Regional əməkdaşlıq, təhlükəsizlik və Azərbaycanın beynəlxalq rolu

2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşü keçirilib. Tədbirdə müxtəlif ölkələrin dövlət və hökumət başçıları, nümayəndə heyətlərinin rəhbərləri və yüksək səviyyəli rəsmilər iştirak ediblər. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin zirvə görüşündəki çıxışı regional təhlükəsizlik, beynəlxalq hüququn aliliyi, iqtisadi əməkdaşlıq və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolu baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyıb. Dövlət başçısı bu dəstəyi Azərbaycana göstərilən hörmət və etimadın ifadəsi kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda həyata keçirdiyi fəaliyyət regional və qlobal əməkdaşlığın gücləndirilməsinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin strateji əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb. Asiya ilə Avropanın kəsişməsində yerləşən ölkəmiz Avrasiya məkanında mühüm birləşdirici mərkəz kimi çıxış edir. Azərbaycanın müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar sahələrdə əməkdaşlığı regionda qarşılıqlı əlaqələrin genişlənməsinə və təhlükəsizlik sisteminin möhkəmlənməsinə töhfə verir.
Dövlət başçısı Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursunun əsas prinsiplərinə də diqqət çəkib. Bu prinsiplərə dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət, daxili işlərə qarışmamaq, dövlətlər arasında bərabərhüquqlu münasibətlərin qurulması daxildir. Prezidentin çıxışından aydın olur ki, beynəlxalq münasibətlərdə davamlı sabitliyin təmin edilməsi üçün bütün dövlətlər beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə eyni dərəcədə riayət etməlidirlər.
Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qəbul edilən qərarlar yalnız kağız üzərində qalmamalı, onların icrasını təmin edən səmərəli mexanizmlər mövcud olmalıdır. Əks halda, beynəlxalq hüququn pozulması cəzasız qala və yeni münaqişələrin yaranmasına şərait yarada bilər. Bu baxımdan, Azərbaycanın təcrübəsi beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların aradan qaldırılmasının və bütün dövlətlərə bərabər yanaşmanın vacibliyini göstərir.
Dövlət başçısı Azərbaycanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra sülh siyasətinə üstünlük verdiyini də qeyd edib. Onun fikrincə, müharibədən sonra davamlı sülhün qurulması üçün qarşılıqlı etimad, beynəlxalq hüquqa hörmət və konstruktiv dialoq əsas şərtlərdir. Regionda sülhün qorunması yalnız tərəflərin məsuliyyətli mövqeyi və əməkdaşlığa hazır olması ilə mümkün ola bilər.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın AQEM-ə iki illik sədrliyi dövründə təşkilatın gücləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirildiyini bildirib. Nəqliyyat və bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın sədrliyinin əsas istiqamətləri olub. Bu təşəbbüslər üzv dövlətlər arasında əlaqələrin dərinləşdirilməsinə, iqtisadi imkanların genişləndirilməsinə və qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsinə yönəlib.
Zirvə görüşünün mühüm nəticələrindən biri Laos Xalq Demokratik Respublikasının AQEM-ə yeni üzv dövlət kimi qəbul edilməsi olub. Bu hadisə təşkilatın coğrafi əhatəsinin genişlənməsini və daha inklüziv əməkdaşlıq platformasına çevrilməsini göstərir. Eyni zamanda, Azərbaycanın sədrliyinin 2026–2028-ci illəri əhatə edən növbəti iki il üçün uzadılmasına üzv dövlətlərin dəstək verməsi ölkəmizin təşkilat çərçivəsində fəaliyyətinə göstərilən etimadın ifadəsidir.
Zirvə görüşündə qəbul edilmiş Bakı Bəyannaməsi də dövlətlərin regional və beynəlxalq təhlükəsizlik, suverenlik, ərazi bütövlüyü və əməkdaşlıq məsələlərinə dair ümumi mövqeyinin ifadəsi kimi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əməyin mühafizəsi və sağlamlıq sahəsində əməkdaşlığa dair bəyanat isə təşkilatın fəaliyyətinin praktiki istiqamətlərini genişləndirən sənədlərdən biri olub.
Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə çıxışı Azərbaycanın xarici siyasət prioritetlərini, regional təhlükəsizliyə yanaşmasını və çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişafına verdiyi əhəmiyyəti əks etdirir. Çıxışda beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin edilməsi, dövlətlərin suverenliyinə hörmət, nəqliyyat bağlantılarının inkişafı və rəqəmsal əməkdaşlığın genişləndirilməsi kimi məsələlər ön plana çəkilib.
Bakıda keçirilən zirvə görüşü Azərbaycanın beynəlxalq dialoq üçün mühüm platforma yaratmaq imkanlarını nümayiş etdirməklə yanaşı, AQEM-in gələcək fəaliyyətinə də yeni istiqamətlər verib. Azərbaycanın sədrliyinin uzadılması və təşkilatın üzvlüyünün genişlənməsi regional əməkdaşlığın inkişafı baxımından əhəmiyyətli hadisələrdir.
Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin çıxışı yalnız Azərbaycanın mövqeyinin təqdimatı deyil, həm də Asiyada sülhün, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın möhkəmləndirilməsi istiqamətində əməkdaşlığa çağırış kimi qiymətləndirilə bilər. Bu məqsədlərə nail olmaq üçün dövlətlər arasında etimadın gücləndirilməsi, beynəlxalq hüquqa riayət edilməsi və ortaq maraqlar əsasında fəaliyyətin davam etdirilməsi vacibdir.

Gülnar Tağıyeva
Məktəbəqədər və ümumi təhsil şöbəsinin Monitorinq və qiymətləndirmə
sektorunun aparıcı mütəxəssisi
YAP Nərimanov rayon Təşkilatının fəal üzvü