Naxçıvanın təhlükəsizliyi və müdafiə potensialı Azərbaycanın dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biridir

Azərbaycanın dövlət siyasətində təhlükəsizlik məsələsi hər zaman xüsusi yer tutub. Bu, xüsusilə mürəkkəb geosiyasi mövqeyə malik Naxçıvan üçün daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın əsas ərazisindən ayrı yerləşən, İran və Türkiyə ilə həmsərhəd olan Naxçıvanın təhlükəsizliyi yalnız regional məsələ deyil, bütövlükdə Azərbaycanın milli təhlükəsizliyinin mühüm tərkib hissəsidir. Buna görə də Naxçıvanın müdafiə potensialının gücləndirilməsi uzun illərdir dövlət siyasətinin ardıcıl istiqamətlərindən biri kimi həyata keçirilir.
Naxçıvanın geosiyasi mövqeyi tarix boyu onun təhlükəsizlik məsələsini xüsusi aktuallıqda saxlayıb. Müasir dövrdə isə regionda baş verən proseslər bu reallığı daha da ön plana çıxarır. Azərbaycan dövlətinin yanaşması ondan ibarətdir ki, dayanıqlı inkişafın əsas şərti etibarlı təhlükəsizlik mühitidir. Prezident İlham Əliyev də 2018-ci ildə Naxçıvana səfəri zamanı açıq şəkildə bildirmişdi ki, muxtar respublikanın uğurlu inkişafı üçün ilk növbədə təhlükəsizlik tədbirləri ön planda və prioritet olmalıdır. Dövlət başçısı həmin vaxt Naxçıvan Ordusunun müasir silah və texnika ilə təchiz edildiyini, onun müdafiə və əks-hücum imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirildiyini vurğulamışdı.
Naxçıvanın müdafiə potensialının sistemli şəkildə gücləndirilməsi xüsusilə son onilliklərdə ardıcıl xarakter alıb. Azərbaycan Ordusunun ümumi modernləşdirilməsi çərçivəsində Naxçıvandakı hərbi birləşmələrin də ən müasir silah və texnika ilə təchiz olunması təmin edilib. Prezident İlham Əliyev 2021-ci ildə Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində Naxçıvanda Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun yaradıldığını, onun müasir texnologiyalara əsaslanan hərbi texnika ilə təchiz edildiyini və yüksək döyüş qabiliyyətinə malik olduğunu bildirmişdi. Dövlət başçısı həmçinin 2018-ci ildə həyata keçirilmiş Günnüt əməliyyatının Naxçıvanın müdafiə imkanlarının real nəticəsini nümayiş etdirdiyini qeyd etmişdi.
Günnüt əməliyyatı bu baxımdan xüsusi siyasi və hərbi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Ordusunun həmin əməliyyat nəticəsində strateji yüksəkliklərə nəzarəti təmin etməsi Naxçıvanın müdafiə imkanlarını artırmaqla yanaşı, bölgədə hərbi-strateji vəziyyətə təsir göstərən mühüm amilə çevrildi. Bu hadisə Azərbaycanın yalnız mövcud təhlükələrə cavab vermək deyil, milli təhlükəsizlik maraqlarını qabaqlayıcı və çevik şəkildə təmin etmək imkanlarının göstəricisi idi.
2020-ci il Vətən müharibəsində əldə olunan tarixi Zəfər və 2023-cü ildə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin tam bərpası ölkənin təhlükəsizlik arxitekturasında yeni mərhələ yaratdı. Azərbaycan artıq öz təhlükəsizliyini yalnız mövcud vəziyyəti qorumaq müstəvisində deyil, dəyişən regional reallıqların yaratdığı imkan və çağırışlar nəzərə alınmaqla formalaşdırır. Bu yeni şəraitdə Naxçıvanın strateji əhəmiyyəti də daha da artır.
Naxçıvanın təhlükəsizliyi ilə onun iqtisadi və sosial inkişafı arasında birbaşa əlaqə mövcuddur. Etibarlı müdafiə imkanları investorlar üçün sabit mühit yaradır, infrastruktur layihələrinin uzunmüddətli perspektivdə həyata keçirilməsinə imkan verir, əhalinin təhlükəsiz və rahat yaşayışını təmin edir. Bu səbəbdən Naxçıvanda müdafiə potensialının gücləndirilməsi digər inkişaf istiqamətlərindən ayrı proses deyil. Əksinə, təhlükəsizlik iqtisadi inkişafın, enerji layihələrinin, nəqliyyat bağlantılarının və sənayeləşmənin əsas dayaqlarından biridir.
