Xalqın iradəsi ilə dövlətçilik yolunda yeni mərhələ - ŞƏRH

1993-cü il Azərbaycan tarixinin taleyüklü mərhələlərindən biridir. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycan ağır siyasi, iqtisadi və hərbi-siyasi sınaqlarla üz-üzə qalmışdı. Belə mürəkkəb şəraitdə ölkənin dövlətçilik iradəsinin qorunması, ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsi və müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi əsas vəzifələrə çevrilmişdi. 3 oktyabr 1993-cü ildə keçirilən prezident seçkiləri məhz belə bir tarixi şəraitdə baş tutdu və Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin sonrakı inkişaf istiqamətinin müəyyənləşməsində mühüm mərhələ oldu.
Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı 1993-cü ilin iyun hadisələri ilə bağlı idi. O, iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilmiş, iyunun 24-dən prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlamışdı. Oktyabrın 3-də isə ümumxalq səsverməsi nəticəsində Prezident seçildi. Azərbaycan Milli Məclisinin materiallarında qeyd olunur ki, həmin seçkidə seçicilərin 98,8 faizi Heydər Əliyevə səs vermişdi. Bu nəticə onun cəmiyyətin böyük hissəsinin etimadını qazandığını göstərən mühüm siyasi göstərici kimi tarixə düşdü. Həmin dövrün siyasi mənzərəsi son dərəcə mürəkkəb idi. Ölkənin müxtəlif bölgələrində sabitliklə bağlı problemlər mövcud idi, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində ərazilərin işğalı genişlənirdi, iqtisadiyyat ciddi çətinliklərlə üzləşmişdi. Belə şəraitdə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, ordu quruculuğunun sistemləşdirilməsi, hüquqi əsasların yaradılması və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Heydər Əliyevin prezident seçilməsindən sonra dövlət quruculuğu istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı. Dövlət idarəçiliyinin daha sistemli qurulması, siyasi sabitliyin möhkəmləndirilməsi və hüquqi islahatların aparılması əsas prioritetlər sırasında yer aldı. Sonrakı illərdə yeni Konstitusiyanın hazırlanması bu prosesin mühüm hissəsinə çevrildi. 12 noyabr 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi ilə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlət quruculuğunun hüquqi bazasını daha da möhkəmləndirdi. 3 oktyabr seçkisinin əhəmiyyəti yalnız bir şəxsin prezident seçilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu tarix Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi gələcək inkişaf modelinin formalaşması baxımından mühüm siyasi dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Dövlət müstəqilliyinin qorunması, milli maraqların müdafiəsi, idarəçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində öz yerini müəyyənləşdirməsi həmin dövrdə qarşıda duran əsas məsələlər idi.
Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi və ölkənin dünya birliyinə daha fəal inteqrasiyası oldu. Xarici siyasətdə milli maraqlara əsaslanan mövqenin formalaşdırılması, Azərbaycanın həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması və ölkənin siyasi nüfuzunun artırılması sonrakı illərdə dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. 1993-cü ildən sonrakı dövr həm də iqtisadi və sosial sahələrdə islahatların başlanması ilə səciyyələnir. Dövlət iqtisadiyyatının yenidən qurulması, bazar münasibətlərinə keçidin hüquqi və institusional əsaslarının yaradılması, investisiya mühitinin formalaşdırılması və enerji strategiyasının əsaslarının müəyyənləşdirilməsi Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafına təsir göstərən mühüm amillər oldu.Bu baxımdan 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur. Bu tarix xalqın siyasi iradəsinin ifadəsi olmaqla yanaşı, müstəqil dövlətin qorunması və möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi yadda qaldı. Azərbaycan Milli Məclisinin məlumatında da vurğulandığı kimi, Heydər Əliyevin prezident seçilməsindən sonra iqtisadi, siyasi, sosial və hüquqi islahatların həyata keçirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verilmişdir. Bu gün 3 oktyabr 1993-cü il hadisəsinə nəzər salarkən onun Azərbaycanın müasir siyasi tarixindəki rolunu daha aydın görmək mümkündür. Həmin seçki müstəqilliyin ilk illərində dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi prosesinin mühüm mərhələsi oldu. Sonrakı illərdə qəbul edilən mühüm qərarlar, həyata keçirilən islahatlar və dövlət quruculuğu tədbirləri həmin mərhələnin davamı kimi formalaşdı.
Nəticə etibarilə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan xalqının və dövlətinin taleyində mühüm iz qoymuş tarixi gündür. Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə dövlət idarəçiliyində yeni siyasi mərhələ başladı. Bu mərhələ sabitliyin möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının formalaşdırılması, hüquqi dövlət quruculuğu və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi istiqamətində aparılan genişmiqyaslı proseslərlə xarakterizə olunur.

Vəli Sərxanlı

YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı