İdeoloji təhlükəsizlik və dünyəvi təhsilin qorunması mühüm vəzifədir - ŞƏRH

Müasir dövrdə hər bir dövlətin qarşısında dayanan mühüm vəzifələrdən biri milli maraqların qorunması, cəmiyyətin mənəvi bütövlüyünün möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərin sağlam dünyagörüşünə malik vətəndaşlar kimi yetişdirilməsidir. İnformasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi, sosial şəbəkələrin insanların düşüncə və davranışlarına ciddi təsir göstərdiyi indiki şəraitdə bu məsələlər xüsusi aktuallıq kəsb edir. Xüsusilə uşaqların və gənclərin müxtəlif informasiya axınları ilə qarşılaşdığı bir zamanda onların düzgün biliklərə yiyələnməsi, milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığının gücləndirilməsi və müstəqil düşüncə qabiliyyətinin formalaşdırılması təhsil sisteminin əsas vəzifələrindən biri kimi çıxış edir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında səsləndirdiyi fikirlər də bu məsələlərin dövlətimizin gələcəyi baxımından nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir. Dövlət başçısı ideoloji təhlükəsizliyin fiziki təhlükəsizlik qədər vacib olduğunu vurğulayaraq, xaricdən yönələn zərərli təsirlərə qarşı cəmiyyətin hazırlıqlı olmasının əhəmiyyətini qeyd edib. Prezidentin çıxışında təhsilin və vətənpərvərliyin bu sahədə əsas vasitələr kimi göstərilməsi təsadüfi deyil. Çünki savadlı, geniş dünyagörüşünə malik, öz dövlətinin tarixini, dilini və milli dəyərlərini bilən insan müxtəlif manipulyasiyaları daha düzgün qiymətləndirmək, həqiqəti yalan və təhriflərdən ayırmaq imkanına sahib olur.
Bu baxımdan təhsil müəssisələrinin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Məktəb yalnız şagirdlərə fənlər üzrə biliklərin verildiyi məkan deyil, həm də onların şəxsiyyət kimi formalaşdığı, cəmiyyətə münasibətinin, davranış mədəniyyətinin və vətəndaşlıq mövqeyinin inkişaf etdiyi mühüm ictimai mühitdir. Burada uşaqlar elmi biliklərlə yanaşı, qanunlara hörmət etməyi, başqalarının hüquqlarını tanımağı, fərqli düşüncələrə dözümlü yanaşmağı və ümumi qaydalara riayət etməyi öyrənirlər. Buna görə də məktəbdə yaradılan mühitin sağlam, təhlükəsiz, dünyəvi təhsil prinsiplərinə uyğun və hər bir şagird üçün bərabər imkanlar təmin edən xarakter daşıması vacibdir.
Dünyəvi təhsil prinsipi Azərbaycanın təhsil siyasətinin mühüm əsaslarından biridir. “Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda ümumi təhsil sahəsində dövlət siyasətinin əsas prinsipləri sırasında millilik və dünyəvilik də müəyyən edilib. Bu yanaşma milli və ümumbəşəri dəyərlərin qorunmasını, eyni zamanda təhsil prosesinin elmi biliklərə, müasir dünyagörüşünə və qanunvericiliyin tələblərinə əsaslanmasını nəzərdə tutur. Dünyəvilik milli-mənəvi dəyərlərdən uzaqlaşmaq demək deyil. Əksinə, bu prinsiplər düzgün tətbiq olunduqda milli kimliyin, mədəni irsin və tarixi ənənələrin qorunması ilə müasir təhsilin inkişafı arasında sağlam tarazlıq yaranır.
Məktəb mühitində müəyyən edilmiş geyim qaydaları da bu ümumi təhsil və təşkilati yanaşmanın tərkib hissəsidir. Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilalanlar üçün müəyyən edilmiş geyim forması şagirdlərin məktəbə aidlik hissinin güclənməsinə, sosial fərqlərin zahiri görünüş vasitəsilə ön plana çıxmasının qarşısının alınmasına və vahid təhsil mühitinin formalaşmasına xidmət edir. Geyimlə bağlı tələblərin müəyyənləşdirilməsi məktəbdə hər bir şagirdin eyni təhsil hüququna malik olması, tədris prosesində əsas diqqətin biliklərə, bacarıqlara və şəxsi inkişafa yönəlməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.