2026-cı ilin martında Naxçıvana qarşı həyata keçirilmiş dron hücumu da bu məsələnin nə qədər aktual olduğunu bir daha göstərdi. Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə martın 5-də keçirilən Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının, terminal binasının, məktəbin və digər istiqamətlərin atəşə tutulması dövlət səviyyəsində ciddi şəkildə qiymətləndirildi. Prezident həmin hadisəni Azərbaycan ərazisinə və dövlətinə qarşı törədilmiş terror aktı kimi pislədi və Naxçıvanın təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin dövlət üçün prinsipial məsələ olduğunu nümayiş etdirdi.
Bu hadisə göstərdi ki, regional sabitliklə bağlı müsbət proseslərə baxmayaraq, milli təhlükəsizlik məsələsində arxayınlaşmaq mümkün deyil. Azərbaycanın dövlət siyasəti də məhz bu reallıqdan çıxış edir: sülhə və əməkdaşlığa yönəlmiş siyasət güclü müdafiə qabiliyyəti ilə tamamlanmalıdır. Güclü ordu sülhün alternativi deyil, onun etibarlı təminatlarından biridir.
Naxçıvanın müdafiə potensialının gücləndirilməsi həm də Azərbaycanın ümumi hərbi qüdrətinin tərkib hissəsidir. Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər göstərdi ki, müasir ordu yalnız silah və texnikanın çoxluğu ilə deyil, peşəkar şəxsi heyət, düzgün idarəetmə, çevik qərarvermə, yüksək döyüş hazırlığı və vahid strateji məqsədlə güclü olur. Naxçıvan Ordusunun inkişafı da bu ümumi hərbi quruculuq strategiyasının tərkibində həyata keçirilir.
Digər tərəfdən, Naxçıvanın strateji mövqeyi onun müdafiə imkanlarını Azərbaycanın regional təhlükəsizlik siyasəti baxımından xüsusi əhəmiyyətli edir. Naxçıvan Türkiyə ilə birbaşa quru sərhədinə malik olmaqla Azərbaycanın türk dünyası ilə bağlantısının mühüm coğrafi dayağıdır. Eyni zamanda, onun yerləşdiyi ərazi Cənubi Qafqaz, Anadolu və Yaxın Şərq istiqamətlərinin kəsişməsində mühüm mövqeyə malikdir. Bu səbəbdən Naxçıvanın təhlükəsizliyi yalnız bir muxtar respublikanın təhlükəsizliyi deyil, Azərbaycanın regional mövqelərinin qorunması məsələsidir.
Bu gün qarşıda duran əsas məqsəd təhlükəsizliklə inkişafı paralel şəkildə təmin etməkdir. Naxçıvanda enerji imkanlarının genişləndirilməsi, sənaye potensialının artırılması, yeni nəqliyyat bağlantılarının yaradılması, şəhər və sosial infrastrukturun yenilənməsi üçün ilk növbədə sabit və təhlükəsiz mühit lazımdır. Dövlət siyasətinin kompleks xarakteri də məhz burada özünü göstərir: müdafiə potensialının gücləndirilməsi Naxçıvanın gələcək iqtisadi və strateji imkanlarının reallaşdırılması üçün zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana son səfəri zamanı bölgənin gələcək inkişafı ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər də bu yanaşmanın davamlı olduğunu göstərir. Dövlət başçısının Naxçıvanın təhlükəsizliyi, iqtisadi potensialı, enerji imkanları və regional əhəmiyyəti barədə fikirləri bir-birindən ayrı məsələlər deyil, vahid dövlət strategiyasının müxtəlif istiqamətləridir. Bu strategiyanın məqsədi Naxçıvanı təhlükəsiz, güclü, iqtisadi baxımdan dayanıqlı və regional proseslərdə daha fəal mövqeyə malik bir məkana çevirməkdir.
Nəticə etibarilə, Naxçıvanın təhlükəsizliyi Azərbaycan üçün sadəcə sərhəd təhlükəsizliyi məsələsi deyil. Bu, dövlət suverenliyinin, milli maraqların və regional mövqelərin qorunması məsələsidir. Son illərdə Naxçıvanın müdafiə potensialının sistemli şəkildə gücləndirilməsi göstərir ki, Azərbaycan dövləti bu istiqamətdə preventiv, uzunmüddətli və strateji siyasət həyata keçirir.
Güclü müdafiə, etibarlı təhlükəsizlik və dayanıqlı inkişaf bir-birini tamamlayan anlayışlardır. Naxçıvanın bu üç istiqamətdə gücləndirilməsi isə Azərbaycanın milli dövlətçilik və təhlükəsizlik strategiyasının mühüm prioritetlərindən biri olaraq qalır.

Nicat Axundzadə,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Neftçala şəhər 4 nömrəli tam orta məktəbin tarix müəllimi