Qida məhsullarında bahalaşmanın 2026 proqnozları nə vəd edir ? - EKSPERT DANIŞDI

“Ərzaq məhsulları üzrə qiymət artımlarını yalnız qısa müddətli və ya bir aylıq bazar dəyişkənliyi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı”.Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.Onun sözlərinə görə, bu cür bahalaşmalar, adətən, daha dərin və çoxşaxəli iqtisadi proseslərin məntiqi nəticəsi kimi ortaya çıxır:”Xüsusilə qlobal və daxili iqtisadi amillərin paralel təsiri ərzaq bazarında qiymətlərin formalaşmasına birbaşa təsir göstərir.Bu proseslərin əsas komponentlərinə xammalın maya dəyərindəki dəyişikliklər, idxal olunan məhsulların qiymətində artım, logistika zəncirində yaranan xərclər, enerji daşıyıcılarının bahalaşması, mövsümi faktorlar və ümumi iqtisadi tələbatın səviyyəsi daxildir. Qlobal bazarlarda baş verən dalğalanmalar, nəqliyyat xərclərinin yüksəlməsi və enerji qiymətlərinin artması xüsusilə idxaldan asılı olan ərzaq məhsullarının qiymətinə ciddi təsir edir. Paralel olaraq, daxili bazarda istehsal həcmi, kənd təsərrüfatında mövsümi məhsuldarlıq və istehlakçı davranışları da qiymətlərin dinamikasında mühüm rol oynayır.Son statistik göstəricilər göstərir ki, ümumi inflyasiya və ərzaq məhsulları üzrə qiymət artımı illik müqayisədə hələ də müəyyən səviyyədə qalmaqdadır. Bu, iqtisadiyyatın bəzi sahələrində sabitləşmə əlamətləri müşahidə olunsa da, ərzaq bazarında təsirlərin daha gec yumşaldığını göstərir. Çünki qida məhsulları həm istehsal, həm də tədarük zəncirinin bütün mərhələlərində xərc artımlarına daha həssasdır.Dövlət və beynəlxalq iqtisadi qurumların proqnozlarına əsasən, 2026-cı ildə ölkədə ümumi illik inflyasiyanın müəyyən qədər aşağı düşəcəyi gözlənilir. Mövcud proqnozlar inflyasiya səviyyəsinin təxminən 4.3–5.3 faiz intervalında formalaşacağını göstərir. Bu göstəricilər qiymət artımının tam dayanması deyil, daha çox onun tempinin əvvəlki illərlə müqayisədə zəifləməsi və daha nəzarətli şəkildə davam etməsi ehtimalını ifadə edir. Başqa sözlə, qiymətlər arta bilər, lakin bu artım daha yavaş və proqnozlaşdırılan xarakter daşıya bilər.Bununla belə, ərzaq məhsulları üzrə bahalaşmanın qısa müddətdə tam dayanacağı gözlənilmir. Qida bazarı həm daxili iqtisadi qərarların, həm də qlobal ərzaq və enerji bazarlarında baş verən proseslərin təsiri altındadır. Əgər idxal qiymətləri, logistika xərcləri və beynəlxalq bazarlardakı qeyri-müəyyənliklər sabitləşərsə, qiymət artımı tempi mərhələli şəkildə zəifləyə və müəyyən tarazlıq yarana bilər.Mövcud bahalaşma prosesi bir neçə ay və ya iqtisadi dövr ərzində davam edə bilər. Lakin orta və uzunmüddətli inflyasiya proqnozları göstərir ki, 2026-cı ildə ümumi qiymət artımı daha stabil, idarəolunan və əvvəlki dövrlərlə müqayisədə nisbətən yumşaq xarakter daşıya bilər. Bu isə həm istehlakçılar, həm də bazar iştirakçıları üçün daha proqnozlaşdırılan iqtisadi mühitin formalaşması deməkdir”.

Müəllif: Günay Hacıyeva