VIII Qurultay: tarixi nailiyyətlər və gələcək strateji hədəflər

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm yer tutan Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı ölkənin keçdiyi inkişaf yolunun qiymətləndirilməsi, əldə edilmiş nəticələrin təhlili və gələcək strateji prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli siyasi hadisə kimi səciyyələnir. Qurultayda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri cənab İlham Əliyevin çıxışı dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların qorunması, ərazi bütövlüyünün təmin olunması və ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi kimi məsələləri əhatə etmişdir. Çıxışın məzmunu göstərir ki, Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə tarixi nailiyyətləri qorumaqla yanaşı, onları dayanıqlı sosial-iqtisadi inkişafın, milli təhlükəsizliyin və cəmiyyətin rifahının möhkəm təməlinə çevirməkdir.
Dövlətçilik ənənələri və siyasi inkişafın tarixi əsasları
Yeni Azərbaycan Partiyasının formalaşması və sonrakı fəaliyyəti müstəqil Azərbaycanın siyasi tarixinin mühüm mərhələləri ilə sıx bağlıdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı ölkənin mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdən çıxması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və milli inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi baxımından dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Həmin dövrdə dövlət müstəqilliyinin qorunması, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və idarəetmə mexanizmlərinin formalaşdırılması Azərbaycanın gələcək inkişafının əsas şərtlərindən idi.
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması da bu tarixi şəraitdə cəmiyyətdə mövcud olan siyasi təşkilatlanma və dövlətçilik ehtiyaclarının ifadəsi kimi meydana çıxmışdır. Partiyanın fəaliyyəti sonrakı illərdə ölkənin siyasi həyatında, dövlət idarəçiliyinin inkişafında və ictimai-siyasi proseslərin təşkilində mühüm yer tutmuşdur.
Bununla belə, müasir mərhələdə siyasi təşkilatların fəaliyyətinin səmərəliliyi yalnız tarixi xidmətlərin xatırlanması ilə deyil, dəyişən ictimai tələblərə cavab vermək, yeni ideyalar irəli sürmək və konkret nəticələr ortaya qoymaq bacarığı ilə də müəyyən olunur. Bu baxımdan Yeni Azərbaycan Partiyasının qarşısında duran strateji vəzifələrdən biri dövlətçilik ənənələrini müasir idarəetmə yanaşmaları, ictimai iştirakçılıq və gənc nəslin təşəbbüskarlığı ilə uzlaşdırmaqdır.
Tarixi təcrübənin müasir inkişaf tələbləri ilə əlaqələndirilməsi siyasi varisliyin davamlılığını təmin etməklə yanaşı, cəmiyyətin dəyişən ehtiyaclarına uyğun yeni fəaliyyət modellərinin formalaşmasına da imkan yaradır.
Müstəqil xarici siyasət və Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi
Azərbaycanın müasir inkişaf modelinin mühüm istiqamətlərindən biri milli maraqlara əsaslanan müstəqil xarici siyasətdir. Ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi suverenliyin qorunması, ərazi bütövlüyünə hörmət, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıq prinsipləri ilə bağlıdır.
Qlobal siyasi və iqtisadi münasibətlərin sürətlə dəyişdiyi, beynəlxalq rəqabətin və regional təhlükəsizlik çağırışlarının artdığı bir şəraitdə dövlətlərin xarici siyasət imkanları onların iqtisadi potensialı, diplomatik çevikliyi, institusional dayanıqlığı və beynəlxalq əməkdaşlıq şəbəkələri ilə sıx əlaqəlidir. Azərbaycan üçün bu amillərin uzlaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-logistika əlaqələri, regional kommunikasiya xətləri və iqtisadi əməkdaşlıq ölkənin beynəlxalq münasibətlərdə iştirakının mühüm istiqamətlərini təşkil edir.
Gələcəkdə Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri arasında tərəfdaşlıq əlaqələrinin şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun beynəlxalq iqtisadi əlaqələrə daha geniş inteqrasiyası, nəqliyyat dəhlizlərinin imkanlarından səmərəli istifadə və regional sabitliyə töhfə verən əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişafı xüsusi yer tutacaqdır. Bununla yanaşı, beynəlxalq münasibətlərdə mövqeyin möhkəmləndirilməsi diplomatik təşəbbüslərin konkret iqtisadi, texnoloji və humanitar nəticələrlə tamamlanmasını tələb edir.
Bu baxımdan Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun uzunmüddətli perspektivdə gücləndirilməsi yalnız mövcud siyasi və iqtisadi imkanlardan deyil, həm də innovasiya, insan kapitalı, elmi əməkdaşlıq və müasir texnologiyaların tətbiqi sahələrində əldə ediləcək nəticələrdən asılı olacaqdır.
