Möhtəşəm 4 gün: Aprel döyüşlərindən böyük qələbəyə uzanan yol

Tarixin elə anları var ki, illərlə yığılıb qalan susqunluğu bir neçə günün içində dağıdır. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri məhz belə bir məqam idi. Bu, sadəcə cəbhə xəttində baş verən hərbi toqquşma deyildi. Bu, xalqın yaddaşına hopmuş məğlubiyyət hissinin sındırıldığı, dövlətin gücünün nümayiş etdirildiyi, ordunun isə öz sözünü dediyi tarixi dönüş nöqtəsi idi.
Uzun illər ərzində formalaşmış bir reallıq vardı: 1990-cı illərin əvvəllərində baş vermiş Birinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın yaddaşında ağır iz buraxmışdı. Torpaqlar işğal olunmuş, yüz minlərlə insan doğma yurd-yuvasından didərgin düşmüş, cəmiyyətin psixologiyasında isə dərin bir yaraya çevrilmişdi. Bu illər ərzində aparılan danışıqlar prosesi, beynəlxalq vasitəçilik təşəbbüsləri nəticəsiz qaldıqca, status-kvo sanki dəyişməz bir həqiqət kimi təqdim olunurdu.
Lakin tarix heç vaxt donmuş vəziyyətdə qalmır. Azərbaycan dövləti bu reallıqla barışmadı. İllər boyu sistemli şəkildə qurulan güclü iqtisadiyyat, müasir silahlarla təchiz olunan ordu, peşəkar hərbi kadrların hazırlanması və milli həmrəyliyin gücləndirilməsi nəticə etibarilə yeni bir mərhələnin əsasını qoydu. Bu mərhələnin ilk açıq təzahürü isə məhz Aprel döyüşləri oldu.
2016-cı ilin aprelində Azərbaycan Ordusu yalnız müdafiə olunmadı – hücuma keçdi. Bu faktın özü artıq köhnə düşüncənin dağılması demək idi. Cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində həyata keçirilən uğurlu əməliyyatlar nəticəsində strateji əhəmiyyətli mövqelər azad edildi. Xüsusilə Lələtəpə yüksəkliyinin geri alınması hərbi baxımdan mühüm üstünlük yaratmaqla yanaşı, həm də simvolik məna daşıyırdı. Bu yüksəklikdən açılan mənzərə təkcə coğrafi deyil, həm də psixoloji idi – Azərbaycan əsgəri artıq geri çəkilən deyil, irəliləyən tərəf idi.
Aprel döyüşləri bir mifin sonu oldu. “Keçilməz müdafiə xətti”, “dondurulmuş münaqişə”, “hərbi həll mümkün deyil” kimi illərlə təbliğ edilən tezislər cəmi dörd gün ərzində iflasa uğradı. Azərbaycan Ordusu sübut etdi ki, düzgün strategiya, müasir texnologiya və yüksək döyüş ruhu ilə istənilən maneəni aşmaq mümkündür.
Bu döyüşlər həm də cəmiyyətin daxilində baş verən dəyişimin katalizatoruna çevrildi. İnsanlar uzun fasilədən sonra qələbə sevincini yaşadı. Şəhidlərin qəhrəmanlığı, əsgərlərin şücaəti milli ruhu dirçəltdi. Xalq ilə ordu arasındakı mənəvi bağ daha da möhkəmləndi. Bu artıq təkcə hərbi uğur deyildi – bu, milli özünəinamın bərpası idi.
Aprel döyüşlərinin əsl əhəmiyyəti isə sonrakı illərdə daha aydın göründü. 2020-ci ildə baş verən 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusu artıq tam fərqli səviyyədə idi. Apreldə sınaqdan çıxmış taktika və texnologiyalar daha geniş miqyasda tətbiq olundu. Pilotsuz uçuş aparatlarının effektiv istifadəsi, yüksək dəqiqlikli zərbələr, sürətli və koordinasiyalı əməliyyatlar – bütün bunlar Aprel döyüşlərində formalaşan təcrübənin məntiqi davamı idi.
44 günlük müharibə nəticəsində Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünün böyük hissəsini bərpa etdi. Lakin proses bununla bitmədi. 2023-cü ildə həyata keçirilən Azərbaycanın antiterror əməliyyatı ilə ölkənin suverenliyi tam şəkildə təmin olundu. Beləliklə, Aprel döyüşlərində başlanan proses tarixi Zəfərlə tamamlandı.
Bu baxımdan Aprel döyüşləri yalnız keçmişin xatirəsi deyil. Bu, bir başlanğıcdır. Bu, strateji düşüncənin dəyişdiyi, ordunun öz gücünə inandığı, xalqın isə gələcəyə ümidlə baxmağa başladığı nöqtədir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu tarixi hadisənin mahiyyətini belə ifadə etmişdir: “Aprel döyüşləri bizim şanlı tariximizdir və göstərdi ki, Azərbaycan Ordusu istənilən vəzifəni yerinə yetirməyə qadirdir.” Bu fikir təkcə həmin günlərin qiymətləndirilməsi deyil, həm də gələcək qələbələrin anonsu idi.
Doğrudan da, Aprel döyüşləri göstərdi ki, Azərbaycan artıq gözləyən tərəf deyil. O, təşəbbüsü öz əlinə alan, tarixini özü yazan dövlətdir. Bu dörd gün ərzində qazanılan hərbi uğur əslində illərlə aparılan məqsədyönlü siyasətin nəticəsi idi. Və bu nəticə gələcək böyük qələbələrin bünövrəsini qoydu.
Bu gün Aprel döyüşlərinin 10 illiyini qeyd edərkən bir həqiqət dəyişməz qalır: tarix bəzən uzun illərin deyil, qısa anların içində dönüş edir. O anlar isə millətin taleyini müəyyənləşdirir.
Aprel döyüşləri məhz belə bir an idi. O an ki, sükut pozuldu, inamsızlıq dağıldı və qələbəyə aparan yol açıldı. Bu yol isə Azərbaycanı zəfərə, suverenliyə və tarixi ədalətin bərpasına apardı.
Elnarə Akimova,
Milli Məclisin deputatı,
YAP İdarə Heyətinin üzvü,
Filologiya elmləri doktoru