Şuşa Qlobal Media Forumu: etimadın bərpası missiyası - ŞƏRH

İyulun 13–14-də Şuşada baş tutan IV Şuşa Qlobal Media Forumu mənə bir daha sübut etdi ki, bu şəhər artıq sadəcə tarixi və mədəni irsimizin simvolu deyil — o, eyni zamanda dünya ictimaiyyətinin diqqətini cəlb edən, beynəlxalq müzakirələrin aparıldığı canlı bir platformaya çevrilib. “Media missiyası: həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması” mövzusu altında keçirilən forum 53 ölkədən 160-a yaxın media nümayəndəsini, təxminən 30 beynəlxalq xəbər agentliyini, 60-dan çox aparıcı media qurumunu və 10-a yaxın beynəlxalq təşkilatı Qarabağın qəlbində bir araya gətirdi. Bu rəqəmlərin arxasında sadəcə statistika deyil, dörd il ərzində formalaşmış ciddi bir ənənə dayanır.
Xatırlatmaq istərdim ki, bu təşəbbüs 2022-ci ildə “Media qlobal trendləri, yeni çağırışlar” adı altında başlamış, 2023-cü ildən etibarən isə məhz Şuşa Qlobal Media Forumu formatında davam etdirilmişdir. Hər il seçilən mövzu təsadüfi olmayıb — 2023-cü ildə dördüncü sənaye inqilabı dövründə yeni medianın yerini, 2024-cü ildə dezinformasiyaya qarşı mübarizəni, 2025-ci ildə isə süni intellekt çağında informasiya davamlılığını əhatə etmişdir. Bu il isə diqqət daha həssas və daha aktual bir məsələyə yönəlib: rəqəmsal mühitdə həqiqətin və ictimai etimadın sarsılması, və medianın bu böhranı dərinləşdirən yox, aradan qaldıran qüvvəyə çevrilməsi zərurəti.
Mənim üçün forumun ən mənalı məqamlarından biri Prezident İlham Əliyevin açılış mərasimində iştirakı və qonaqların suallarına birbaşa, açıq şəkildə cavab verməsi oldu. Bu artıq təsadüfi bir jest deyil, formalaşmış bir ənənədir, və bu ənənənin özü də bir mesaj daşıyır: Azərbaycan dünya mediasına yalnız rəsmi bəyanatlar deyil, səmimi və açıq dialoq təklif edir. Dövlət başçısı çıxışında vurğuladı ki, illər ərzində Şuşaya təkrar qayıdan qonaqlar şəhərin necə dirçəldiyini öz gözləri ilə izləyirlər — əvvəllər xarabalıqdan başqa bir şey görmədikləri yerlərdə bu gün yeni evlər, yeni məhəllələr, yeni həyat var. Mənə elə gəlir ki, bu sözlər sadəcə diplomatik nəzakət ifadəsi deyil, əksinə, forumun məğzini açan açardır: Qarabağın fiziki bərpası ilə həqiqətin informasiya məkanında bərpası arasında bilərəkdən qurulan paralel. Şuşanın belə bir forumun daimi məkanı seçilməsi də elə bunun nəticəsidir.
Forumun gündəliyi bir neçə əsas istiqaməti əhatə edirdi — medianın sülhün qurulmasındakı rolu, sərhədlərarası media dialoqunun bərpası, ictimai etimadın yenidən formalaşdırılması, dezinformasiyaya qarşı beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi və süni intellekt çağında media etikasının yeni prinsipləri. Etiraf edim ki, bu mövzuların hər biri mənə ayrı-ayrı deyil, bir-birini tamamlayan hissələr kimi görünür. Bu gün informasiya müharibələri artıq gündəlik reallığa çevrilib, süni intellekt vasitəsilə yaradılan saxta məzmun sürətlə yayılır, və məhz belə bir şəraitdə medianın klassik “gözətçi” funksiyası yenidən müəyyənləşdirilməyə ehtiyac duyur. Bizim regionumuz — onilliklər boyu işğal, təcavüz və təhrif olunmuş informasiya ilə mübarizə aparan Azərbaycan — bu müzakirələrdə xüsusi çəkiyə malikdir, çünki biz təkcə nəzəri müzakirə etmirik, əməli təcrübəmizi bölüşürük.
Diqqətəlayiq bir məqam da budur ki, bu il forumun iştirakçı sayı əvvəlki illərlə müqayisədə bir qədər azdır — dörd il ərzində ümumilikdə 81 ölkədən 600-ə yaxın nümayəndə iştirak etmişdisə, bu dəfə rəqəm nisbətən yığcamdır. Mən bunu forumun əhəmiyyətinin azalması kimi yox, əksinə, təşkilatçıların diqqəti geniş auditoriyadan konkret nəticələrə yönəltdiyinin göstəricisi kimi qiymətləndirirəm. Əsas sual da elə budur: bu iki günlük müzakirələr yalnız yüksək səviyyəli bəyanatlarla məhdudlaşacaq, yoxsa real addımlara — birgə faktyoxlama mexanizmlərinə, ortaq redaksiya standartlarına, media qurumları arasında davamlı əlaqə kanallarına — çevriləcək? Mənə görə, forumun uğurunu məhz bununla ölçmək lazımdır.
Regional kontekst də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Cənubi Qafqazda onilliklər boyu bir-biri ilə peşəkar əlaqədə olmayan media sistemlərinin nümayəndələrini eyni məkanda — üstəlik, uzun müddət işğal altında qalmış, indi isə mədəniyyət paytaxtı kimi yenidən qurulan bir şəhərdə — bir araya gətirmək özlüyündə ağır simvolik yük daşıyır. Bu mənada media burada sadəcə informasiya ötürücüsü rolunda çıxış etmir, həm də etimadın — ya da etimadsızlığın — formalaşdığı bir məkana çevrilir.
Sonda deyə bilərəm ki, Şuşa Qlobal Media Forumu ilbəil sadə bir konfrans formatından real bir iş platformasına doğru inkişaf edir. Bunun necə nəticələnəcəyini isə sözlərdə yox, önümüzdəki aylarda görəcəyimiz konkret addımlarda izləyəcəyik. Bir gənc olaraq mənim üçün əsas odur ki, Azərbaycan bu prosesin passiv müşahidəçisi deyil, təşəbbüskarı və istiqamətverici qüvvəsidir — və Şuşa kimi bir şəhərin bu missiyanın mərkəzinə çevrilməsi bizim üçün həm qürur, həm də məsuliyyət mənbəyidir.

Aydan Əliyeva,

YAP Nərimanov Rayon Təşkilatının fəal gənci