İşıqlı dünya, işıqlı gələcək - ŞƏRH

Elə insan taleləri də vardır ki, onlar əbədidir, unudulmazdır və bir xalqın taleyində çox əhəmiyyətlidir. Akademik Zərifə xanım Əliyevanın fədakar ömrü təkcə Azərbaycan səhiyyəsinə həsr olunmamışdı. Onun elmi fəaliyyəti Azərbaycanda böyük bir elmi kontingentin formalaşmasına, işıqlı Azərbaycan gəncliyinin inkişafına təsir etmişdi.

Zərifə xanım 28 aprel 1923-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində dünyaya göz açmışdır. Şahtaxtı kəndi Azərbaycan elmi-siyasi fikir tarixinə bir çox görkəmli şəxsiyyətlər bəxş etmişdir. Zərifə xanım isə görkəmli elm və dövlət xadim Əziz Əliyevin ailəsində böyümüşdür. Zərifə xanım 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Müa­licə-profilaktika fakültəsini fərqlənmə diplo­mu ilə bitirmiş, sonra Moskvada, Ümum­ittifaq Mərkəzi Həkimlər Təkmilləş­dirmə İnstitu­tuna daxil olmuşdur. O, 1949-cu ildən Azərbaycan Elmi Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutunda elmi işçi kimi fəaliyyətə başlamışdır.

Həmin dövrdə sənayenin ən çox inkişaf etdiyi Bakı şəhərində və digər sənaye mərkəzlərində traxoma infeksion xəstəliyi geniş yayılmışdı. Ciddi göz zədələnmələrinə və hətta korluğa qədər gətirib çıxara bilən bu xəstəliyin müalicəsi istiqamətində yorulmadan çalışan gənc həkim 1960-cı ildə "Traxomanın digər terapiya üsulları ilə birlikdə sintomisinlə müalicəsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyanı müdafiə edir, 1977-ci ildə "Azərbaycanın bir sıra kimya müəssisələri işçilərinin görmə orqanının vəziyyəti" mövzusunda yazdığı dissertasiya işi ilə bu xəstəliyin müalicəsi istiqamətində praktik həll variantlarını təqdim edir, minlərlə insanın kor olmasının qarşısını alır. Zərifə xanımın təklif etdiyi müalicə metodu o qədər mütərəqqi və effektiv olur ki, tezliklə bütün respublikada tətbiq edilir. Beləliklə, ağ xalatlı qəhrəmanın səyi ilə bu xəstəlik Azərbaycanda tamamilə aradan qaldırılır.

Zərifə xanım Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Oftalmologiya kafedrasının professoru seçilir və həmin kafedranın müdiri olur, 1983-cü ildə isə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki seçilir.

Elmi fəaliyyəti dövründə Zərifə xanım onlarla tibbi kadrın formalaşmasında yaxından iştirak etmişdir. Bu gün belə Azərbaycan səhiyyəsində onun ardıcıllarının xüsusi rolu və əhəmiyyəti mövcuddur.

Zərifə xanım həm də tibbi təşkilatçılığı ilə seçilən alimdir. O vaxt Bakıda ilk dəfə Ümumittifaq Oftalmoloqlar Cəmiyyəti İdarə Heyətinin Plenumu məhz onun təşəbbüsü ilə keçirilmiş və ittifaq səviyyəsində ən yaxşı akademik müəssisələrdə oftalmologiya xidmətinin inkişafında, eləcə də elmi-pedaqoji kadrların hazırlanmasında müstəsna rol oynamışdır.

Zərifə xanımın "Keratitlər, gözün damarlı traktının, torlu qişanın, görmə sinirinin xəstəlikləri, kataraktalar", "Kəskin virus konyuktivitləri", "Göz yaşı axmasının fiziologiya və histologiyası", "Qlaukoma və gözün hipertenziyası", "Görmə orqanının zədələnməsi", "Gözün mikrocərrahiyyəsi", "Şəkərli diabetdə göz xəstəlikləri", "Göz bəbəyi haşiyəsinin adaptasiya və müdafiə funksiyası" və s. əsərləri oftalmologiya elmində xüsusi elmi çəkisi ilə seçilmişdir.

15 aprel görkəmli oftalmoloq alim Zərifə xanım Əliyevanın anım günüdür. 1985-ci ildə həyata gözlərini yuman görkəmli alim özündən sonra böyük elmi irs, yüzlərlə elmi-pedaqoji kadr və Azərbaycanın tarixi taleyində mühüm rol oynayan övladlar qoymuşdur. Onun və Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin yetişdirdiyi və Azərbaycana bəxş etdiyi Müzəffər Ali Baş Komandan, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan illərlə həsrət qaldığı süverenliyini, ərazi bütövlüyü bərpa etmiş, sabit, inkişaf edən bir dövlətə çevrilmişdir.

Fərizə Salahlı

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü