Dini-mənəvi həmrəylikdən sülh və əməkdaşlığa doğru - ŞƏRH

Azərbaycanın tarixən formalaşmış zəngin dini-mədəni irsi, müxtəlif sivilizasiyalar arasında qarşılıqlı anlaşmaya verdiyi töhfələr və multikultural dəyərlərə əsaslanan dövlətçilik ənənələri ölkəmizin beynəlxalq dini dialoq məkanında fəal iştirakını şərtləndirən mühüm amillərdəndir. Sentyabrın 15-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Liderləri Şurasının üzvləri və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul etməsi də bu baxımdan diqqət çəkən mühüm hadisələrdən biridir.

Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Liderləri Şurasının 7-ci toplantısının və Seyid Yəhya Bakuvi irsinə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın keçirilməsi dini-mənəvi irsin öyrənilməsi ilə yanaşı, müasir dövrdə dini liderlərin sülh, qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsində rolunun müzakirəsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev qəbul zamanı bu iki tədbirin eyni vaxtda keçirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb.

Azərbaycanın mənəvi və intellektual tarixində xüsusi yeri olan Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, İmadəddin Nəsimi, Yəhya Bakuvi, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi şəxsiyyətlərin irsi yalnız milli mədəniyyətimizin deyil, bütövlükdə Şərq düşüncə tarixinin mühüm hissəsidir. Bu irsin beynəlxalq səviyyədə təqdim olunması Azərbaycanın tarix boyu müxtəlif mədəniyyətlər və dini ənənələr arasında dialoqa verdiyi töhfələrin daha geniş auditoriyaya çatdırılmasına imkan yaradır.

Dini liderlərin fəaliyyəti xüsusilə müasir dövrdə yalnız dini-mənəvi məsələlərlə məhdudlaşmır. Müxtəlif cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı hörmətin təşviqi, ayrı-seçkiliyin və dözümsüzlüyün qarşısının alınması, insanların sülh və həmrəylik şəraitində yaşamasına xidmət edən çağırışların gücləndirilməsi də bu fəaliyyətin mühüm istiqamətlərindəndir. Prezident İlham Əliyev də çıxışında dini liderlərin sözlərinin sülhə, əməkdaşlığa, əmin-amanlığa və barışığa istiqamətlənməsinin əhəmiyyətini qeyd edib.

Azərbaycanın İslam həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi tədbirlər də bu yanaşmanın praktik ifadəsi kimi təqdim olunur. Ölkəmizin İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq qurumlarla əməkdaşlığı, 2017-ci ildə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının Bakıda keçirilməsi və gələn il İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsinin nəzərdə tutulması Azərbaycanın bu sahədə beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi önəmi göstərən faktlardır.

Qəbul zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işlərinə də toxunulub. Prezident İlham Əliyev çıxışında işğal dövründə dini və mədəni irsə vurulmuş zərərdən danışaraq, bərpa prosesinin məscidlərdən başladığını bildirib. Ağdam Cümə məscidinin də bu baxımdan xüsusi tarixi və mənəvi əhəmiyyət daşıdığı vurğulanıb.

Ağdamda keçiriləcək tədbirlər və Xocalıya səfərlə bağlı səsləndirilən fikirlər isə tarixi yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından diqqət çəkir. Dağıdılmış və zərər görmüş dini-mədəni abidələrin bərpası yalnız maddi tikinti prosesi deyil, həm də həmin irsin yaşadılması və tarixi-mədəni yaddaşın qorunması məsələsidir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında bölgədə sülhün qorunmasının vacibliyini də xüsusi qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan sülh gündəliyinə üstünlük verib və Türk dünyasında, eləcə də Qafqaz regionunda sülh şəraitinin qorunması üçün səylərin davam etdirilməsi vacibdir. Bu yanaşma regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və xalqlar arasında əlaqələrin inkişafı baxımından nəzərdən keçirilir.

Tədbirdə çıxış edən Məhəmməd Əbdülsalam Yəhya Bakuvi irsinin əhəmiyyətindən danışaraq onun düşüncəsində təvazökarlıq, yaxşı qonşuluq, dövlətlərin suverenliyinə hörmət və təhlükəsizlik kimi məsələlərin yer aldığını diqqətə çatdırıb. O, həmçinin Əl-Əzhərin Böyük İmamı Əhməd ət-Tayyibin salamlarını çatdırıb və Yəhya Bakuvinin mənsub olduğu Xəlvətilik ənənəsi ilə bağlı fikirlər səsləndirib.

Yəhya Bakuvi kimi böyük mütəfəkkirlərin irsinin müasir dövrün çağırışları ilə əlaqələndirilməsi dini-mənəvi dəyərlərin yalnız keçmişin yadigarı olmadığını, bu dəyərlərin bu gün də insanlar və cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynaya biləcəyini göstərir. Bu baxımdan beynəlxalq konfransın davamlı xarakter daşıması ilə bağlı təklif də diqqətəlayiqdir. Prezident İlham Əliyev belə tədbirin hər il və ya iki ildən bir keçirilməsinin mümkünlüyünü bildirib.

Azərbaycanın dini-mənəvi irsə münasibəti, müxtəlif dini icmalar arasında qarşılıqlı hörmət mühiti və beynəlxalq dini dialoqa açıq yanaşması ölkənin ictimai-siyasi və mədəni həyatında mühüm istiqamətlərdən birini təşkil edir. Bakıda keçirilən bu tədbirlər isə tarixi irsin öyrənilməsi ilə müasir dünyanın qarşısında dayanan sülh, əməkdaşlıq, qarşılıqlı hörmət və həmrəylik kimi məsələlərin eyni platformada müzakirəsinə imkan yaradıb.

Yəhya Bakuvi irsinin Bakıda beynəlxalq səviyyədə müzakirə olunması, Türk dünyasının və İslam aləminin dini liderlərinin bir araya gəlməsi, Qafqaz xalqlarının dini nümayəndələrinin iştirakı belə dialoq platformalarının əhəmiyyətini bir daha ortaya qoyur. Tarixi yaddaşla müasir çağırışların bir araya gətirilməsi dini-mənəvi dəyərlərin sülh və qarşılıqlı anlaşmaya xidmət edən istiqamətdə təqdim edilməsinə şərait yaradır.

Anar Məmmədov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı