YAP-ın VIII Qurultayı: Post-Zəfər dövrünün dövlətçilik doktrinası - ŞƏRH

XX əsrin sonlarında SSRİ-nin süqutu ilə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan, tarixinin en mürəkkəb, böhranlı və təhlükəli dövrünə qədəm qoymuşdu. Bir tərəfdən Ermənistanın hərbi təcavüzü və torpaqlarımızın işğalı, digər tərəfdən daxili siyasi xaos, hakimiyyətsizlik, iqtisadi tənəzzül və vətəndaş müharibəsi təhlükəsi gənc respublikanı dövlət kimi xəritədən silinmək həddinə gətirmişdi. Həmin taleyüklü məqamda Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin siyasi səhnəyə qayıdışı yalnız bir liderin hakimiyyətə gəlişi deyil, bütöv bir xalqın və dövlətin milli qurtuluş salnaməsi oldu.

1991–1993-cü illərdə Azərbaycanda mövcud olan siyasi manzərə dövlətçilik ənənələrinin olmaması və idarəetmədəki səriştəsizliklə xarakterizə olunurdu. Ölkədə müxtəlif silahlı qruplaşmaların meydan sulaması, mərkəzi hakimiyyətin zəifliyi və 1993-cü ilin iyununda Gəncədə baş verən hadisələr Azərbaycanı qardaş qırğınına və daxili parçalanmaya sürükləyirdi. Vahid komandanlığın olmaması, ordunun siyasiləşməsi və torpaqlarımızın ketketə işğal olunması milli təhlükəsizliyi tamamilə iflic etmişdi.

Azərbaycan öz haqlı səsinə beynəlxalq aləmdə dəstək tapa bilmir, informasiya blokadası şəraitində mürəkkəb geosiyasi təzyiqlərlə üz-üzə qalırdı. Böhranın ən pik nöqtəsində xalqın gələcəyə inamını itirdiyi bir vaxtda, ölkənin qabaqcıl ziyalıları çıxış yolunu Naxçıvanda blokada şəraitində mübarizə aparan Heydər Əliyevin ətrafında birfəşməkdə gördülər.

1992-ci ilin avqustunda 91 nəfər görkəmli Azərbaycan ziyalısı Heydər Əliyevə müraciət edərək, onu yeni yaradılacaq siyasi partiyaya rəhbərlik etməyə çağırdı. Bu müraciət xalqın ümumi iradəsinin və nicat axtarışının tərənnümü idi. 1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda Heydər Əliyevin sədrliyi ilə Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirildi. Təqiblərə və hakimiyyətin maneələrinə baxmayaraq, YAP-ın yaranması Azərbaycanın siyasi palitrasında dönüş nöqtəsi oldu. YAP sadəcə bir partiya kimi deyil, ümumnəfər qurtuluş hərəkatı kimi formalaşdı.

1993-cü ilin iyununda xalqın təkidli tələbi ilə Bakıya qayıdan Heydər Əliyev, Azərbaycanı məhv olmaqdan xilas edən misilsiz strateji gedişlər etdi. 1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi tariximizə Milli Qurtuluş Günü kimi həkk olundu. O, daxili çəkişmələri yatırtdı, silahlı qruplaşmaları tərksilah etdi və dövlətin sütunlarını bərpa etdi.

1995-ci ildə ümummilli liderin birbaşa rəhbərliyi ilə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul edildi, demokratik təsisatlar və hüquq sistemi formalaşdırıldı. Ulu Öndər Heydər Əliyev yaxşı bilirdi ki, siyasi müstəqillik iqtisadi müstəqilliklə möhkəmləndirilməlidir.

1994-cü il sentyabrın 20-də "Əsrin Müqaviləsi" imzalandı. Xəzər nefti qlobal bazarlara çıxarıldı, ölkəyə milyardlarla dollar investisiya cəlb edildi. Azərbaycan beynəlxalq təcriddən çıxarıldı. BMT, ATƏT və digər təşkilatların kürsülərindən Qarabağ həqiqətləri dünyaya çatdırıldı, balanslaşdırılmış diplomatiya yürütüldü. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin təməli qoyuldu, Azərbaycan Avrasiyanın loqistika mərkəzinə çevrildi. Azərbaycançılıq məfkurəsi dövlət idologiyası səviyyəsinə qaldırıldı, dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi təmin edildi.

