Xəzərdən Şuşaya uzanan dostluq xətti: Azərbaycan və Türkmənistanın ortaq gələcək baxışı - ŞƏRH

Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında münasibətlər son illərdə ardıcıl şəkildə inkişaf edən, qarşılıqlı hörmətə və qardaşlıq ruhuna əsaslanan əməkdaşlıq nümunəsi kimi diqqət çəkir. İyunun 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun mətbuata bəyanatlarla çıxış etməsi, ertəsi gün isə Şuşaya səfər çərçivəsində keçirilən görüş və tanışlıq proqramı bu münasibətlərin həm siyasi, həm iqtisadi, həm də mənəvi-humanitar ölçülərini aydın göstərdi. Bu səfər Azərbaycan-Türkmənistan əlaqələrinin yalnız ikitərəfli gündəmlə məhdudlaşmadığını, Xəzər regionu, Mərkəzi Asiya və daha geniş Avrasiya məkanında əməkdaşlıq üçün mühüm platformaya çevrildiyini nümayiş etdirdi.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri münasibətlərin möhkəm tarixi və mədəni təmələ söykənməsidir. Azərbaycan və türkmən xalqları əsrlər boyu ortaq mənəvi dəyərləri, oxşar mədəni kodları və yaxın dil mühitini paylaşmış xalqlardır. Bu yaxınlıq dövlətlərarası münasibətlərə də təbii şəkildə müsbət təsir göstərir. Mədəniyyət Günlərinin qarşılıqlı şəkildə keçirilməsi, yaradıcı kollektivlərin çıxışlarının təşkili və qardaş şəhər münasibətlərinin genişlənməsi iki xalqın bir-birinə bağlılığını daha görünən edir. Bakı ilə Aşqabadın, Arkadağ ilə Füzulinin qardaş şəhərlər olması bu münasibətlərin rəmzi tərəfi ilə yanaşı, gələcək əməkdaşlıq üçün də mühüm humanitar körpü rolunu oynayır.

Səfərin mühüm mesajlarından biri Qarabağın bərpası kontekstində Türkmənistanın Azərbaycana göstərdiyi dost dəstəyidir. Füzuli şəhərində məscidin tikintisi təşəbbüsü və tikintiyə artıq başlanılması Azərbaycan üçün həm mənəvi, həm də siyasi baxımdan dəyərli hadisədir. Qarabağda bərpa və quruculuq işləri yalnız infrastrukturun yenidən qurulması deyil, həm də dağıdılmış şəhər və kəndlərə həyatın qayıtması deməkdir. Türkmənistanın bu prosesdə iştirakı iki qardaş xalqın bir-birinin sevincinə və tarixi məsuliyyətinə şərik olduğunu göstərir. Bu təşəbbüs Azərbaycan cəmiyyətində dostluq və həmrəylik nümunəsi kimi qəbul olunur.

Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin strateji istiqamətlərindən biri nəqliyyat-logistika sahəsidir. Xəzər dənizinin iki sahilində yerləşən bu ölkələr Şərq ilə Qərb arasında əlaqələrin qurulmasında təbii körpü rolunu oynayır. Görüşlər zamanı ölkələrin ərazilərindən keçən nəqliyyat və tranzit dəhlizlərinin inkişafı ilə bağlı razılıqların əldə olunması bu sahənin prioritet olduğunu göstərdi. Müasir dünyada etibarlı nəqliyyat marşrutları yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi və təhlükəsizlik baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Türkmənistanın bu istiqamətdə səylərini birləşdirməsi regionun tranzit potensialını artırır, yük axınlarının genişlənməsinə və üçüncü ölkələr üçün daha cəlbedici marşrutların formalaşmasına şərait yaradır.

Energetika da iki ölkənin əməkdaşlıq gündəmində mühüm yer tutur. Hər iki dövlət zəngin enerji ehtiyatlarına və bu sahədə mühüm təcrübəyə malikdir. Səfər çərçivəsində energetika sahəsində əməkdaşlıq haqqında sazişin imzalanması bu potensialın daha sistemli şəkildə dəyərləndirilməsi üçün siyasi iradənin olduğunu göstərdi. Enerji əməkdaşlığı Xəzər regionunda iqtisadi bağlılığı artırmaqla yanaşı, qarşılıqlı faydalı layihələrin reallaşmasına da zəmin yarada bilər. Bununla yanaşı, sənaye, qida təhlükəsizliyi, kənd təsərrüfatı, səhiyyə və sosial müdafiə kimi sahələr üzrə sənədlərin mübadiləsi münasibətlərin çoxvektorlu xarakterini təsdiqləyir.

Türkmənistan Prezidentinin bəyanatında iqtisadi-ticari əməkdaşlığın, Xəzər dənizində beştərəfli əməkdaşlığın və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyətin davam etdirilməsi xüsusi vurğulandı. Bu məqam onu göstərir ki, iki ölkə yalnız ikitərəfli gündəmlə kifayətlənmir, regional və çoxtərəfli platformalarda da bir-birinə dəstək verməyə hazırdır. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsində Türkmənistanın dəstəyi də bu baxımdan xüsusi önəm daşıyır. Azərbaycan coğrafi olaraq Mərkəzi Asiyada yerləşməsə də, tarixi, mədəni və iqtisadi bağlar bu regionla əlaqələri təbii və vacib edir.

İyunun 23-də prezidentlərin Şuşada inşa edilmiş birinci yaşayış kompleksində olması səfərin emosional və rəmzi çəkisini daha da artırdı. Şuşada 8 hektara yaxın ərazidə salınmış kompleks, 23 bina və 450 mənzil Qarabağda həyatın bərpasının real nəticələrindəndir. Keçmiş məcburi köçkünlərin və şəhərdə çalışan şəxslərin burada yaşaması Böyük Qayıdışın artıq konkret insan talelərinə toxunduğunu göstərir. Türkmənistan Prezidentinin bu proseslə tanış olması Azərbaycanın quruculuq modelinin dost və qardaş ölkəyə təqdimatı baxımından əhəmiyyətlidir.

Bu səfərin yekun nəticəsi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Türkmənistan münasibətləri keçmişdən gələn qardaşlıq bağlarını müasir əməkdaşlıq layihələri ilə birləşdirir. “Dostlug” neft tankeri, imzalanmış sənədlər paketi, Şuşa səfəri, Füzulidə məscid təşəbbüsü və nəqliyyat-logistika razılaşmaları eyni mənzərənin tərkib hissələridir. Bu mənzərə qarşılıqlı etimadın, ortaq maraqların və gələcəyə hesablanmış siyasi iradənin mənzərəsidir. Azərbaycan və Türkmənistan birlikdə həm Xəzər regionunda, həm Mərkəzi Asiya ilə bağlantılarda, həm də daha geniş Avrasiya əməkdaşlığında mühüm rol oynamağa davam edəcək.

Abbas Pənahov,

Yeni Azərbaycan Partiyası

Nəsimi rayon təşkilatının sədr müavini