qurultay olduğunu xüsusi vurğuladı. Dövlət başçısının səsləndirdiyi bu fikir partiyanın siyasi gündəliyinin yeni mərhələsini müəyyənləşdirən əsas məqamlardan biridir. Çünki Azərbaycanın qarşısında artıq yalnız keçmiş münaqişənin nəticələrinin aradan qaldırılması deyil, suveren inkişaf imkanlarının genişləndirilməsi, regional əməkdaşlığın yeni əsaslar üzərində qurulması və ölkənin beynəlxalq mövqelərinin daha da möhkəmləndirilməsi vəzifələri dayanır.
Yeni mərhələnin ən mühüm istiqamətlərindən biri Böyük Qayıdış prosesidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası sadəcə dağıdılmış infrastrukturun yenidən qurulması deyil. Bu ərazilərin ölkənin iqtisadi məkanına inteqrasiyası, burada daimi yaşayışın, məşğulluğun, təhsilin, səhiyyənin və sahibkarlığın inkişafı kompleks yanaşma tələb edir. Yeni yolların, hava limanlarının, enerji və kommunikasiya xətlərinin yaradılması bu prosesin mühüm infrastruktur əsaslarını formalaşdırır. Növbəti həlledici məsələ isə həmin infrastruktur üzərində iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsi, yerli istehsalın təşviqi və əhalinin dayanıqlı məşğulluğunun təmin olunmasıdır. Böyük Qayıdışın uzunmüddətli uğuru məhz bu amillərin uzlaşdırılmasından asılıdır.
İqtisadi inkişaf baxımından da Azərbaycanın qarşısında yeni keyfiyyət hədəfləri dayanır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ildə ölkənin ümumi daxili məhsulu 129,1 milyard manat təşkil edib, iqtisadiyyat 1,4 faiz, qeyri-neft-qaz sektoru isə 2,7 faiz artıb. Bu göstəricilər qeyri-neft sektorunun iqtisadi strukturda artan əhəmiyyətini göstərir. Bununla yanaşı, daha yüksək iqtisadi artım tempinə nail olmaq üçün sənayeləşmə, innovasiya, rəqabətqabiliyyətli istehsal, ixrac imkanlarının genişləndirilməsi və özəl investisiyaların təşviqi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qalib Azərbaycanın iqtisadi gücü yalnız mövcud resurslarla deyil, həmin resurslardan nə dərəcədə səmərəli istifadə olunması və yeni dəyər yaradılması ilə ölçülməlidir.
Regional və beynəlxalq münasibətlərdə yaranmış yeni vəziyyət də Azərbaycanın qarşısında fərqli imkanlar açır. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda imzalanmış Birgə Bəyannamə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması və regional kommunikasiyaların açılması istiqamətində mühüm siyasi sənəd oldu. Eyni zamanda, Azərbaycanın müxtəlif dövlətlərlə strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin genişlənməsi ölkənin beynəlxalq mövqeyinin və diplomatik imkanlarının əhəmiyyətini artırır. Bu şəraitdə əsas məsələ əldə edilmiş siyasi nəticələri davamlı sülhə, qarşılıqlı faydalı iqtisadi əməkdaşlığa və regionun nəqliyyat-logistika imkanlarının inkişafına çevirməkdir. Azərbaycanın milli maraqları isə bu proseslərin hər birində müstəqillik, suverenlik və beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında qorunmalıdır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının bu proseslərdəki rolu onun tarixi missiyası və müasir siyasi məsuliyyəti kontekstində dəyərləndirilməlidir. 1992-ci ildə mürəkkəb tarixi şəraitdə yaranmış Yeni Azərbaycan Partiyasının keçdiyi yol Azərbaycanın müstəqillik tarixinin mühüm siyasi səhifələridir. Bu yolun müxtəlif mərhələləri – dövlətçiliyin qorunması, siyasi sabitliyin bərpası, iqtisadi inkişaf, siyasi varislik, ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi və suverenliyin bərpası – ölkənin ümumi inkişaf prosesi ilə sıx bağlıdır. İndi isə qarşıda yeni vəzifə dayanır: tarixi Zəfəri davamlı iqtisadi gücə, sosial rifaha, güclü institutlara və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarına çevirmək. Qalib Azərbaycanın gələcək inkişafı məhz bu hədəflərin nə dərəcədə ardıcıl və səmərəli həyata keçirilməsindən asılı olacaq. Yeni Azərbaycan Partiyasının tarixi təcrübəsi ilə müasir dövrün tələblərini uzlaşdırmaq bacarığı da onun yeni mərhələdəki fəaliyyətinin əsas məzmununu müəyyən edəcək.
Fərhad Baxışov,
YAP Neftçala rayon təşkilatının ideoloji işlər üzrə məsləhətçisi

Digər xəbərlər