Azərbaycanın yeni rəqəmsal dövrü - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə keçirilən “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirə ölkəmizin gələcək inkişaf vektorunu müəyyən edən mühüm tarixi hadisədir. Bu müşavirədə dövlət başçısı tərəfindən irəli sürülən tezislər Azərbaycanın təkcə regionda deyil, qlobal miqyasda texnoloji və iqtisadi mərkəzə çevrilməsi üçün aydın yol xəritəsidir. Ölkəmizin malik olduğu bir çox üstünlüklər, xüsusilə də strateji coğrafi vəziyyətimiz rəqəmsal transformasiya prosesində təməl daşı rolunu oynayır. Şərq ilə Qərbin, Şimal ilə Cənubun kəsişməsində yerləşən Azərbaycan, fiziki nəqliyyat dəhlizlərini uğurla rəqəmsal data dəhlizlərinə çevirmək potensialına malikdir. Bu coğrafi üstünlük beynəlxalq fiber-optik magistralların və regional data mərkəzlərinin formalaşdırılması üçün əvəzolunmaz imkanlar yaradır. Eyni zamanda, Azərbaycanın qlobal maliyyə arxitekturasında tutduğu mövqe də rəqəmsal islahatların sürətlənməsinə xidmət edir. Ən böyük maliyyə resurslarını idarə edən qlobal fondlarla qurulan sıx və etibarlı əlaqələr iri həcmli texnoloji layihələrin maliyyələşdirilməsini asanlaşdırır. Bu əlaqələr ölkəmizə olan investor inamının göstəricisidir və rəqəmsal infrastrukturun qurulmasında xarici investisiyaların cəlb edilməsi üçün mühüm zəmindir.

Müasir dünyada süni intellektin tətbiqi artıq seçim deyil, bir zərurətdir və dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, bu texnologiyanın dövlət qurumlarında tətbiqi geniş vüsət almalıdır. Süni intellekt dövlət idarəçiliyində operativliyi artırır, insan amilindən asılılığı azaldır və qərarların verilməsi prosesini məlumatlara əsaslanan (data-driven) modelə keçirir. Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və genişmiqyaslı rəqəmsallaşma islahatları faktiki olaraq ölkələrin gələcək inkişaf səviyyəsini və rəqabətqabiliyyətliliyini müəyyən edən əsas faktorlardır. Bu proseslərin uğuru həm də ölkənin enerji təhlükəsizliyi ilə birbaşa bağlıdır. Bu gün Azərbaycan özünü bütün əsas enerji mənbələri ilə tam təmin edən və onları dünya bazarlarına çıxaran nadir dövlətlərdəndir. Data mərkəzlərinin fasiləsiz və böyük həcmdə elektrik enerjisinə ehtiyacı olduğunu nəzərə alsaq, ölkəmizin enerji müstəqilliyi rəqəmsal iqtisadiyyat üçün ən böyük təminatdır.

Son illər ərzində aparılan məqsədyönlü işlər nəticəsində enerji generasiya güclərimiz böyük dərəcədə artırılmışdır ki, bu da həm ənənəvi, həm də "yaşıl enerji" hesabına rəqəmsal infrastrukturu bəsləməyə imkan verir. Rəqəmsal transformasiyanın mərkəzində isə kadr hazırlığı dayanır. İnsan kapitalının inkişafı dövlətin əsas vəzifələrindən biri kimi müəyyən edilib. Yeni arxitekturanın idarə edilməsi üçün müasir biliklərə malik mütəxəssislərin yetişdirilməsi həm təhsil sisteminin yenilənməsini, həm də beynəlxalq təcrübənin mənimsənilməsini tələb edir. Bu mənada, Azərbaycanın transmilli böyük şirkətlərlə iş təcrübəsi böyük üstünlükdür. Enerji sektorunda onilliklər ərzində qlobal nəhənglərlə qurulan tərəfdaşlıq modeli indi texnologiya sektoruna transfer edilir. Azərbaycanın dünyanın aparıcı güc mərkəzləri ilə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq formatında çalışması ölkəmizin siyasi və iqtisadi nüfuzunun göstəricisidir. Bu diplomatik uğurlar texnoloji transfer və qlobal rəqəmsal ekosistemə inteqrasiya üçün qapıları açır.

Bütün bu islahatların vətəndaş üçün görünən tərəfi dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşmasıdır. Dövlət xidmətlərinin vahid mərkəzdən - “mygov” platforması üzərindən həyata keçirilməsi bürokratiyanın tamamilə aradan qaldırılmasına, şəffaflığın maksimuma çatdırılmasına və vətəndaş məmnuniyyətinin təmin edilməsinə xidmət edir. Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası həm güclü infrastruktur, həm zəngin enerji resursları, həm də çevik idarəetmə modelinə əsaslanaraq ölkəni yeni inkişaf mərhələsinə daşıyır.

İlqar İlyasov

YAP Laçın rayon təşkilatının sədri