Tarixi zəfərə aparan yol: siyasi iradə, diplomatik fəaliyyət və milli həmrəylik - ŞƏRH

Azərbaycan xalqının müasir tarixində mühüm dönüş nöqtəsi olan 8 Noyabr – Zəfər Günü uzun illər ərzində formalaşmış məqsədyönlü dövlət siyasətinin, qətiyyətli siyasi iradənin, ardıcıl diplomatik fəaliyyətin və ümummilli həmrəyliyin məntiqi nəticəsidir. Bu tarixi hadisə yalnız hərbi müstəvidə əldə edilmiş uğur deyil, eyni zamanda Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində öz milli maraqlarını müdafiə etmək əzmini, dövlətçilik gücünü və siyasi iradəsini nümayiş etdirən mühüm tarixi mərhələdir.
Azərbaycanın tarixi Zəfərə aparan yolu, ilk növbədə, müstəqil dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi, milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət kursunun müəyyənləşdirilməsi və ölkənin iqtisadi, siyasi və hərbi potensialının sistemli şəkildə gücləndirilməsi ilə səciyyələnir. Müstəqilliyin ilk illərində qarşıya çıxan mürəkkəb geosiyasi və daxili siyasi çağırışlara baxmayaraq, Azərbaycan dövlətinin əsas strateji prioritetlərindən biri ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası olmuşdur.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik strategiyası Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların ardıcıl müdafiəsi və ölkənin gələcək inkişafının etibarlı əsaslarının yaradılması baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Məhz həmin dövrdə formalaşdırılmış siyasi sabitlik və inkişaf modeli sonrakı mərhələdə ölkənin qarşıya qoyduğu strateji hədəflərə çatması üçün mühüm zəmin yaratdı.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu siyasi kurs yeni geosiyasi reallıqlar və müasir çağırışlar nəzərə alınmaqla ardıcıl şəkildə davam etdirildi. Ölkənin iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi, müdafiə qabiliyyətinin yüksəldilməsi, müasir hərbi potensialın formalaşdırılması və beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərinə çevrildi. Bu amillər Azərbaycanın qarşısında duran tarixi vəzifələrin həyata keçirilməsi üçün zəruri siyasi, iqtisadi və institusional imkanlar yaratdı.
Tarixi Zəfərə aparan prosesdə diplomatik fəaliyyət mühüm strateji əhəmiyyət kəsb etmişdir. Azərbaycan beynəlxalq platformalarda münaqişənin həlli ilə bağlı mövqeyini ardıcıl şəkildə ifadə etmiş, ölkənin ərazi bütövlüyünün beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə uyğun olaraq bərpasının vacibliyini diqqət mərkəzində saxlamışdır.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələri Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və münaqişənin həlli ilə bağlı beynəlxalq hüquqi mövqeyinin mühüm əsaslarından biri idi. Azərbaycan diplomatiyası bu sənədlərin müddəalarının yerinə yetirilməsinin zəruriliyini beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaq istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərmişdir.
Bununla yanaşı, ATƏT-in Minsk qrupu çərçivəsində aparılan danışıqlar uzun illər ərzində münaqişənin siyasi-diplomatik yollarla tənzimlənməsi üçün əsas beynəlxalq mexanizmlərdən biri olmuşdur. Lakin danışıqlar prosesinin nəticəsiz qalması, status-kvonun qorunmasına yönəlmiş yanaşmalar və Ermənistanın beynəlxalq hüquq normalarına uyğun öhdəlikləri yerinə yetirməməsi problemin həllini daha da mürəkkəbləşdirirdi.
Azərbaycanın diplomatik strategiyasının əsas üstünlüklərindən biri beynəlxalq hüquqa, tarixi faktlara və hüquqi sənədlərə söykənən ardıcıl mövqeyin qorunması idi. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq tədbirlərdəki çıxışları, xarici media nümayəndələrinə verdiyi müsahibələr və müxtəlif ölkələrin rəhbərləri ilə təmasları Azərbaycanın haqlı mövqeyinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında mühüm rol oynayırdı.
Azərbaycanın tarixi uğurunun əsas şərtlərindən biri də cəmiyyətdə formalaşmış milli birlik və həmrəylik mühiti olmuşdur. Qarabağ məsələsi siyasi mənsubiyyətindən, sosial vəziyyətindən və yaşadığı məkandan asılı olmayaraq, bütün Azərbaycan vətəndaşlarını birləşdirən ümummilli ideyaya çevrilmişdi.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin genişmiqyaslı hərbi təxribatlarına cavab olaraq başlanan Vətən müharibəsi Azərbaycan cəmiyyətinin vahid məqsəd ətrafında səfərbərliyini nümayiş etdirdi. Müharibənin ilk günlərindən etibarən ölkədə müşahidə olunan ictimai həmrəylik, dövlətə və Orduya dəstək, könüllülərin vətənpərvərlik təşəbbüsləri xalqın milli iradəsinin ifadəsinə çevrildi.