Heydər Əliyevin xalqı qarşısında en böyük xidmətlərindən biri də özündən sonra güclü dövlət mexanizmi, möhkəm iqtisadi təməl və siyasi varislik məktəbi qoyması oldu. Ulu Öndərin müəyyənləşdirdiyi inkişaf strategiyasını uğurla davam etdirən Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan analoqsuz iqtisadi və hərbi yüksəliş yolu keçdi. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Tarixi Zəfər və torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi, məhz Heydər Əliyev tərəfindən təməli qoyulmuş milli dövlətçilik və ordu quruculuğu strategiyasının məntiqi kulminasiyası oldu.

Siyasi varislikdən Zəfər liderliyinə

2003-cü ildə Azərbaycan xalqı böyük bir tarixi seçimin astanasında idi. Ümummilli lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi müstəqillik, dövlətçilik və iqtisadi tərəqqi kursunun davam etdirilməsi ölkənin gələcək taleyini həll edəcək əsas amil idi. Məhz həmin il xalqın yüksək etimadı ilə Prezident seçilən İlham Əliyev, ümummilli liderin siyasi varisi kimi təhvil aldığı dövləti zamanın ən müasir tələblərinə uyğun olaraq inkişaf etdirdi, modernləşdirdi və Azərbaycanı qlobal miqyasda söz sahibi olan güclü dövlətlər sırasına çıxardı.

İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi dövr Azərbaycanın çoxəsrlik dövlətçilik tarixinin ən qüdrətli, ən parlaq və zəfərlərlə dolu mərhələsi kimi tarixdə silinməz iz qoydu. Prezident İlham Əliyev hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən etibarən Heydər Əliyev irsinə sadiq qalaraq çevik və müasir idarəetmə modelini formalaşdırdı.

Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü siyasətin mərkəzində hər zaman Azərbaycan vətəndaşı və onun rifahı durur. Ölkədə həyata keçirilən sosial yönümlü layihələr, davamlı sosial islahat paketləri dövlətin öz vətəndaşına olan qayğısının bariz nümunəsidir. Son iki onillikdə yoxsulluq səviyyəsi kəskin şəkildə endirildi, yüz minlərlə yeni iş yeri açıldı. Ölkənin ən ucqar kəndlərinə qədər minlərlə müasir məktəb, səhiyyə ocaqları, idman kompleksləri tikildi, yollar və kommunal infrastruktur tamamilə yenidən quruldu.

İlham Əliyevin prezidentlik fəaliyyətinin və dövlətçilik strategiyasının zirvəsi 44 günlük Vətən Müharibəsində qazanılan Tarixi Zəfər və ölkənin suverenliyinin tam bərpası oldu. İllər boyu davam edən məqsədyönlü siyasət nəticəsində Azərbaycan Ordusu dünyanın ən güclü və müasir orduları sırasına yüksəldildi. Xüsusi təyinatlı və komando briqadalarının formalaşdırılması, yüksək texnologiyalı modern silahların inteqrasiyası zəfərin təməlini qoydu.

Ali Baş Komandan diplomatik müstəvidə Azərbaycanın haqlı mövqeyini bütün dünyaya qəbul etdirdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının kağız üzərində qalan qətnamələri məhz Azərbaycanın öz gücü ilə icra olundu. 2020-ci ilin Şuşa Zəfəri və sonrakı lokal anti-terror tədbirləri ilə 30 illik işğala son qoyuldu, ölkənin hər bir qarışında Azərbaycan bayrağı dalğalandırıldı.

Zəfərdən dərhal sonra Azərbaycan dövləti işğaldan azad edilmiş ərazilərdə misli görünməmiş quruculuq və bərpa işlərinə başladı. Füzuli, Zəngilan və Laçın Beynəlxalq Hava Limanları qısa müddətdə istifadəyə verildi. Zəngəzur dəhlizi istiqamətində avtomobil və dəmir yolları çəkildi. Lacin, Füzuli, Şuşa, Zəngilan, Cəbrayıl və Xocalıya keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı təmin edildi. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yaşıl enerji zonasına, müasir yaşayış və turizm mərkəzinə çevrilməkdədir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) VIII Qurultayı Azərbaycanın müasir siyasi tarixində xüsusi strateji əhəmiyyətə malik hadisələrdən biridir. Ölkə Prezidenti, YAP-ın Sədri İlham Əliyevin bu qurultaydakı dərin məzmunlu çıxışı yalnız partiyanın daxili fəaliyyət proqramını deyil, bütövlükdə Azərbaycan dövlətinin keçdiyi tarixi inkişaf yolunu, qazanılmış Zəfərin geosiyasi nəticələrini və gələcək milli prioritetlərini müəyyən edən siyasi-analitik proqram xarakteri daşıyır.

Dövlət başçısının proqram xarakterli çıxışını bir neçə əsas konseptual istiqamət üzrə təhlil etmək mümkündür. Birincisi, çıxışın ana xəttini Ulu Öndər Heydər Əliyevin yaratdığı siyasi məktəbə və ideoloji təməllərə sadiqlik təşkil edir. Prezident İlham Əliyev YAP-ın yarandığı 1990-cı illərin mürəkkəb xaos dövrünü xatırladaraq, partiyanın yalnız bir siyasi təşkilat kimi deyil, milli qurtuluş hərəkatı kimi formalaşdığını vurğuladı. Dövlət başçısı 1992-1993-cü illərdəki idarəçilik böhranını, torpaqların işğala uğramasını və dövlətin uçurum həddinə gəlməsini xatırlatmaqla, müasir sabitlik və inkişafın təsadüfi olmadığını, məhz Heydər Əliyev strategiyasının bəhrəsi olduğunu elmi-siyasi arqumentlərlə əsaslandırdı. 2003-cü ildən başlanan yeni mərhələnin ulu öndərin müəyyən etdiyi kursun zamanın tələblərinə uyğun olaraq modernləşdirilməsi və reallaşdırılması kimi dəyərləndirilməsi dövlət idarəçiliyində ardıcıllığın vacibliyini göstərdi.

İkincisi, qurultayda çıxışın ən mühüm kulminasiya nöqtələrindən biri 44 günlük Vətən Muharibəsində qazanılmış Tarixi Qələbənin və ölkənin suverenliyinin tam bərpa olunmasının təhlili idi. Prezident hərbi sahədə aparılan islahatların, Komando briqadalarının yaradılmasının və yüksək texnologiyalı hərbi arsenalın rolu ilə yanaşı, ən böyük gücün milli ruh və vətənpərvərlik tərbiyəsi olduğunu diqqətə çatdırdı. Çıxışda beynəlxalq hüququn işləmədiyi bir dövrdə Azərbaycanın öz gücü ilə BMT qətnamələrini icra etməsi, beynəlxalq təzyiqlərə və ikili standartlara qarşı prinsipial mövqe nümayiş etdirməsi strateji müstəqilliyin nümunəsi kimi təhlil olundu.

Üçüncüsü, YAP-ın VIII Qurultayı həm də partiyanın daxili strukturunun modernləşdirilməsi, idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və siyasi kadrlaşma baxımından transformasiya mərhələsi oldu. Prezident İlham Əliyev ölkədə formalaşan yeni siyasi konfiqurasiyanı – iqtidar-müxalifət dialoqunu və milli həmrəylik mühitini yüksək qiymətləndirdi. Bu, dövlət maraqları naminə bütün siyasi qüvvələrin bir çətir altında birləşməsi fəlsəfəsini əks etdirir. Partiya rəhbərliyində və yerli təşkilatlarda gənc, savadlı, idarəçilikdə şəffaflıq ilkələrinə sadiq kadrların önə çəkilməsi partiyanın dinamikliyini və cəmiyyətin müasir tələblərinə cavab verməsini təmin edir.

Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışı müasir Azərbaycanın dövlətçilik doktrinası rolunu oynayır. Bu çıxış göstərdi ki, Heydər Əliyev ideyalarına əsaslanan, zəfərlərlə möhkəmlənən və zamanın çağırışlarına uyğun yenilənən Yeni Azərbaycan Partiyası yalnız ölkənin aparıcı siyasi qüvvəsi deyil, həm də güclü, suveren və müasir Azərbaycanın parlaq gələcəyinin əsas təminatçısıdır.

Elçin Süleymanov,
ƏƏSMN yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin Qazax-Tovuz regional şöbəsinin rəisi