Füzulinin azadlığı haqqında danışarkən yalnız hərbi əməliyyatın nəticəsindən bəhs etmirik. Söhbət uzun illər doğma torpağından ayrı düşmüş insanların qayıdış ümidindən, yarımçıq qalmış həyatların yenidən başlanmasından və Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü təmin etmək əzminin real nəticəyə çevrilməsindən gedir. 2020-ci il oktyabrın 17-də Füzuli şəhərinin işğaldan azad olunması ölkəmizin müasir tarixində məhz bu mənada mühüm yer tutur. Bu tarix Azərbaycan xalqının iradəsinin, ordumuzun döyüş qüdrətinin və dövlətimizin məqsədyönlü siyasətinin bir-birini tamamladığı əlamətdar hadisədir.
Füzuli uzun illər işğalın ağrılarını yaşayan, sakinlərinin doğma yurdlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşadığı şəhərlərimizdən biri idi. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı rayonun böyük hissəsi Ermənistan silahlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmiş, minlərlə insan öz evini, təsərrüfatını və illərlə formalaşdırdığı həyatını geridə qoymağa məcbur olmuşdu. Doğma torpaqlarından didərgin düşən füzulililər üçün şəhərin adı sadəcə coğrafi məkan deyil, ailə xatirələrinin, ata-baba yurdunun və bir gün geri dönmək inamının ifadəsi idi. İllər keçsə də, bu inam itmədi. Çünki Azərbaycan xalqı torpaqlarının işğalı ilə barışmadı, ərazi bütövlüyünün bərpasını dövlət qarşısında dayanan əsas vəzifələrdən biri kimi qorudu. Füzulinin azadlığına aparan yol asan olmadı. Uzun illər ərzində Azərbaycan münaqişənin beynəlxalq hüquq normaları əsasında həllinə çalışdı, diplomatik müstəvidə prinsipial mövqe nümayiş etdirdi və eyni zamanda, güclü ordu quruculuğunu dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevirdi. Bu prosesdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik xətti, milli maraqlara əsaslanan siyasət və güclü dövlət quruculuğu prinsipləri mühüm əhəmiyyət daşıdı. Onun siyasi irsinin layiqli davamçısı, Müzəffər Ali Baş Komandan, cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan öz iqtisadi, hərbi və siyasi potensialını ardıcıl şəkildə gücləndirərək tarixi məqsədinə doğru irəlilədi.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın uzun illər davam edən işğala son qoymaq iradəsinin əməli ifadəsi oldu. Döyüş meydanında nümayiş etdirilən peşəkarlıq, hərbi qulluqçularımızın fədakarlığı və xalqımızın sarsılmaz birliyi müharibənin gedişinə həlledici təsir göstərdi. Füzuli istiqamətində aparılan əməliyyatlar da bu mübarizənin mürəkkəb və mühüm mərhələlərindən idi. Şəhərin azad olunması üçün Azərbaycan Ordusu çətin relyef və möhkəmləndirilmiş müdafiə mövqeləri ilə üzləşsə də, qarşıya qoyulan vəzifəni əzmlə yerinə yetirdi. 17 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli şəhərinin işğaldan azad edilməsi barədə Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciətində verilən müjdə cəbhədəki uğurun ümumxalq sevincinə çevrildiyi tarixi anlardan biri oldu. Bu xəbər illərlə yurd həsrəti çəkən insanların qəlbində yeni ümid yaratdı, Azərbaycanın digər işğal altındakı ərazilərinin azad olunacağına inamı daha da gücləndirdi. Füzulinin azadlığı bir şəhərin düşmən işğalından qurtulması ilə məhdudlaşmırdı; bu hadisə Vətən müharibəsinin gedişində strateji əhəmiyyətə malik uğurlardan biri kimi Azərbaycanın qətiyyətini və ordumuzun imkanlarını nümayiş etdirirdi. Füzulinin azad edilməsindən sonra ortaya çıxan mənzərə qələbənin sevincini dərin bir ağrı ilə müşayiət edirdi. Şəhərin yaşayış infrastrukturu, evləri və tarixi-mədəni irsi ciddi dağıntılara məruz qalmışdı. Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il noyabrın 16-da işğaldan azad edilmiş Füzuliyə səfəri zamanı Azərbaycan bayrağını ucaltması həm dövlət suverenliyinin bərpasının rəmzi, həm də qarşıda duran quruculuq mərhələsinin başlanğıcı idi. Dağıdılmış şəhərin yenidən qurulması dövlətin qarşısında duran əsas vəzifələrdən birinə çevrildi. Bu gün Füzulidə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri azadlığın yalnız hərbi nəticə olmadığını, həm də insanların normal həyata qayıdışı üçün yeni imkanlar yaratdığını göstərir. Müasir şəhər infrastrukturu, yollar, sosial obyektlər və yaşayış məkanları Füzulinin gələcək inkişafının əsasını təşkil edir. 2023-cü il avqustun 18-də şəhərə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışının başlanması isə illərlə davam edən yurd həsrətinin real dönüşlə əvəzləndiyi mühüm mərhələ oldu. Doğma şəhərinə qayıdan hər bir ailə üçün bu hadisə yalnız yeni evə köçmək deyil, öz həyatını doğma torpaqda yenidən qurmaq deməkdir. Füzulinin taleyi Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş digər ərazilərində həyata keçirilən Böyük Qayıdış prosesindən ayrı düşünülə bilməz. Bu prosesin əsas məqsədi insanları doğma torpaqlara qaytarmaqla yanaşı, həmin ərazilərdə dayanıqlı yaşayış mühiti, iqtisadi fəallıq və sosial rifah yaratmaqdır. Füzulinin yenidən qurulması da məhz bu strategiyanın tərkib hissəsidir. Vaxtilə işğalın ağır nəticələri ilə üzləşən şəhərin müasir inkişaf yoluna qədəm qoyması Azərbaycan dövlətinin öz vətəndaşlarına, tarixi irsinə və gələcək nəsillərə münasibətinin göstəricisidir. 17 Oktyabrın əhəmiyyəti hər il bu tarixə qayıdaraq yalnız keçmişdə qazanılmış uğuru xatırlamaqdan ibarət deyil. Bu gün həm də azadlığın hansı fədakarlıqlar bahasına əldə edildiyini dərk etmək, şəhidlərimizin xatirəsini ehtiramla yad etmək və Vətən uğrunda mübarizənin mənəvi məsuliyyətini daşımaq günüdür. Füzulinin azadlığı uğrunda canından keçən qəhrəmanlarımızın xatirəsi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq. Onların fədakarlığı sayəsində bu gün üçrəngli bayrağımız doğma torpaqlarımızda dalğalanır, keçmiş məcburi köçkünlər öz yurdlarına qayıdırlar.
Müzəffər Ali Baş Komandan, cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılmış tarixi nailiyyətlər göstərdi ki, milli məqsədlərə çatmaq üçün siyasi iradə, güclü dövlət, qüdrətli ordu və xalq birliyi vahid istiqamətdə səfərbər olunmalıdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik prinsipləri əsasında inkişaf edən Azərbaycan bu gün öz suverenliyini möhkəmləndirir, azad edilmiş ərazilərdə yeni həyat qurur və gələcəyə inamla irəliləyir. Füzuli şəhərinin azad olunması Azərbaycanın tarixi ədalətin bərpasına yönəlmiş mübarizəsinin mühüm səhifəsidir. Bu səhifənin davamı isə quruculuqda, qayıdışda, inkişafda və doğma torpaqlarda həyatın yenidən canlanmasında yazılır. Füzulinin keçdiyi yol bir həqiqəti aydın göstərir: torpaq yalnız xəritədəki ərazi deyil, xalqın yaddaşı, kimliyi və gələcəyidir. Onu azad etmək qədər qorumaq, bərpa etmək və gələcək nəsillərə yaşanan tarixlə birlikdə ötürmək də böyük məsuliyyətdir.
17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü xalqımızın iradəsini, Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığını və dövlətimizin quruculuq əzmini təcəssüm etdirən əlamətdar tarixdir. Bu gün azadlığın sevincini, şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsini və doğma yurda qayıdışın qürurunu özündə birləşdirir. Füzuli yenidən qurulduqca, sakinləri doğma torpaqlarında məskunlaşdıqca bu tarixi günün mənası daha da dərinləşir. Çünki Füzulinin azadlığı keçmişə yazılmış qələbə olmaqla yanaşı, Azərbaycanın gələcəyinə yönəlmiş quruculuq iradəsinin də ifadəsidir.
David Həsənov
Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan şəhər təşkilatının əməkdaşı