Azərbaycan Ordusunun hərbi əməliyyatlar zamanı nümayiş etdirdiyi peşəkarlıq, yüksək döyüş hazırlığı və qəhrəmanlıq xalqın mənəvi gücü ilə birləşərək Zəfərin əldə olunmasında həlledici rol oynadı. Müxtəlif bölgələrdən olan hərbçilərin vahid məqsəd uğrunda mübarizəsi, arxa cəbhədə insanların göstərdiyi dəstək və diaspor təşkilatlarının beynəlxalq informasiya məkanında fəallığı milli həmrəyliyin geniş miqyasını ortaya qoydu.
Bu birlik yalnız müharibə dövrünün emosional reaksiyası deyildi. O, Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşından, dövlətçilik ənənələrindən və Vətənə bağlılıq hissindən
2020-ci il noyabrın 8-də Şuşa şəhərinin işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın hərb tarixində və milli yaddaşında xüsusi yer tutan hadisəyə çevrildi. Qarabağın mədəniyyət paytaxtı hesab edilən Şuşanın azad olunması hərbi-strateji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşımaqla yanaşı, xalqımızın tarixi və mənəvi iradəsinin təntənəsi idi.
Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin 2020-ci il noyabrın 8-də xalqa müraciəti ilə Şuşanın azad edilməsi elan olundu. Bu xəbər Azərbaycan cəmiyyətində böyük sevinc və qürur hissi doğurdu. Noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderlərinin imzaladığı üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması və Azərbaycanın bir sıra ərazilərinin qaytarılması ilə bağlı razılaşmalar təsbit edildi.
Beləliklə, 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici nəticələr verdi. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində isə ölkənin suverenliyinin bütün ərazisində bərpası təmin olundu.
Azərbaycanın qazandığı tarixi Zəfər regional təhlükəsizlik arxitekturasına, Cənubi Qafqazda siyasi münasibətlərə və gələcək əməkdaşlıq perspektivlərinə yeni məzmun gətirdi. Müharibədən sonrakı mərhələdə qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri azad edilmiş ərazilərin bərpası, məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi, iqtisadi və sosial infrastrukturun yenidən qurulmasıdır.
Bu istiqamətdə həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələr Azərbaycanın postmünaqişə dövründə quruculuq və inkişaf strategiyasını nümayiş etdirir. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində aparılan işlər yalnız infrastrukturun bərpası deyil, həm də tarixi ədalətin sosial və humanitar müstəvidə tamamlanması baxımından əhəmiyyətlidir.
Eyni zamanda, davamlı sülhün təmin olunması, dövlətlərarası münasibətlərin normallaşdırılması, qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması və regional kommunikasiyaların inkişafı Cənubi Qafqazın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bu prosesdə suverenliyə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan yanaşmanı müdafiə edir.
Tarixi Zəfər siyasi iradənin, diplomatik ardıcıllığın, güclü dövlətçilik strategiyasının və milli həmrəyliyin vəhdətindən yaranan böyük nailiyyətdir. Bu qələbə Azərbaycan xalqının öz tarixi torpaqlarına bağlılığını, müstəqil dövlət quruculuğuna sədaqətini və milli maraqların müdafiəsində nümayiş etdirdiyi qətiyyəti təsdiqlədi. 8 Noyabr yalnız keçmişin qəhrəmanlıq salnaməsi deyil, həm də gələcək nəsillərə ötürülən dövlətçilik, birlik və vətənpərvərlik dərsidir.
Bu gün Zəfərin siyasi, hərbi və mənəvi nəticələrinin qorunması, əldə olunmuş reallıqların möhkəmləndirilməsi və regionda uzunmüddətli sülhün təmin edilməsi Azərbaycanın qarşısında duran mühüm strateji vəzifələrdəndir. Tarixi təcrübə göstərir ki, güclü dövlət, məqsədyönlü siyasət, beynəlxalq hüquqa əsaslanan diplomatiya və milli həmrəylik bir araya gəldikdə ən mürəkkəb tarixi çağırışların öhdəsindən gəlmək mümkündür.

Nurlana Yusifova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı