VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu: Azərbaycanın multikulturalizm siyasəti və beynəlxalq əməkdaşlıq prioritetləri

2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı ölkəmizin multikulturalizm ənənələrinin, dinlərarası və mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqinin, beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət və etimadın möhkəmləndirilməsinin əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarıb. Çıxışda Azərbaycanın tarixi-mədəni irsi, dövlət suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün təmin olunması, beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara qarşı mübarizə, İslam dünyası ilə əməkdaşlıq və Ermənistanla sülh prosesinin perspektivləri kimi mühüm məsələlər diqqət mərkəzində olub.
Azərbaycan tarixən müxtəlif xalqların və dini konfessiyaların nümayəndələrinin qarşılıqlı hörmət və anlaşma şəraitində yaşadığı məkan kimi tanınıb. Multikulturalizm ənənələri, dini və etnik dözümlülük xalqımızın əsrlər boyu qoruyub saxladığı mənəvi dəyərlər sisteminin mühüm tərkib hissəsidir. Müasir dövrdə bu ənənələrin dövlət siyasəti səviyyəsində dəstəklənməsi Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasına və mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafına mühüm töhfə verir. Ölkəmiz müxtəlif mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsini, ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılmasını və ümumbəşəri dəyərlərin qorunmasını vacib hesab edir. Bu baxımdan, Bakıda keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi və qlobal problemlərin dialoq yolu ilə həlli üçün mühüm platforma kimi çıxış edir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın uzun illər üzləşdiyi işğal və onun nəticələrinin aradan qaldırılması məsələsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlətimizin başçısının vurğuladığı kimi, Azərbaycan əraziləri işğal altında olan, vətəndaşlarının fundamental hüquqları pozulan ölkə kimi əbədi yaşamağa məhkum deyildi. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası dövlətin qətiyyətli siyasətinin, milli birliyin və xalqın iradəsinin nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Bu proses beynəlxalq hüququn prinsiplərinin, xüsusilə dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətin təmin edilməsinin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir. Eyni zamanda, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı və regionda davamlı sülhün təmin olunması Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindəndir.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində ikili standartların aradan qaldırılması və beynəlxalq hüququn bütün dövlətlərə münasibətdə eyni prinsiplərlə tətbiqi xüsusi aktuallıq kəsb edir. Azərbaycan hər zaman beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan mövqe nümayiş etdirərək ədalətsiz yanaşmalara və ikili standartlara qarşı mübarizə aparıb. Dövlətlərin ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığı məsələlərində fərqli yanaşmaların tətbiqi beynəlxalq münasibətlərdə etimad mühitinə mənfi təsir göstərir. Bu baxımdan, Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər beynəlxalq münasibətlərdə ədalətin, bərabərliyin və qarşılıqlı məsuliyyətin qorunmasının vacibliyini önə çəkir. Azərbaycanın prinsipial mövqeyi beynəlxalq əməkdaşlığın hüquqi əsaslar üzərində qurulmasının və qlobal problemlərin həllində obyektiv yanaşmanın təmin edilməsinin əhəmiyyətini göstərir.
Azərbaycanın xarici siyasətində İslam dünyası ilə əlaqələrin inkişafı da mühüm yer tutur. Ölkəmizin gələn il İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünə ev sahibliyi etməsi və təşkilata sədrlik etməsi Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun, diplomatik imkanlarının və müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsinə verdiyi töhfənin göstəricisi kimi dəyərləndirilir. Təxminən 60 ölkəni birləşdirən bu mötəbər beynəlxalq təşkilat çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi siyasi dialoqun inkişafı, iqtisadi və humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, eləcə də İslam dünyasını narahat edən problemlərin müzakirəsi baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycanın bu istiqamətdə həyata keçirdiyi siyasət dinlər və mədəniyyətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın təşviqinə, beynəlxalq həmrəyliyin gücləndirilməsinə və regional sabitliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması və davamlı sülhün təmin olunması regionun gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Ermənistanla sülh sazişinin 2025-ci ilin avqust ayında paraflanmasına toxunulması sülh prosesinin siyasi və diplomatik aspektlərini ön plana çıxarır. Sazişin paraflandığı məkanın rəmzi əhəmiyyəti isə regionda yeni münasibətlər sisteminin formalaşması, uzunmüddətli münaqişə mərhələsindən əməkdaşlıq və sabitlik mərhələsinə keçid baxımından diqqətəlayiqdir. Davamlı sülhün əldə olunması üçün qarşılıqlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsi, beynəlxalq hüquq normalarına hörmət, etimadın möhkəmləndirilməsi və regional kommunikasiyaların inkişafı vacib şərtlərdir. Bu prosesin uğurla davam etdirilməsi Cənubi Qafqazda iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə, nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına və xalqlar arasında münasibətlərin tədricən yaxşılaşmasına imkan yarada bilər.
Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumundakı çıxışı Azərbaycanın multikulturalizm və tolerantlıq ənənələrinə sadiqliyini, milli maraqlarının və dövlət suverenliyinin qorunması istiqamətində qətiyyətli mövqeyini, beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara qarşı mübarizəsini, İslam dünyası ilə əməkdaşlığın inkişafına verdiyi əhəmiyyəti və regionda davamlı sülhün təmin olunmasına yönəlmiş siyasətini əks etdirir. Çıxışda diqqətə çatdırılan məsələlər göstərir ki, mədəniyyətlərarası dialoq, beynəlxalq hüquqa hörmət, qarşılıqlı etimad və əməkdaşlıq müasir dünyanın mürəkkəb problemlərinin həllində mühüm rol oynayır. Azərbaycan bu prinsiplərə əsaslanaraq regional sabitliyin möhkəmləndirilməsinə, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və ortaq gələcəyin qurulmasına töhfə verməyə çalışır.


Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi