Füzuli: hərbi Zəfərdən quruculuq salnaməsinə

Xalqların tarixində elə günlər var ki, onların əhəmiyyəti zaman keçdikcə daha dərindən dərk olunur. Azərbaycanın müasir tarixində 17 oktyabr belə günlərdəndir. 2020-ci ilin həmin günündə Füzuli şəhərinin işğaldan azad edilməsi xalqımızın illərlə yaşatdığı qayıdış ümidini gerçəkliyə çevirdi, Vətən müharibəsində qazanılacaq böyük Qələbənin mühüm mərhələsi oldu. Bu gün həmin tarixin mənasını azad torpaqda ucalan evlər, məktəbə gedən uşaqlar, doğma yurduna qayıdan ailələr və yenidən qurulan şəhərin dəyişən mənzərəsi tamamlayır. Füzuli hərbi Zəfərin quruculuqla davam etdirildiyi, dövlətin gücünün insan həyatındakı konkret dəyişikliklərdə ifadə olunduğu məkanlardan biridir.
Füzulinin azadlığına gedən yol böyük fədakarlıqdan keçib. Uzun illər ərzində yaradılmış müdafiə xətlərinin yarılması Azərbaycan əsgər və zabitindən yüksək peşəkarlıq, cəsarət və dözümlülük tələb edirdi. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu bu çətin vəzifənin öhdəsindən gəldi. 2020-ci il oktyabrın 17-də Füzuli şəhəri ilə yanaşı, Qoçəhmədli, Çimən, Cuvarlı, Pirəhmədli, Musabəyli, İşıqlı və Dədəli kəndlərinin azad edilməsi elan olundu. Bu uğur cəbhənin cənub istiqamətində əldə edilmiş üstünlüyü möhkəmləndirdi, sonrakı hərbi əməliyyatların inkişafı üçün əlverişli şərait yaratdı. Bakı
Bu Qələbənin arxasında illərlə aparılan ordu quruculuğu, iqtisadi imkanların müdafiə potensialına çevrilməsi və xalqın öz dövlətinə inamı dayanırdı. Döyüş meydanında əldə edilən nəticə Azərbaycanın torpaqlarının işğalı ilə heç vaxt barışmadığını bütün dünyaya göstərdi. Füzulidə qazanılan Zəfərin mənəvi böyüklüyü də buradadır: illərlə əlçatmaz görünən doğma ünvanlar yenidən Vətənin azad məkanlarına çevrildi. Bu gün həmin torpaqlarda başlayan hər bir yeni həyatın təməlində şəhidlərimizin fədakarlığı, qazilərimizin və müharibə iştirakçılarımızın xidmətləri dayanır.
Azadlıqdan sonra qarşıda duran mənzərə isə görüləcək işlərin miqyasını bütün ağırlığı ilə göstərirdi. Füzuli yaşayış mühiti dağıdılmış, küçələri və məhəllələri xarabalığa çevrilmiş şəhər idi. Prezident İlham Əliyev 2023-cü il oktyabrın 17-də sakinlərlə görüşündə şəhər azad olunarkən bayrağımızı ucaltmaq üçün hərbi hissədən başqa salamat bina tapılmadığını xatırlatmışdı. Bu fakt bərpanın hansı başlanğıc nöqtəsindən həyata keçirildiyini anlamağa imkan verir. Burada bütöv bir şəhərin yaşayış, təsərrüfat və ictimai həyatının yenidən təşkili tələb olunurdu. president.az
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən quruculuq siyasətinin başlıca xüsusiyyəti bu vəzifələrin bir-biri ilə əlaqəli şəkildə həll edilməsidir. Yaşayış binalarının tikintisi yolların, enerji və su təchizatının yaradılması, təhsil və digər sosial xidmətlərin təşkili ilə tamamlanır. Çünki qayıdışın davamlılığı insanların doğma yurdda gündəlik həyatlarını qura bilməsindən asılıdır. Evə köçən ailənin övladı məktəbə getməli, ailə üzvləri işləmək, tibbi xidmət almaq və rahat hərəkət etmək imkanına malik olmalıdır. Füzulinin yenidən qurulmasının mahiyyəti bu ehtiyacların vahid inkişaf yanaşması daxilində nəzərə alınmasındadır.
