Mixail Belyayev: Sülhün əldə olunmasında ən böyük pay İlham Əliyevə məxsusdur - ŞƏRH

Tanınmış rusiyalı politoloq Mixail Belyayev Ermənistan-Azərbaycan sülh nizamlanmasının münaqişələrin həlli və digər ölkələr üçün yaxınlaşmada yol xəritəsi kimi qlobal səviyyədə tanınmasını, Əbu-Dabidə Azərbaycan və Ermənistan liderlərinə Sülh Mükafatının verilməsini "Moskva-Baku" portalına şərh edib. Ekspertin fikirlərini oxucularımıza təqdim edirik.

- Əbu-Dabidə Bakı ilə Yerevan arasında sülh müqaviləsinin paraflanması ilə əlaqədar olaraq BƏƏ-nin qurucusunun adını daşıyan Şeyx Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatının Azərbaycan Prezidentinə və Ermənistan Baş nazirinə təqdim edilməsini tamamilə müsbət qiymətləndirirəm. Bu, qlobal ictimaiyyətin müəyyən bir hissəsi tərəfindən Azərbaycan və Ermənistanın təkcə regional deyil, həm də daha geniş sivilizasiya baxımından əldə etdiyi əhəmiyyətli nailiyyətin qiymətləndirilməsidir. Bu, iki ölkənin dünyanın rifahına, xüsusən də dünyada bitməyən münaqişələr fonunda verdiyi töhfənin qiymətləndirilməsidir. Bu, qlobal oyunçuların sülhün əhəmiyyətinə və dəyərinə diqqət yetirməli olduqlarına və əks qütblər arasındakı geosiyasi qarşıdurmada Azərbaycan və Ermənistan kimi unikal və dəyərli nümunələrin olduğuna dair bir siqnaldır. Başqaları da bundan dərs çıxarmalıdırlar.

Vurğulamaq vacibdir ki, bu nizamlama Rusiya üçün də son dərəcə vacibdir. Bu, bizim üçün həmişə böyük narahatlıq doğuran, həmişə həll strategiyamızda olan bir münaqişədir. Rusiya münaqişənin həllinə əhəmiyyətli töhfə verib. Moskva həmişə bu qarşıdurmaya son qoymaq üçün çalışıb.

Bu, diqqətəlayiq və gözəldir: mükafat birlikdə Əliyev və Paşinyana verildi və bu, hər iki tərəfin bir-birinə əl uzatdığını, əldə olunan sülhün ikitərəfli səy olduğunu nümayiş etdirdi. İki ölkənin liderləri birlikdə səhnəyə çıxaraq çox müsbət, sülhə yönəlmiş fikirlər söylədilər. İlham Əliyev qeyd etdi ki, hər iki ölkənin cəmiyyətləri artıq Azərbaycan və Ermənistan arasında iqtisadi əməkdaşlığın faydalarını hiss edir və iki ölkə tədricən sülh içində yaşamağa öyrəşir. Ermənistanın baş naziri hər iki ölkənin xalqlarına təşəkkür edərək bildirib ki, sülhün dönməzdir və biz irəliləməliyik.

Azərbaycan və Ermənistan liderləri siyasi iradə tapıb sülh yoluna qədəm qoyublar. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Prezidenti obyektiv olaraq bu prosesdə mübahisəsiz hərəkətverici qüvvə olub. Biz yaxşı bilirik ki, Ermənistanın Azərbaycan ərazilərinin qaytarılması ilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasının dörd qətnaməsinə əməl etməsini gözləmədən Azərbaycan Respublikası öz ərazilərini geri qaytarıb. Və sonra sülh müqaviləsinin imzalanması təşəbbüsünü irəli sürüb. Nəticədə, ölkələr artıq sülh müqaviləsinin mətnini paraflayıblar və dövlətlərarası münasibətlərin qurulmasına dair müqavilənin yekun imzalanmasına doğru irəliləyirlər.

Eyni zamanda, vurğulamaq lazımdır ki, müxtəlif siyasi hadisələr nəticəsində Ermənistanın Baş naziri də başa düşdü ki, onun üçün və hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün yeganə düzgün yol Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımaq və sülhü siyasi kurs kimi seçməkdir. O, ölkəsinin tarixində yeni bir fəsil açmağı seçdi- özünüinkişaf və çiçəklənməyə, eləcə də qonşuları ilə yaxşı münasibətlərə yönəlmiş bir fəsil. Çünki Ermənistan hakimiyyətinin 1980-ci illərin sonlarından 1990-cı illərin əvvəllərinə qədər Qarabağ münaqişəsinə gətirib çıxaran əvvəlki siyasəti göstərdi ki, onlar heç də erməni xalqının rifahı naminə həyata keçirilməyib. Bu, regionda səhv, dağıdıcı və münaqişəli bir siyasət idi.

Paşinyan onilliklərdir Ermənistanda təşviq edilən müxalifət gündəliyinə- qonşulara qarşı iddialara- qarşı çıxmaq və respublika üçün yeni bir səhifə açmaq üçün özündə siyasi iradə tapdı. Əslində, bu, ciddi, riskli, lakin vacib bir addımdır. Və bu, beynəlxalq səviyyədə də təqdir edildi.

Şeyx Zayed Sülh Mükafatı mərasimində dünya liderləri, ilk növbədə, Azərbaycan liderinin sülhə nail olmaqdakı səylərini və aparıcı rolunu qeyd etdilər. Lakin onlar həmçinin Nikol Paşinyanın iradəsini xüsusi olaraq vurğuladılar ki, bu da onun Ermənistan daxilindəki mövqeyini daha da artırmalı və sülhə doğru daha da irəliləməyə ilham verməlidir. Buna görə də, şəxsiyyətin tarixdəki rolundan açıq şəkildə danışmaq olar. Hər iki lider artıq tarix yaradıb. Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesinin nümunəsi həqiqətən də digər münaqişələr üçün yol xəritəsinə çevrilə bilər. Davam edən qlobal qarşıdurma fonunda 30 ildən çox davam edən Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli dünyada daha böyük harmoniyaya və təhlükəsizliyə, qarşıdurma əvəzinə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın seçilməsinə töhfədir. Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin mükafatlandırma mərasiminə gəldikdə isə, düşünürəm ki, BƏƏ-nin burada xüsusi marağı var. İlham Əliyevin Əmirliklərdə 4 gün işgüzar səfərdə olduğunu gördük. Bu, kifayət qədər uzun müddətdir. Siyasətdə və diplomatiyada isə heç bir səbəb olmadan baş vermir. Azərbaycan və BƏƏ liderləri danışıqlar apardılar, Əmirliklərə Cənub Qaz Dəhlizində pay satıldı və iki ölkə prezidentlərinin müşahidə etdiyi birgə hərbi təlimlər də diqqətəlayiqdir.

Xatırlayırıq ki, bu gün Azərbaycan və Əmirliklər yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlığı fəal şəkildə inkişaf etdirirlər. BƏƏ Azərbaycanda Xəzər dənizinin suyunun duzsuzlaşdırılması layihəsi ilə məşğuldur. Bu, açıq-aydın qarşılıqlı faydalı maraqdır. Hazırda Azərbaycanla Əmirliklər arasında münasibətlər çox gərgindir və bu, iki lider arasındakı təmaslarda özünü göstərir. Bundan əlavə, Şeyx Zayed mükafatlandırma mərasimində videoda çıxış edən dövlətlərin liderləri əsasən İslam dövlətlərinin liderləridir, lakin bunlara türk və ərəb ölkələri də daxildir. Bunlar Azərbaycana dost ölkələr, Azərbaycanla çoxsaylı layihələri olan və Şərqdə deyildiyi kimi, qardaşlıq əlaqələri olan ölkələrdir. Əslində, bütün bunlar Ermənistana da fayda verir. Azərbaycan vasitəsilə bu ölkələrlə əlaqələrini tədricən genişləndirə biləcək. Hər kəs üçün böyük iqtisadi perspektivlər açılacaq.

Tərcümə - Elçin Bayramlı