Dayanıqlı inkişaf – Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsinin mühüm istiqaməti - ŞƏRH

Müasir dünyada dövlətlərin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri iqtisadi inkişafla yanaşı, sosial rifahın, ətraf mühitin qorunmasının, insan hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsinin və güclü dövlət institutlarının formalaşdırılmasının vəhdətini yaratmaqdır. Bu baxımdan dayanıqlı inkişaf yalnız iqtisadi göstəricilərin yüksəldilməsi deyil, gələcək nəsillərin də layiqli həyat şəraitinin təmin edilməsinə hesablanmış uzunmüddətli inkişaf modelidir. Azərbaycanın müstəqillik tarixində bu yanaşmanın mühüm əsasları Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasəti və strateji baxışları ilə bağlıdır.
Heydər Əliyevin dövlətçilik konsepsiyasının əsasını güclü, müstəqil, hüquqi və demokratik dövlət qurmaq ideyası təşkil edirdi. Ulu Öndər hesab edirdi ki, müstəqil dövlətin davamlı inkişafı üçün ilk növbədə dövlət institutları möhkəmləndirilməli, qanunun aliliyi təmin edilməli, vətəndaşların hüquq və azadlıqları qorunmalı, ölkənin iqtisadi potensialından səmərəli istifadə olunmalıdır. Bu yanaşma sonrakı dövrdə Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Heydər Əliyevin dövlət quruculuğu ilə bağlı fikirlərindən biri bu baxışın mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir: “Biz Azərbaycanda demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət qururuq. Bu üç söz bizim dövlət quruculuğumuzun əsas mənasını, məzmununu, əsas prinsiplərini təşkil edir. Bu sözlərin üçü də - demokratiya da, hüquq da, dünyəvilik də insan haqlarından irəliyə gələn sözlərdir. Beləliklə, biz müstəqil Azərbaycanda öz strateji yolumuzu artıq müəyyən etmişik və bu yolla gedirik.”
Bu fikir dayanıqlı inkişaf anlayışının siyasi və hüquqi əsaslarını da özündə ehtiva edir. Çünki dayanıqlı inkişaf yalnız iqtisadi artımla məhdudlaşmır. İnsan hüquqlarının qorunduğu, qanunun aliliyinin təmin edildiyi, sosial ədalətin və bərabər imkanların mövcud olduğu cəmiyyət dayanıqlı inkişaf üçün daha möhkəm zəmin yaradır. Bu baxımdan Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf strategiyasının formalaşmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ulu Öndərin rəhbərliyi dövründə iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsi, ölkənin təbii və iqtisadi resurslarından səmərəli istifadə olunması, xarici investisiyaların cəlb edilməsi və müasir iqtisadi infrastrukturun yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Xüsusilə neft strategiyasının formalaşdırılması Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafı üçün mühüm maliyyə və institusional imkanlar yaratdı. Bununla yanaşı, Heydər Əliyevin siyasətində əldə olunan iqtisadi imkanların dövlətin gücləndirilməsinə, sosial problemlərin həllinə və insan kapitalının inkişafına yönəldilməsi mühüm yer tuturdu.
Dayanıqlı inkişafın əsas şərtlərindən biri də insan kapitalının gücləndirilməsidir. Təhsil, elm, səhiyyə, mədəniyyət və gənclərin inkişafına qoyulan sərmayə ölkənin gələcəyinə qoyulan sərmayədir. Heydər Əliyevin milli-mənəvi dəyərlərə, təhsilə və gənc nəslin yetişdirilməsinə xüsusi diqqət yetirməsi də məhz bu baxımdan əhəmiyyətlidir. O, Azərbaycanın gələcəyini savadlı, vətənpərvər və dövlətçilik düşüncəsinə malik gənclərlə əlaqələndirirdi.
Dayanıqlı inkişafın digər mühüm istiqaməti regionların hərtərəfli inkişafıdır. Ölkənin yalnız paytaxtının deyil, bütün bölgələrinin iqtisadi və sosial potensialından istifadə edilməsi, regionlarda iş yerlərinin yaradılması, infrastrukturun yenilənməsi və əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi sosial dayanıqlılığın mühüm göstəricilərindəndir. Heydər Əliyevin bölgələrə xüsusi diqqət yetirməsi və regionların inkişafını dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirməsi bu baxımdan mühüm siyasi irs formalaşdırmışdır.
Bu gün dayanıqlı inkişaf anlayışı həm də ekoloji təhlükəsizlik, yaşıl enerji, rəqəmsallaşma və innovativ iqtisadiyyat kimi yeni istiqamətləri əhatə edir. Müasir dövrdə dövlətlərin inkişafının əsas göstəricilərindən biri iqtisadi artımla təbii ehtiyatların qorunması arasında düzgün tarazlığın yaradılmasıdır. Azərbaycanın enerji siyasətində bərpaolunan enerji mənbələrinə, yaşıl iqtisadiyyata və müasir texnologiyalara artan diqqət dayanıqlı inkişafın yeni mərhələsini formalaşdırır.
Dayanıqlı inkişaf Azərbaycan üçün yalnız iqtisadi məqsəd deyil, dövlətçilik, sosial rifah, hüquqi dövlət və insan amilini birləşdirən kompleks inkişaf fəlsəfəsidir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji dövlətçilik xətti müstəqil Azərbaycanın siyasi və iqtisadi inkişafının mühüm təməlini təşkil etmişdir. Güclü dövlət, qanunun aliliyi, insan hüquqlarının qorunması, iqtisadi inkişaf, sosial rifah və milli dəyərlərin mühafizəsi kimi prinsiplər bir-birini tamamlayaraq dayanıqlı gələcəyin əsaslarını formalaşdırır.
Heydər Əliyevin dövlətçilik irsinin əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, müstəqillik yalnız dövlətin mövcudluğu deyil, həm də onun davamlı inkişafını təmin edən güclü institutların, sağlam iqtisadiyyatın və hüquqi cəmiyyətin yaradılmasıdır. Bu baxımdan Ulu Öndərin siyasi irsi Azərbaycanın bu günkü və gələcək inkişaf strategiyasının mühüm ideya mənbələrindən biri olaraq qalır.

Nicat Əsədli

YAP Ordubad rayon təşkilatının əməkdaşı