“Qarabağda yüksələn Zəfər səsi Azərbaycanın gələcəyə inamıdır!” - ŞƏRH

Tarixdə elə günlər var ki, onların əhəmiyyəti illər keçdikcə daha aydın görünür. 8 Noyabr Azərbaycan xalqı üçün belə günlərdən biridir. Bu tarix yalnız hərbi qələbənin qeyd olunduğu gün deyil, həm də uzun illər davam edən həsrətin, gözləntinin və mübarizənin nəticəsidir. Qarabağ haqqında danışarkən insan istər-istəməz keçmişə nəzər salır, itirilmiş yurdları, doğma torpaqlarından uzaqda yaşayan insanları və bir gün geri qayıtmaq ümidi ilə yaşayan ailələri xatırlayır. Məhz buna görə 8 Noyabrın mənası mənim üçün qələbə sevincindən daha genişdir: bu gün xalqın yaddaşında qoruduğu arzunun gerçəyə çevrilməsini ifadə edir.

Qarabağ münaqişəsi Azərbaycan cəmiyyətinin həyatına uzun illər ciddi təsir göstərib. Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra minlərlə ailə doğma yurdlarından məcburi köçkün düşdü. Onların bir çoxu üçün ev anlayışı yalnız yaşadıqları məkan deyil, uşaqlıq xatirələri, ailə tarixləri və keçmişlə bağları demək idi. İllərlə davam edən ayrılıq insanlarda dərin iz buraxdı. Bununla belə, Qarabağa qayıdış arzusu xalqın yaddaşından silinmədi. Məncə, bu arzunun qorunması milli kimliyin və Vətənə bağlılığın ən mühüm ifadələrindən biri idi.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən müharibə zamanı Azərbaycan Ordusu bir sıra şəhər və kəndləri işğaldan azad etdi. Noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması isə qələbənin ən mühüm hadisələrindən biri kimi tarixə düşdü. Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət tarixində xüsusi yer tutur. Bu şəhər musiqimizin, ədəbiyyatımızın və incəsənətimizin inkişafına böyük töhfələr verib. Buna görə də Şuşanın azadlığı yalnız hərbi uğur deyil, milli-mədəni yaddaşımızın bərpası baxımından da əhəmiyyətli hadisə idi.
Bir filoloq kimi düşünürəm ki, Qarabağın tarixini ədəbiyyatdan ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Azərbaycan ədəbiyyatında Vətən mövzusu həmişə insanın doğulduğu torpağa bağlılığı, ayrılıq ağrısı və azadlıq arzusu ilə əlaqəli olub. Qarabağ haqqında yazılan əsərlər də bu hisslərin bədii ifadəsinə çevrilib. İllər boyu ədəbiyyatımızda Qarabağ həsrəti bir xalqın ağrısını ifadə edirdi. Zəfərdən sonra isə həmin mövzuya qayıdış, dirçəliş və gələcəyə inam kimi yeni mənalar əlavə olundu. Bu dəyişiklik ədəbiyyatın yalnız keçmişi qorumaqla kifayətlənmədiyini, yeni tarixi şəraitdə xalqın düşüncəsini və hisslərini də əks etdirdiyini göstərir.
Mənim üçün bu mövzunun ən təsirli tərəfi tarixi hadisələrlə insan taleləri arasındakı əlaqədir. Bəzən siyasi mətnlərdə müharibələr rəqəmlər, tarixlər və qərarlarla izah olunur. Halbuki hər bir tarixi hadisənin arxasında yaşayan insanların taleyi dayanır. Doğma yurduna qayıdan insanın sevinci, illərlə gözləyən valideynin ümidi, şəhid ailəsinin qüruru və kədəri bu tarixin ayrılmaz hissəsidir. Buna görə də Zəfər Gününü yalnız siyasi və hərbi nəticələrlə deyil, onun cəmiyyətin mənəvi həyatında yaratdığı dəyişikliklərlə də qiymətləndirmək lazımdır.
8 Noyabrın siyasi əhəmiyyəti Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində əldə etdiyi nəticələrlə bağlıdır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələri münaqişənin həlli ilə bağlı mühüm beynəlxalq sənədlər idi. Lakin bu qətnamələrin qəbul olunması uzun müddət münaqişənin sona çatmasını təmin etmədi. 2020-ci ildə baş verən hadisələr regionda vəziyyəti dəyişdirdi və Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm nəticə əldə etdi. Bu proses bir daha göstərdi ki, dövlətin milli maraqlarını qoruması üçün siyasi iradə, diplomatik fəaliyyət və müdafiə imkanları mühüm rol oynayır.
Bununla yanaşı, qələbənin əhəmiyyətini yalnız hərbi nəticələrlə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Dövlətçilik baxımından əsas məsələlərdən biri əldə edilmiş uğurları qorumaq və onları uzunmüddətli inkişafın əsasına çevirməkdir. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa işləri, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki torpağın azadlığı insanların həmin torpaqda təhlükəsiz və layiqli həyat qurması ilə daha dolğun məna qazanır.
Mən hesab edirəm ki, Qarabağın bərpasına yalnız infrastruktur layihələri kimi yanaşmaq olmaz. Bu proses həm də tarixi yaddaşın və mədəni irsin qorunmasını əhatə etməlidir. Məktəblərin açılması, mədəniyyət ocaqlarının fəaliyyətinin bərpası, tarixi abidələrin qorunması və yeni iş imkanlarının yaradılması azad edilmiş ərazilərdə həyatın yenidən canlanmasına xidmət edir. Bir vaxtlar həsrətlə xatırlanan yurdların yenidən yaşayış məkanına çevrilməsi qələbənin ən mühüm nəticələrindən biridir. Mənim düşüncəmə görə, Qarabağın həqiqi dirçəlişi orada insanların gələcəyə inamla yaşaması və yeni uğurlar qazanması ilə ölçüləcək.
Zəfər Gününün sevincindən danışarkən şəhidlərimizin xatirəsini də unutmamalıyıq. Bu qələbənin arxasında böyük fədakarlıq dayanır. Hər bir şəhidin həyatı, hər bir ailənin yaşadığı itki xalqımızın tarixində dərin iz buraxıb. Şəhidlərin xatirəsini yaşatmaq yalnız onları anmaq deyil, həm də Vətən qarşısında məsuliyyətimizi dərk etməkdir. Gənclərin yaxşı təhsil alması, öz sahəsində peşəkar yetişməsi və ölkənin inkişafına töhfə verməsi bu məsuliyyətin mühüm ifadəsidir. Məncə, Vətənə sevgi yalnız hiss kimi qalmamalı, əməli fəaliyyətlə də özünü göstərməlidir.
Bu gün gənclərin üzərinə düşən vəzifələrdən biri də Zəfər tarixini düzgün öyrənmək və gələcək nəsillərə çatdırmaqdır. Tarixi hadisələri yalnız emosional şəkildə xatırlamaq kifayət etmir. Onların səbəblərini, siyasi nəticələrini və cəmiyyətə təsirini də anlamaq lazımdır. Xüsusilə filologiya sahəsində təhsil alan tələbələr üçün bu mövzu milli yaddaşın dil və ədəbiyyat vasitəsilə qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Tarixi həqiqətləri əsaslı mənbələrə söykənərək ifadə etmək, xalqın yaşantılarını ədəbi düşüncə ilə əlaqələndirmək və hadisələrə məsuliyyətlə yanaşmaq vacibdir.
Mənim üçün 8 Noyabr həm qürur, həm də düşüncə günüdür. Bu tarix bizə qələbənin sevincini yaşatmaqla yanaşı, onun hansı itkilər hesabına əldə olunduğunu da xatırladır. Qarabağın azadlığı keçmişin ağrısını tamamilə silmir, lakin həmin ağrıya yeni bir məna verir. İllərlə qayıdış ümidi ilə yaşayan insanlar üçün bu günün əhəmiyyəti sözlərlə tam ifadə olunmayacaq qədər böyükdür. Elə buna görə də Zəfəri yalnız təntənəli ifadələrlə deyil, insanların həyatında yaratdığı dəyişikliklərlə dəyərləndirmək lazımdır.
Nəticə etibarilə, 8 Noyabr Azərbaycan tarixində dövlətçilik iradəsinin, milli birliyin və Vətənə bağlılığın mühüm rəmzidir. Bu tarix keçmişə hörmət etməyi, bu günü məsuliyyətlə yaşamağı və gələcəyə inamla baxmağı tələb edir. Qarabağın azadlığı ilə başlayan yeni mərhələnin uğurlu davamı üçün sülhün qorunması, ərazilərin bərpası, mədəni irsin yaşadılması və gənclərin inkişafı mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Mən inanıram ki, illər sonra 8 Noyabr haqqında danışarkən yalnız döyüş meydanında qazanılan qələbəni deyil, həmin qələbədən sonra qurulan həyatı da xatırlayacağıq. Çünki tarixin ən böyük uğurları yalnız keçmişdə baş verən hadisələrlə deyil, gələcəkdə yaratdığı nəticələrlə də ölçülür. Qarabağ həsrətinin Zəfərə çevrildiyi bu tarix bizə göstərir ki, xalqın yaddaşında qoruduğu ümid bir gün gerçəyə çevrilə bilər. Əsas məsələ isə həmin qələbəni qorumaq, onun mənasını yaşatmaq və gələcək nəsillərə daha güclü Azərbaycan miras qoymaqdır.

Nigar İsmayılova

YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəal gənci