Bu qaydaların mahiyyətini düzgün anlamaq vacibdir. Məktəbli forması şagirdlərin fərdi xüsusiyyətlərini, istedadını və düşüncəsini eyniləşdirmək məqsədi daşımır. Əksinə, geyimdə vahid yanaşma təhsil mühitində zahiri fərqlərin deyil, bilik, davranış, qarşılıqlı hörmət və məsuliyyət kimi keyfiyyətlərin ön plana çıxmasına şərait yaradır. Şagirdin məktəbdə qazandığı uğurlar onun geyiminin qiyməti və ya dəbə uyğunluğu ilə deyil, öyrənməyə münasibəti, əməyi və əldə etdiyi nəticələrlə müəyyən olunmalıdır.
Eyni zamanda, uşaqların dünyagörüşünün formalaşması prosesində onların müxtəlif ideoloji təsirlərdən qorunması məsələsinə həssas yanaşılmalıdır. İnternet və sosial media vasitəsilə yayılan məlumatların hamısı etibarlı və faydalı deyil. Bəzən uşaqların yaş xüsusiyyətləri nəzərə alınmadan onlara müəyyən düşüncə və davranış modelləri təlqin edilir, dini və ideoloji mövzular məqsədli şəkildə təhrif olunur, cəmiyyətdə qarşıdurma yaratmağa yönələn fikirlər yayılır. Belə şəraitdə məktəbin əsas vəzifəsi şagirdlərdə tənqidi düşüncə, düzgün məlumatı seçmək bacarığı, elmi biliklərə əsaslanmaq vərdişi və vətəndaş məsuliyyəti formalaşdırmaqdır.
Bu məsələdə müəllimlərin, valideynlərin və təhsil müəssisələrinin rəhbərlərinin birgə fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Uşaqların maarifləndirilməsi, onlarla yaş xüsusiyyətlərinə uyğun söhbətlərin aparılması, müxtəlif informasiya mənbələrinə şüurlu münasibətin öyrədilməsi və milli-mənəvi dəyərlərin düzgün izah olunması sağlam dünyagörüşünün formalaşmasına kömək edir. Bununla yanaşı, uşaqlarla bağlı qərarlarda onların hüquqlarına, ləyaqətinə və yaş xüsusiyyətlərinə hörmət göstərilməli, maarifləndirici yanaşma üstün tutulmalıdır.
Azərbaycanın dövlətçilik təcrübəsi göstərir ki, milli maraqların qorunması, cəmiyyətdə birlik və həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi, müstəqil düşünən və savadlı nəslin yetişdirilməsi bir-biri ilə sıx bağlı məsələlərdir. Prezident İlham Əliyevin VIII Qurultayda səsləndirdiyi fikirlər də ideoloji təhlükəsizliyin yalnız müəyyən qurumların deyil, bütövlükdə cəmiyyətin diqqətində saxlanılmalı olan məsələ olduğunu ortaya qoyur. Bu istiqamətdə təhsilin imkanlarından səmərəli istifadə etmək, məktəblərdə sağlam mənəvi mühit yaratmaq və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydaların mahiyyətini düzgün izah etmək mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Beləliklə, dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyim tələblərinə riayət olunması məktəb həyatının təşkilinə, vahid təhsil mühitinin qorunmasına və şagirdlərdə məsuliyyət hissinin inkişafına xidmət edən məsələlərdən biridir. Bu tələblər təhsilin dünyəvi xarakteri, milli və ümumbəşəri dəyərlərə hörmət, uşaqların hüquqlarının qorunması və sağlam dünyagörüşünün formalaşdırılması prinsipləri ilə birlikdə nəzərdən keçirilməlidir. Əsas məqsəd bilikli, müstəqil düşünən, milli kimliyinə bağlı, qanunlara hörmət edən və ölkəsinin gələcəyi üçün məsuliyyət daşıyan gənc nəslin yetişdirilməsidir. Bu məqsədə nail olmaq üçün təhsil müəssisələrinin üzərinə düşən vəzifələrin ardıcıl yerinə yetirilməsi, ailə və məktəb arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi, eləcə də dövlətimizin müəyyən etdiyi təhsil prinsiplərinə hörmətlə yanaşılması vacibdir.

Rəşad Tağızadə,
Salyan rayon Ərəbqardaşbəyli kənd tam orta məktəbin direktoru, YAP fəalı