Tarixi Zəfər və milli təhlükəsizliyin yeni mərhələsi
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ölkənin müasir tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını müəyyənləşdirən əsas hadisələrdəndir. Prezident İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışında səsləndirilən “Şanlı Zəfərimizdən sonra fəaliyyətimiz ərazi bütövlüyümüzün tam bərpasına istiqamətləndirilmişdi” fikri bu mərhələnin strateji mahiyyətini ifadə edir.
Əldə edilmiş nəticələr Azərbaycanın qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirir. Müasir dövlətçilik şəraitində təhlükəsizlik anlayışı yalnız hərbi müdafiə ilə məhdudlaşmır. O, iqtisadi dayanıqlığı, enerji və ərzaq təhlükəsizliyini, kritik infrastrukturun mühafizəsini, kibertəhlükəsizliyi, informasiya məkanının etibarlılığını və fövqəladə vəziyyətlərə hazırlığı da əhatə edir. Buna görə də milli təhlükəsizlik siyasətinin gələcək inkişafı kompleks və çoxşaxəli yanaşma tələb edir.
Müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi, Silahlı Qüvvələrin maddi-texniki təminatının təkmilləşdirilməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi və milli müdafiə sənayesinin inkişafı bu siyasətin mühüm istiqamətləridir. Eyni zamanda, elmi tədqiqatların genişləndirilməsi, mühəndislik və texnologiya sahələrində yerli mütəxəssislərin hazırlanması, müdafiə təyinatlı innovasiyaların inkişaf etdirilməsi uzunmüddətli dayanıqlıq baxımından əhəmiyyətlidir.
Yeni mərhələnin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, əldə olunmuş hərbi-strateji nəticələr sülhün, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunması ilə tamamlanmalıdır. Bu, Azərbaycanın müdafiə potensialının qorunması ilə yanaşı, regional sabitliyə, iqtisadi əməkdaşlığa və qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşdırılmasına yönəlmiş təşəbbüslərin də əhəmiyyətini artırır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur: bərpadan dayanıqlı inkişafa
İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası Azərbaycanın müasir inkişaf strategiyasının ən genişmiqyaslı istiqamətlərindən biridir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən quruculuq işləri infrastrukturun yenilənməsi, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması, sosial xidmətlərin təşkili və əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi kimi bir-biri ilə əlaqəli vəzifələri əhatə edir.
Təqdim olunan materialda qeyd edilən göstəricilər bu prosesin miqyasını nümayiş etdirir: bölgələrin bərpası və inkişafı məqsədilə 28 milyard manat vəsait ayrılıb, 48 yaşayış məntəqəsində keçmiş məcburi köçkünlərin məskunlaşması təmin edilib, ümumilikdə 96 min insanın bu ərazilərdə yaşadığı, çalışdığı və təhsil aldığı bildirilir. Bu rəqəmlər bərpa prosesinin yalnız fiziki infrastrukturun yaradılması ilə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda sosial həyatın yenidən formalaşdırılmasını əhatə etdiyini göstərir.
Böyük Qayıdış proqramının uğuru insanların doğma yurdlarına köçürülməsi ilə yanaşı, həmin ərazilərdə uzunmüddətli və dayanıqlı yaşayış imkanlarının yaradılmasından asılıdır. Bunun üçün müasir məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin, nəqliyyat şəbəkələrinin, kommunal xidmətlərin və rəqəmsal infrastrukturun inkişafı ilə yanaşı, iqtisadi fəallığı stimullaşdıran mexanizmlər də gücləndirilməlidir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun gələcək inkişafı baxımından aqrar sektorun modernləşdirilməsi, emal sənayesinin təşviqi, turizm potensialının reallaşdırılması, alternativ enerji mənbələrinin genişləndirilməsi və kiçik sahibkarlığın inkişafı mühüm perspektivlər yaradır. Xüsusilə yerli əmək bazarının formalaşdırılması və əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsi bölgələrdə iqtisadi həyatın canlanmasına şərait yarada bilər.
Bu istiqamətdə qarşıya qoyulan hədəflərdən biri də azad edilmiş ərazilərin müasir şəhərsalma və ekoloji planlaşdırma prinsipləri əsasında inkişaf etdirilməsidir. Enerji səmərəliliyi, su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunması, tullantıların azaldılması və rəqəmsal xidmətlərin tətbiqi bölgələrin uzunmüddətli rəqabət qabiliyyətini yüksəldə bilər.
Beləliklə, Böyük Qayıdış proqramının strateji nəticəsi yalnız məskunlaşmanın genişlənməsi ilə deyil, həmin ərazilərdə iqtisadi imkanların, sosial rifahın və həyat keyfiyyətinin davamlı şəkildə yüksəlməsi ilə ölçülməlidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Azərbaycanın bərpa təcrübəsinin, innovativ idarəetmə yanaşmalarının və regional inkişaf siyasətinin sınaq meydanına çevrilə bilər.
İdeoloji fəaliyyət və informasiya təhlükəsizliyi
Müasir dövrdə siyasi təşkilatların qarşısında duran vəzifələrdən biri ideoloji fəaliyyətin dəyişən informasiya mühitinə uyğunlaşdırılmasıdır. Rəqəmsal texnologiyaların inkişafı, sosial şəbəkələrin ictimai rəyə təsirinin artması və informasiya dövriyyəsinin sürətlənməsi cəmiyyətlə kommunikasiya üsullarına yeni yanaşmalar tələb edir. Bu şəraitdə məlumatın yalnız geniş auditoriyaya çatdırılması deyil, onun dəqiqliyinin, anlaşıqlılığının və etibarlılığının təmin edilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının ideoloji fəaliyyətinin səmərəliliyi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərinin, sosial-iqtisadi dəyişikliklərin və strateji hədəflərin ictimaiyyətə əsaslandırılmış şəkildə izah edilməsi ilə bağlıdır. Bu prosesdə faktlara söykənən kommunikasiya, açıq dialoq, ictimai suallara aydın cavabların verilməsi və müxtəlif sosial qrupların maraqlarının nəzərə alınması mühüm rol oynaya bilər.
İnformasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi yanlış məlumatların müəyyənləşdirilməsi, mənbələrin yoxlanılması və rəqəmsal savadlılığın yüksəldilməsi ilə sıx əlaqəlidir. Buna görə də ideoloji fəaliyyət yalnız məlumatların yayılmasına deyil, cəmiyyətdə tənqidi düşüncənin və informasiya ilə məsuliyyətli davranış mədəniyyətinin inkişafına da xidmət etməlidir. Etibarlı məlumatın əlçatan olması, faktlarla şərhlərin fərqləndirilməsi və müxtəlif məsələlərin əsaslandırılmış müzakirəsi ictimai etimadın güclənməsinə töhfə verə bilər.
Bu istiqamətdə partiyanın fəalları üçün müasir kommunikasiya bacarıqlarının inkişafı, rəqəmsal platformalardan səmərəli istifadə, məlumatların təhlili və ictimaiyyətlə qarşılıqlı əlaqənin gücləndirilməsi mühüm fəaliyyət istiqamətləri kimi nəzərdən keçirilə bilər. Eyni zamanda, ideoloji işin nəticələri yalnız keçirilən tədbirlərin və yayımlanan materialların sayı ilə deyil, onların cəmiyyətdə yaratdığı məlumatlılıq, iştirakçılıq və qarşılıqlı etimad səviyyəsi ilə qiymətləndirilməlidir.
Milli-mənəvi dəyərlər və gənc nəslin inkişafı
Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi dövlətçilik siyasətinin mühüm sosial və mədəni istiqamətlərindən biridir. Azərbaycançılıq ideologiyası, vətənpərvərlik, milli həmrəylik, tarixə hörmət və məsuliyyətli vətəndaşlıq anlayışı cəmiyyətin birliyinin möhkəmləndirilməsində əhəmiyyətli yer tutur.
Bununla belə, milli dəyərlərin davamlılığı onların yalnız tarixi irs kimi qorunmasından deyil, müasir həyatla əlaqələndirilməsindən də asılıdır. Gənclərin milli tarixə və mədəniyyətə marağının artırılması, onların elmi biliklərə, innovasiyalara və ictimai təşəbbüslərə yönəldilməsi milli kimliklə müasir dünyaya inteqrasiyanın bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi inkişafına şərait yaradır.
Gələcək dövrdə gənclərin ictimai və siyasi proseslərdə iştirak imkanlarının genişləndirilməsi, könüllülük təşəbbüslərinin dəstəklənməsi, liderlik və tədqiqat bacarıqlarının inkişafı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Təhsil müəssisələri, ictimai təşkilatlar və yerli icmalar arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi gənclərin potensialının üzə çıxarılmasına kömək edə bilər.
Eyni zamanda, ideoloji fəaliyyətin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması üçün gənclərlə ünsiyyətdə dialoqa, əsaslandırılmış müzakirəyə və real problemlərin həllinə yönəlmiş yanaşmalara üstünlük verilməsi məqsədəuyğundur. Milli-mənəvi dəyərlərin gündəlik həyatda məsuliyyət, dürüstlük, əməksevərlik və ictimai fayda kimi davranışlarla əlaqələndirilməsi onların yeni nəsillər tərəfindən mənimsənilməsini gücləndirə bilər.
Gələcək strateji hədəflər: nəticəyönümlü inkişaf modeli
VIII Qurultayın məzmunundan irəli gələn əsas nəticələrdən biri tarixi nailiyyətlərin gələcək inkişaf üçün yeni imkanlara çevrilməsi zərurətidir. Bu məqsədə çatmaq üçün dövlətçilik, təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf, insan kapitalı və ictimai həmrəylik bir-birindən ayrı istiqamətlər kimi deyil, qarşılıqlı əlaqədə olan vahid inkişaf sisteminin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilməlidir.
İlk növbədə, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, innovasiya və sahibkarlıq mühitinin gücləndirilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. İqtisadi dayanıqlılığın artırılması yeni iş yerlərinin yaradılması, məhsuldarlığın yüksəldilməsi və ölkənin qlobal iqtisadi dəyişikliklərə uyğunlaşma imkanlarının genişləndirilməsi ilə müşayiət olunmalıdır.
İkinci mühüm istiqamət insan kapitalının inkişafıdır. Müasir əmək bazarının tələblərinə uyğun təhsil proqramlarının hazırlanması, peşə bacarıqlarının artırılması, elmi tədqiqatların dəstəklənməsi və rəqəmsal kompetensiyaların genişləndirilməsi uzunmüddətli rəqabət qabiliyyətinin əsas şərtləridir. Bu baxımdan təhsil, elm və iqtisadiyyat arasında əlaqələrin gücləndirilməsi gələcək inkişafın mühüm prioritetlərindən biri olmalıdır.
Üçüncü istiqamət regionların balanslı inkişafının təmin edilməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işləri də daxil olmaqla, regional siyasət iqtisadi imkanların genişləndirilməsinə, sosial xidmətlərin əlçatanlığına və əhali üçün bərabər inkişaf imkanlarının yaradılmasına yönəlməlidir.
Dördüncü istiqamət dövlət idarəçiliyində səmərəliliyin və hesabatlılığın artırılmasıdır. Rəqəmsal xidmətlərin genişləndirilməsi, qərarların nəticələrinin ölçülməsi, ictimai ehtiyacların öyrənilməsi və fəaliyyətin qiymətləndirilməsi üçün aydın meyarların tətbiqi idarəetmənin keyfiyyətini yüksəldə bilər.
Beşinci istiqamət informasiya təhlükəsizliyi, milli-mənəvi dəyərlər və ictimai həmrəylik arasında tarazlığın qorunmasıdır. Müasir kommunikasiya vasitələrindən istifadə etməklə cəmiyyətin məlumatlandırılması, gənclərin rəqəmsal savadlılığının artırılması və ictimai dialoqun inkişafı bu sahədə davamlı nəticələrin əldə olunmasına kömək edə bilər.
Bu hədəflərin həyata keçirilməsi üçün mühüm şərt onların konkret fəaliyyət planları, ölçülə bilən göstəricilər və müntəzəm qiymətləndirmə mexanizmləri ilə əlaqələndirilməsidir. Belə yanaşma strateji məqsədlərlə real nəticələr arasında əlaqəni möhkəmləndirər, resurslardan səmərəli istifadəni təmin edər və uzunmüddətli inkişafın davamlılığını gücləndirər.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı Azərbaycanın dövlətçilik təcrübəsinin, müasir inkişaf prioritetlərinin və gələcək strateji vəzifələrinin müzakirəsi baxımından əhəmiyyətli siyasi platformadır. Qurultayda səsləndirilən fikirlər tarixi nailiyyətlərin qorunması, milli təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası, eləcə də ideoloji fəaliyyətin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması kimi istiqamətlərin qarşılıqlı əlaqəsini ön plana çıxarır.
Yeni inkişaf mərhələsinin əsas çağırışı əldə olunmuş nəticələrin davamlı sosial-iqtisadi tərəqqiyə çevrilməsidir. Bunun üçün tarixi təcrübə müasir elmi biliklər, innovativ yanaşmalar, səmərəli idarəetmə və insan kapitalının inkişafı ilə tamamlanmalıdır. Milli həmrəyliyin qorunması, gənclərin potensialının reallaşdırılması və cəmiyyətlə dövlət arasında etibarlı kommunikasiya mexanizmlərinin gücləndirilməsi bu prosesin mühüm şərtləridir.
Azərbaycanın gələcək inkişafının dayanıqlılığı tarixi nailiyyətlərin miqyası ilə yanaşı, həmin nailiyyətlərin hansı səviyyədə uzunmüddətli rifaha, təhlükəsizliyə, iqtisadi imkanlara və sosial tərəqqiyə çevrilməsindən asılı olacaqdır. Bu baxımdan VIII Qurultayda müzakirə olunan strateji istiqamətlər ölkənin qarşıdakı dövr üçün inkişaf gündəliyinin formalaşdırılması və əldə edilmiş nəticələrin gələcək nəsillər üçün möhkəm təmələ çevrilməsi kontekstində əhəmiyyət kəsb edir.

Şamo Qasımov
YAP Laçın rayon təşkilatının sədr müavini