Azərbaycan Avrasiyada etimad və əməkdaşlıq məkanını genişləndirir

Beynəlxalq münasibətlərdə etimadın zəifləməsi dövlətlər arasında əməkdaşlığın əhəmiyyətini daha da artırır. Təhlükəsizliklə iqtisadi inkişafın bir-birindən ayrılmaz olduğu müasir dövrdə ölkələrin qarşılıqlı maraqlarını uzlaşdıran, dialoqu davamlı fəaliyyətə çevirən platformalara ehtiyac duyulur. Azərbaycanın xarici siyasətində bu yanaşma mühüm yer tutur. Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin 7-ci Zirvə Görüşündə çıxışı ölkəmizin Avrasiya məkanındakı rolunu və əməkdaşlığa münasibətini aydın ifadə etdi. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın coğrafi mövqeyini siyasi təşəbbüskarlıq və iqtisadi imkanlarla tamamlayaraq daha geniş əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına töhfə verdiyini göstərdi.
Asiya ilə Avropanın kəsişməsində yerləşmək Azərbaycana mühüm imkanlar qazandırır. Lakin coğrafi mövqenin üstünlüyə çevrilməsi düşünülmüş siyasət, müasir infrastruktur və etibarlı tərəfdaşlıq tələb edir. Azərbaycan bu istiqamətləri əlaqəli şəkildə inkişaf etdirərək müxtəlif ölkələrin maraqlarının uzlaşdığı nəqliyyat, enerji və iqtisadi əməkdaşlıq məkanına çevrilib. Ölkəmizin birləşdirici rolu onun ərazisindən keçən marşrutlarla yanaşı, tərəfdaşları ilə qurduğu münasibətlərin xarakterində də özünü göstərir. Qarşılıqlı hörmət və öhdəliklərə məsuliyyətli münasibət Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirən əsas amillərdəndir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın müstəqil xarici siyasətinin prinsipləri xüsusi vurğulandı. Dövlətlərin bərabərhüquqluluğu, daxili işlərinə qarışmamaq, ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmət ölkəmizin beynəlxalq münasibətlərə yanaşmasının əsasını təşkil edir. Bu prinsiplər fərqli siyasi mövqelərə və inkişaf xüsusiyyətlərinə malik dövlətlərin eyni platformada əməkdaşlığı üçün zəruri şərtlərdir. Hər bir ölkə öz hüquqlarının tanındığına və maraqlarının nəzərə alındığına əmin olduqda dialoq daha səmərəli olur. Azərbaycanın müdafiə etdiyi yanaşma etimadın məhz belə bir hüquqi və siyasi əsas üzərində qurulmasını nəzərdə tutur.
AQEM kimi geniş coğrafiyanı əhatə edən platformada bu mövqenin xüsusi əhəmiyyəti var. Üzv dövlətlərin təhlükəsizlik qayğıları, iqtisadi imkanları və milli prioritetləri fərqlənir. Bu müxtəliflik əməkdaşlığın qarşısını almaq əvəzinə, ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsini daha vacib edir. Nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması, ticarətin asanlaşdırılması, ekoloji problemlərin həlli, təhsil və elm sahəsində mübadilə bütün iştirakçıların faydalana biləcəyi istiqamətlərdir. Belə sahələrdə əldə olunan nəticələr dövlətlər arasında qarşılıqlı inamı gücləndirərək daha mürəkkəb məsələlərin müzakirəsi üçün də əlverişli mühit yaradır.
Azərbaycanın AQEM-ə ikiillik sədrliyi dövründə nəqliyyat, bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın təşviqinə diqqət yetirilməsi bu baxımdan məqsədyönlü yanaşmadır. Sadalanan istiqamətlərin hər biri təhlükəsizlik və rifahla birbaşa əlaqəlidir. Nəqliyyat əlaqələri iqtisadi münasibətləri genişləndirir, rəqəmsal həllər xidmətləri daha əlçatan edir, təhsil və elmi əməkdaşlıq isə ölkələrin gələcək inkişaf imkanlarını artırır. Bu sahələrin ümumi gündəlikdə birləşdirilməsi etimad tədbirlərinin insanların və iqtisadiyyatların real ehtiyaclarına cavab verməsinə xidmət edir.
Nəqliyyat və bağlantılar Azərbaycanın əməkdaşlıq təkliflərinin mühüm hissəsidir. Ölkələr arasında yük və sərnişin daşımalarının rahatlığı ticarətin inkişafına, istehsal və xidmət sahələrinin genişlənməsinə təsir göstərir. Marşrutların səmərəli işləməsi üçün isə fiziki infrastrukturla yanaşı, dövlətlər arasında razılaşdırılmış fəaliyyət də tələb olunur. Gömrük prosedurlarının uyğunlaşdırılması, məlumat mübadiləsi və daşımaların proqnozlaşdırıla bilməsi tərəfdaşlığın keyfiyyətini müəyyənləşdirir. Azərbaycanın birləşdirici mövqeyi bu məsələlərin ortaq maraqlar əsasında müzakirəsinə və həllinə töhfə vermək imkanı yaradır.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq da qarşılıqlı etimadın mühüm dayağıdır. Enerji təminatının sabitliyi iqtisadiyyatın fəaliyyəti, istehsalın davamlılığı və insanların gündəlik həyatı üçün vacibdir. Bu sahədə uzunmüddətli tərəfdaşlıq dövlətlərdən məsuliyyətli davranış və öhdəliklərinə sədaqət tələb edir. Azərbaycanın enerji əməkdaşlığında qazandığı təcrübə onun müxtəlif tərəfdaşlarla davamlı münasibətlər qurmaq imkanını gücləndirir. Nəqliyyat və enerji əlaqələrinin bir-birini tamamlaması ölkəmizin Avrasiya məkanındakı iqtisadi əhəmiyyətini artırır.
Rəqəmsallaşmanın əməkdaşlıq gündəliyinə daxil edilməsi də gələcəyin ehtiyaclarını nəzərə alan seçimdir. Müasir iqtisadi əlaqələr sürətli və təhlükəsiz məlumat mübadiləsindən getdikcə daha çox asılı olur. Rəqəmsal texnologiyalar nəqliyyatın idarə olunmasını, sərhədkeçmə əməliyyatlarını, ticarət münasibətlərini və dövlət xidmətlərini asanlaşdıra bilər. Bunun üçün ölkələr arasında təcrübə mübadiləsi və uyğun həllərin təşviqi əhəmiyyətlidir. AQEM çərçivəsində bu istiqamətdə əməkdaşlıq üzv dövlətlərin mövcud imkanlardan daha səmərəli istifadəsinə şərait yarada bilər.
Ətraf mühitin mühafizəsi isə sərhədləri aşan problemlərə birgə münasibət tələb edir. Su ehtiyatlarının qorunması, ekoloji tarazlıq və iqlim dəyişmələrinin təsirləri ayrı-ayrı ölkələrin imkanları ilə məhdudlaşmayan məsələlərdir. Bu sahədə qarşılıqlı məlumatlandırma, elmi araşdırmalar və təcrübə mübadiləsi ümumi fayda yaradır. Azərbaycanın sədrliyi dövründə ekoloji əməkdaşlığın təşviqi təhlükəsizliyə geniş baxışın ifadəsidir. İnsanların sağlam yaşayış mühitinin qorunması və təbii ehtiyatlardan məsuliyyətlə istifadə edilməsi uzunmüddətli sabitliyin mühüm şərtlərindəndir.
Etimadın möhkəmlənməsində humanitar əlaqələrin də əvəzsiz rolu var. Dövlətlər arasında münasibətlərin davamlılığı xalqların bir-birini nə dərəcədə tanımasından və anlamasından da asılıdır. Təhsil, elm və turizm sahəsində əməkdaşlıq bu tanışlığı genişləndirir. Gənclərin, alimlərin və mütəxəssislərin ünsiyyəti yeni ideyaların yaranmasına, qarşılıqlı təcrübənin öyrənilməsinə kömək edir. İnsanlar arasında yaranan əlaqələr siyasi və iqtisadi tərəfdaşlığın ictimai əsaslarını möhkəmləndirir.
Prezident İlham Əliyevin Zirvə Görüşündə diqqətə çatdırdığı mühüm nəticələrdən biri Azərbaycanın sədrliyi dövründə AQEM-in institusional və hüquqi baxımdan güclənməsidir. Üzv dövlətlərin yekdil dəstəyi ilə həyata keçirilən təşəbbüslər əməkdaşlığın davamlılığı üçün əhəmiyyətlidir. Çünki beynəlxalq platformanın təsiri qəbul etdiyi sənədlərlə yanaşı, razılaşdırılmış məqsədlər üzrə fəaliyyət göstərmək qabiliyyətindən də asılıdır. Üzvlüyün genişlənməsi, dialoq və qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının möhkəmlənməsi AQEM-in gələcək inkişafı üçün əlavə zəmin yaradır.
Bakı Zirvə Görüşü Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə təşəbbüskar mövqeyini bir daha nümayiş etdirdi. Ölkəmiz milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə etməklə yanaşı, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə çalışır. Bu iki istiqamət bir-birini tamamlayır: suveren hüquqlara hörmət münasibətlərin etibarlı əsasını yaradır, ortaq layihələr isə həmin münasibətləri konkret nəticələrlə möhkəmləndirir. Azərbaycanın yanaşmasında təhlükəsizlik, inkişaf və etimad vahid siyasi məntiq daxilində birləşir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət Azərbaycanın Avrasiyadakı birləşdirici roluna davamlı məzmun qazandırır. Nəqliyyat və enerji əlaqələri, rəqəmsal əməkdaşlıq, humanitar mübadilə və çoxtərəfli təşəbbüslər ölkəmizin tərəfdaşlıq imkanlarını genişləndirir. AQEM sədrliyi dövründə irəli sürülən yanaşmalar da bu siyasətin ardıcıl davamıdır. Azərbaycan dövlətlərin bir-birinə etimad göstərdiyi, suveren hüquqlara hörmət etdiyi və ortaq maraqlar naminə əməkdaşlıq qurduğu beynəlxalq mühitin möhkəmlənməsinə töhfə verir.

Elşad Əzizov,
YAP Neftçala rayon təşkilatının veteran üzvü