Bu yanaşmanın ilk böyük nəticələrindən biri Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı oldu. 2021-ci il oktyabrın 26-da Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın iştirakı ilə açılan hava limanı işğaldan azad edilmiş ərazilərin nəqliyyat imkanlarını genişləndirdi. Uzunluğu 3000 metr, eni 60 metr olan uçuş-enmə zolağına, saatda ən azı 200 sərnişinə xidmət göstərmək imkanlı terminala malik hava limanı Füzulini beynəlxalq hava nəqliyyatı şəbəkəsinə bağladı. Müharibədən yenicə çıxmış ərazidə belə bir obyektin yaradılması Azərbaycanın təşkilati və mühəndislik imkanlarının konkret göstəricisi idi. president.az
Füzulinin nəqliyyat əhəmiyyətini artıran digər mühüm layihə 2025-ci il iyulun 3-də açılmış Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa avtomobil yoludur. Uzunluğu 81,7 kilometr olan yeni yol əvvəlki marşrutla müqayisədə məsafəni 19,3 kilometr qısaldır. Yol boyunca 7 tunelin, 11 körpünün və 6 viadukun inşa edilməsi layihənin mürəkkəb coğrafi şəraitdə həyata keçirildiyini göstərir. Bu infrastruktur Füzulinin Şuşa və ətraf ərazilərlə əlaqələrini gücləndirməklə yanaşı, gələcək iqtisadi fəaliyyət, turizm və xidmət sahələri üçün də imkanlar yaradır. Beləliklə, Füzuli Qarabağın bərpasına xidmət edən mühüm nəqliyyat məkanlarından biri kimi formalaşır. president.az
Quruculuğun insan həyatına ən aydın təsiri yaşayış məhəllələrində görünür. 2023-cü ilin avqustunda ilk sakinlərin Füzuli şəhərinə qayıtması uzun ayrılığın başa çatmasının real ifadəsi oldu. Həmin il avqustun 23-də Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin yeni evlərə köçmüş sakinlərlə görüşdüyü yaşayış kompleksində ümumilikdə 846 mənzil nəzərdə tutulurdu. Onlardan 318-i ikiotaqlı, 430-u üçotaqlı, 98-i dördotaqlı idi. Bu rəqəmlərin arxasında müxtəlif tərkibli ailələrin ehtiyacları, illərlə doğma şəhərinin adını xatirələrində yaşadan insanların yeni həyat qurmaq arzusu dayanır. president.az
Qayıdışın ən təsirli mənzərələrindən biri uşaqların Füzulidə təhsilə başlamasıdır. 2023-cü il avqustun 23-də açılmış Mirzə Uluqbəy adına 1 nömrəli tam orta məktəb 960 şagird üçün nəzərdə tutulub. Özbək xalqının hədiyyəsi olan bu təhsil ocağı qardaşlığın konkret əmələ çevrilməsinin nümunəsidir. Məktəbin şəhərin dirçəlişində xüsusi yeri var: valideynlərinin illərlə həsrətini çəkdiyi yurdda böyüyən uşaqlar Füzulini öz gündəlik həyatlarının, təhsillərinin və gələcək arzularının ünvanı kimi tanıyırlar. Beləliklə, yurdla bağlılıq yeni nəslin şəxsi təcrübəsində davam edir. president.az
2024-cü il martın 12-də Azərbaycan və Qazaxıstan prezidentlərinin iştirakı ilə Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin açılması bu prosesin mədəni istiqamətini gücləndirdi. Təhsil və yaradıcılıq müəssisələri şəhərin gələcəyinə qoyulan uzunmüddətli sərmayədir. Onlar uşaqların bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirməsinə, istedadlarını üzə çıxarmasına, ictimai həyata qoşulmasına şərait yaradır. Füzulidə özbək və qazax xalqlarının dəstəyi ilə yaradılmış bu müəssisələr türk dünyasının həmrəyliyini insanların faydalandığı davamlı əməkdaşlıq nümunələrinə çevirir. president.az
Füzulinin gələcək inkişafını qiymətləndirərkən tikintinin miqyası ilə yanaşı, yaranan həyatın davamlılığına da diqqət yetirmək lazımdır. İnfrastrukturun iqtisadi fəallıqla tamamlanması, insanların peşə və bacarıqlarından istifadə imkanlarının genişlənməsi, yerli təsərrüfat ənənələrinin müasir şəraitdə inkişaf etdirilməsi bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yeni şəhərin gücü onun sakinlərinin burada öz gələcəklərini görməsindədir. Doğma yurdda işləmək, ailə qurmaq, övlad böyütmək və ictimai həyata töhfə vermək imkanı qayıdışı möhkəmləndirən əsas amillərdir.
Eyni zamanda, müasir Füzulinin qurulması tarixi yaddaş qarşısında məsuliyyət deməkdir. Şəhərin gələcək simasında bu torpağın mədəni kimliyi, insanların yurd xatirələri və azadlıq uğrunda verilmiş qurbanların əziz xatirəsi yaşamalıdır. Quruculuq məhz bu mənəvi bağlılıqla dərin məna qazanır. Yeni nəsil burada yaradılan rahat yaşayış mühitindən bəhrələnərkən onun hansı mübarizə və fədakarlıq hesabına mümkün olduğunu da bilməlidir.
Füzulinin keçdiyi yol Azərbaycanın son illərdəki tarixi yüksəlişini aydın göstərir. Dövlət əvvəlcə öz torpağını azad etmək iradəsini və gücünü nümayiş etdirdi, sonra həmin torpaqda həyatın bərpası məsuliyyətini üzərinə götürdü. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə hərbi Qələbənin nəticələri şəhərlərimizin dirçəlişində, vətəndaşlarımızın doğma yurda qayıdışında və yeni inkişaf imkanlarının yaradılmasında möhkəmlənir.
17 oktyabr buna görə həm qəhrəmanlıq tariximizə ehtiram, həm də gələcək qarşısında məsuliyyət günüdür. Füzulidə yanan hər bir ev işığı, səslənən hər bir məktəb zəngi azadlığın insan həyatında qazandığı mənanı ifadə edir. Azərbaycan əsgərinin azad etdiyi Füzulidə bu gün xalqımız öz gələcəyini qurur.

Fərhad Baxışov,
YAP Neftçala rayon təşkilatının ideoloji işlər üzrə məsləhətçisi