Azərbaycan–Laos əlaqələrinin inkişafında iqtisadi münasibətlərin xüsusi çəkisi var - ŞƏRH

Müasir dövrdə dövlətlərarası münasibətlərin möhkəmləndirilməsi yalnız diplomatik təmaslarla məhdudlaşmır. Siyasi dialoqun iqtisadi layihələr, təhsil proqramları, humanitar təşəbbüslər və qarşılıqlı investisiyalarla tamamlanması tərəfdaşlığın davamlılığını təmin edən əsas amillərdəndir. Azərbaycanın xarici siyasətində də məhz bu yanaşma mühüm yer tutur. Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin oktyabrın 13-də ölkəmizə səfəri iki dövlət arasında münasibətlərin yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi baxımından bu yanaşmanın əhəmiyyətini bir daha ortaya qoydu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin səfər çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat ikitərəfli münasibətlərin hazırkı vəziyyətini və əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün mövcud imkanları əks etdirdi. Dövlət başçılarının görüşləri zamanı qarşılıqlı maraq doğuran məsələlərin müzakirə edilməsi, mövcud əlaqələrin inkişafına diqqət yetirilməsi və yeni təşəbbüslərin nəzərdən keçirilməsi Azərbaycan–Laos münasibətlərinin gələcək inkişafı üçün əhəmiyyətli zəmin formalaşdırdı.
İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1995-ci ildən etibarən davam edir. Bu müddət ərzində formalaşan siyasi əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi və onların digər sahələrdə əməkdaşlıqla tamamlanması hazırkı mərhələnin əsas vəzifələrindəndir. Azərbaycan müxtəlif dövlətlərlə əlaqələrini genişləndirərkən iqtisadi maraqların uzlaşdırılmasına, beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının artırılmasına və qarşılıqlı fayda prinsipinə əsaslanan tərəfdaşlığa üstünlük verir.
Azərbaycan–Laos əlaqələrinin inkişafında iqtisadi münasibətlərin xüsusi çəkisi var. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, sahibkarlar arasında birbaşa əlaqələrin yaradılması və yeni bazar imkanlarının araşdırılması iki ölkənin əməkdaşlıq gündəliyində mühüm yer tuta bilər. Bu məqsədlə dövlət qurumları ilə özəl sektor nümayəndələrinin koordinasiyalı fəaliyyəti, biznes mühitinin öyrənilməsi və konkret layihələrin hazırlanması vacibdir.
Bakıda Laos–Azərbaycan biznes-forumunun keçirilməsi ilə bağlı təşəbbüs iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün əlverişli platforma kimi qiymətləndirilə bilər. Forumun əsas əhəmiyyəti yalnız işgüzar görüşlərin təşkili ilə bitmir. Belə tədbirlər şirkətlərin qarşılıqlı tələbatlarını müəyyənləşdirməyə, investisiya təkliflərini müzakirə etməyə və uzunmüddətli tərəfdaşlıq münasibətlərinin əsasını yaratmağa imkan verir. Bu əlaqələrin davamlı nəticələrə çevrilməsi isə əldə olunan razılaşmaların icrasından və biznes dairələrinin fəallığından asılıdır.
Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat və logistika sahəsində mövqeyinin güclənməsi də Laosla iqtisadi münasibətlər üçün əlavə perspektivlər yaradır. Ölkəmizin Şərq ilə Qərb arasında nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında iştirakı, tranzit infrastrukturunun genişləndirilməsi və logistika imkanlarının artırılması beynəlxalq ticarətin təşviqi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu potensialın Laosla mümkün əməkdaşlıq çərçivəsində öyrənilməsi iki ölkənin iqtisadi əlaqələrinə yeni məzmun verə bilər.
Kənd təsərrüfatı sahəsində imzalanmış anlaşma memorandumu səfərin konkret nəticələrindən biri kimi diqqət çəkir. Bu sənəd tərəflər arasında müvafiq qurumların əməkdaşlığını genişləndirmək, kənd təsərrüfatı üzrə təcrübə mübadiləsi aparmaq və birgə fəaliyyət imkanlarını müəyyənləşdirmək üçün zəmin yaradır. Aqrar sahədə bilik və təcrübənin paylaşılması, istehsal üsullarının təkmilləşdirilməsi və qarşılıqlı maraq doğuran layihələrin hazırlanması əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyən edə bilər.
İnsan kapitalının inkişafı və təhsil əlaqələrinin gücləndirilməsi də münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir. Prezident İlham Əliyev bəyanatında sovet dövründə Azərbaycanda iki mindən çox laoslu tələbənin təhsil aldığını qeyd edib. Bu tarixi məlumat iki ölkə arasında təhsil sahəsində mövcud olmuş əlaqələrin miqyasını göstərməklə yanaşı, həmin ənənələrin yenidən canlandırılması üçün də imkanları gündəmə gətirir.
Müasir dövrdə tələbə mübadiləsi proqramlarının təşkili, təqaüdlərin ayrılması və universitetlər arasında əlaqələrin qurulması ikitərəfli əməkdaşlığın genişlənməsinə kömək edə bilər. Təhsil əlaqələri yalnız bilik və təcrübə mübadiləsi baxımından deyil, həm də gələcəkdə müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərəcək mütəxəssislər arasında münasibətlərin formalaşması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu cür təşəbbüslər Azərbaycan və Laos xalqlarının bir-birini daha yaxından tanımasına da şərait yaradır.
Azərbaycan və Laosun qarşılaşdığı humanitar məsələlər üzrə təcrübə mübadiləsi də diqqətəlayiq istiqamətdir. Xüsusilə mina təhlükəsinin aradan qaldırılması, mülki əhalinin maarifləndirilməsi və təhlükəsizliyin təmin edilməsi sahələrində əməkdaşlıq imkanları mövcuddur. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina çirklənməsi Azərbaycanın bərpa və quruculuq prosesinə təsir göstərən ciddi problemlərdən biridir. Bu sahədə beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi, texniki imkanların araşdırılması və mütəxəssislər arasında əlaqələrin qurulması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Səfər zamanı tarixi münasibətlərə də xüsusi diqqət yetirilməsi Azərbaycan–Laos əlaqələrinin yalnız bugünkü maraqlarla məhdudlaşmadığını göstərdi. Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Heydər Əliyevin 1986-cı ildə Laos Xalq İnqilabı Partiyasının IV qurultayında iştirakını xatırlatması iki ölkə arasında keçmişdən gələn əlaqələrin əhəmiyyətini ön plana çıxardı. Tarixi irsin müasir əməkdaşlıq təşəbbüsləri ilə birləşdirilməsi münasibətlərin davamlı inkişafı üçün əlavə mənəvi əsas yaradır.
Səfər çərçivəsində əldə olunan razılaşmaların əhəmiyyəti onların praktiki nəticələrində özünü göstərəcək. İkitərəfli əlaqələrin inkişafı üçün müvafiq qurumlar arasında müntəzəm təmasların davam etdirilməsi, birgə layihələrin hazırlanması və iqtisadi təşəbbüslərin konkret fəaliyyət planları ilə dəstəklənməsi vacibdir. Belə yanaşma siyasi səviyyədə əldə olunan razılaşmaların real əməkdaşlığa çevrilməsinə imkan verər.
Nəticə etibarilə, Laos Prezidentinin Azərbaycana səfəri ölkəmizin Asiya dövlətləri ilə əlaqələrinin inkişafı baxımından əhəmiyyətli hadisədir. Siyasi dialoqun iqtisadi, təhsil və humanitar əməkdaşlıqla zənginləşdirilməsi iki ölkə arasında münasibətlərin daha geniş məzmun qazanmasına şərait yaradır. Qarşılıqlı maraqlara əsaslanan təşəbbüslərin ardıcıl davam etdirilməsi Azərbaycan və Laos arasında tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə və yeni əməkdaşlıq imkanlarının reallaşmasına xidmət edəcək.

Elvin Əliyev
YAP Babək rayon təşkilatı sədrinin müavini