Azərbaycanın mükəmməl enerji strategiyası və iqtisadi inkişafı - ŞƏRH

Azərbaycanın enerji inkişafı müasir tariximizin ən mühüm mərhələlərindən biridir və bu prosesin başlanğıcı 1994-cü ilə təsadüf edir. Məhz həmin ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin dahi uzaqgörənliyi ilə imzalanan və tarixə “Əsrin müqaviləsi” kimi düşən sənəd ölkənin enerji strategiyasının əsasını qoydu. Bu müqavilə Azərbaycanı qlobal enerji bazarına çıxaran ilk böyük addım oldu və müstəqil iqtisadi inkişafın bünövrəsini formalaşdırdı.

1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan yeni müstəqillik qazanmış bir dövlət kimi ciddi iqtisadi çətinliklərlə üz-üzə idi. Sənaye zəifləyir, maliyyə resursları azalırdı. Belə bir şəraitdə neft sektorunun inkişafı ölkə üçün çıxış yolu kimi qiymətləndirildi. 1994-cü ildə dünyanın aparıcı neft şirkətləri ilə imzalanan bu müqavilə Xəzər dənizində yerləşən zəngin neft yataqlarının birgə işlənməsini nəzərdə tuturdu. Bu, yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi baxımdan Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini gücləndirdi.

“Əsrin müqaviləsi”ndən sonra ölkəyə böyük həcmdə xarici investisiyalar axını başladı. Neft hasilatının artması ilə yanaşı, müasir texnologiyalar tətbiq olundu, yeni infrastrukturlar quruldu. Bu dövrdə həyata keçirilən ən mühüm layihələrdən biri Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri oldu. Bu kəmər vasitəsilə Azərbaycan nefti dünya bazarlarına birbaşa çıxarıldı və ölkənin ixrac imkanları əhəmiyyətli dərəcədə genişləndi.

Enerji strategiyası yalnız neftlə məhdudlaşmadı. Zaman keçdikcə təbii qaz ehtiyatlarının işlənməsi də prioritet sahəyə çevrildi. Bu baxımdan Şahdəniz qaz yatağı layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu yatağın işlənməsi nəticəsində Azərbaycan qaz ixrac edən ölkəyə çevrildi və Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynamağa başladı. Cənub Qaz Dəhlizi kimi iri layihələr isə bu prosesi daha da gücləndirdi.

Enerji sektorunun inkişafı ölkənin ümumi iqtisadi tərəqqisinə güclü təsir göstərdi. Neft və qazdan əldə olunan gəlirlər hesabına infrastruktur layihələri həyata keçirildi, regionların inkişafına xüsusi diqqət ayrıldı. Yeni yollar, körpülər, məktəblər və xəstəxanalar tikildi. Əhalinin sosial rifahı yüksəldi, işsizlik səviyyəsi azaldı. Bununla yanaşı, enerji gəlirlərinin səmərəli idarə olunması üçün Dövlət Neft Fondu kimi mühüm mexanizmlər yaradıldı.

Azərbaycanın enerji siyasəti eyni zamanda ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsinə də səbəb oldu. Enerji layihələri vasitəsilə Azərbaycan bir çox dövlətlərlə strateji tərəfdaşlıq qurdu və regionda etibarlı tərəfdaş kimi tanındı. Bu isə ölkənin geosiyasi mövqeyini daha da möhkəmləndirdi.

1994-cü ildən başlayan enerji inkişafı Azərbaycanı zəif iqtisadiyyata malik ölkədən regionun aparıcı enerji mərkəzlərindən birinə çevirdi. Bu strategiya yalnız bu gün üçün deyil, gələcək nəsillər üçün də möhkəm iqtisadi təməl yaratdı. Azərbaycanın enerji siyasəti hazırda da uğurla davam etdirilir və ölkənin dayanıqlı inkişafında əsas rol oynamaqdadır.

Sona Əsədova

Naxçıvan Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin əməkdaşı, Partiya fəalı