PDF Oxu

Siyasət

  • 273

Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ - ŞƏRH

Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında mühüm siyasi və diplomatik hadisə olmaqla, qarşılıqlı əlaqələrin yeni mərhələyə yüksəldilməsinə xidmət edir. Bu sənəd siyasi dialoqun dərinləşdirilməsi, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi və əməkdaşlığın müasir dövrün çağırışlarına uyğun istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursuna, milli maraqların qorunmasına, dövlət suverenliyinə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan diplomatik fəaliyyəti müxtəlif dövlətlərlə bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq münasibətlərinin inkişafına möhkəm zəmin yaradır. Böyük Britaniya ilə strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə yüksəldilməsi də ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq coğrafiyasının genişlənməsinin və qlobal proseslərdə artan rolunun mühüm göstəricilərindən biridir.

Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında münasibətlər uzun illər ərzində siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı maraqlar əsasında formalaşmışdır. Xüsusilə enerji sektorunda həyata keçirilən birgə layihələr iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafına, Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyinin möhkəmlənməsinə və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə vermişdir. Yeni Bəyannamə isə mövcud əməkdaşlıq təcrübəsinin daha da genişləndirilməsini, ənənəvi istiqamətlərlə yanaşı, rəqəmsallaşma, innovasiya, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik, təhsil, elm, müdafiə və bərpaolunan enerji kimi sahələrdə yeni imkanların yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu, Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin yalnız bugünkü iqtisadi və siyasi maraqlara deyil, həm də uzunmüddətli strateji hədəflərə əsaslandığını göstərir.

Sənədin mühüm istiqamətlərindən biri regional sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunması məsələsidir. Azərbaycanın dövlət suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə hörmətin əsas götürülməsi dövlətlərarası münasibətlərin qarşılıqlı etimad və hüquqi bərabərlik əsasında qurulmasının vacibliyini bir daha ön plana çıxarır. Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin edilməsi, dövlətlər arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inkişafı regionun gələcək inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın irəli sürdüyü regional əməkdaşlıq təşəbbüsləri ölkəmizin yalnız öz milli maraqlarını deyil, bütövlükdə regionda təhlükəsizliyin və iqtisadi tərəqqinin təmin olunmasını hədəflədiyini nümayiş etdirir.

Strateji tərəfdaşlığın digər mühüm istiqaməti iqtisadi münasibətlərin şaxələndirilməsi, qarşılıqlı investisiyaların artırılması və yeni biznes imkanlarının yaradılmasıdır. Azərbaycan son illərdə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı infrastruktur layihələri, iqtisadi islahatlar və əlverişli investisiya mühitinin formalaşdırılması istiqamətində atdığı addımlarla beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradıb. Böyük Britaniya ilə maliyyə, ticarət, sənaye, nəqliyyat və logistika sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi ölkəmizin iqtisadi potensialının daha səmərəli reallaşdırılmasına töhfə verə bilər. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı, Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişləndirilməsi və Şərq-Qərb nəqliyyat əlaqələrindəki rolunun gücləndirilməsi baxımından bu əməkdaşlıq mühüm perspektivlər vəd edir.

Enerji təhlükəsizliyi və yaşıl enerji keçidi də yeni tərəfdaşlıq münasibətlərinin diqqət mərkəzində olan əsas məsələlərdəndir. Azərbaycan ənənəvi enerji resursları ilə yanaşı, bərpaolunan enerji potensialının inkişafına, enerji səmərəliliyinin artırılmasına və ətraf mühitin mühafizəsinə xüsusi önəm verir. Bu baxımdan Böyük Britaniya ilə yaşıl texnologiyalar, alternativ enerji mənbələri, aşağı karbon iqtisadiyyatı və ekoloji innovasiyalar sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf strategiyasının həyata keçirilməsinə əlavə imkanlar yarada bilər. Enerji siyasətinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması ölkəmizin beynəlxalq enerji sistemində mövqeyinin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Bəyannamədə elm, təhsil, innovasiya və insan kapitalının inkişafı istiqamətlərinə verilən diqqət də xüsusi qeyd olunmalıdır. Müasir dövrdə dövlətlərin inkişaf səviyyəsi yalnız təbii sərvətlər və iqtisadi göstəricilərlə deyil, eyni zamanda elmi potensial, yüksək ixtisaslı kadrlar, texnoloji imkanlar və innovativ idarəetmə mexanizmləri ilə müəyyən edilir. Böyük Britaniyanın təhsil və elmi tədqiqat sahəsindəki təcrübəsindən yararlanmaq, ali təhsil müəssisələri arasında əlaqələri genişləndirmək, mütəxəssislərin hazırlanması və ixtisasartırma proqramlarını inkişaf etdirmək Azərbaycanın gələcək inkişaf prioritetləri ilə uzlaşır. Bu əməkdaşlıq dövlət idarəçiliyində müasir yanaşmaların tətbiqinə, rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsinə və peşəkar insan resurslarının formalaşdırılmasına da müsbət təsir göstərə bilər.

Digər tərəfdən, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, kadr hazırlığı, təcrübə mübadiləsi və institusional əlaqələrin inkişafı dəyişən beynəlxalq təhlükəsizlik mühitində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir dünyada təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız hərbi amillərlə məhdudlaşmır, iqtisadi sabitlik, enerji təhlükəsizliyi, kibertəhlükəsizlik, ərzaq və su təhlükəsizliyi kimi strateji məsələləri də əhatə edir. Bu baxımdan iki ölkə arasında müxtəlif təhlükəsizlik istiqamətlərində təcrübə mübadiləsinin aparılması qarşılıqlı əməkdaşlığın əhatə dairəsini genişləndirə bilər.

Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində yeri və rolu son illərdə baş verən siyasi, iqtisadi və geosiyasi proseslər fonunda daha geniş müstəvidə müzakirə olunur. Ölkəmizin Şərq ilə Qərb arasında etibarlı tərəfdaş və mühüm tranzit mərkəzi kimi çıxış etməsi, beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfə, regional təşəbbüslərdə fəal iştirakı və müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əlaqələr qurması Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas xüsusiyyətlərini təşkil edir. Böyük Britaniya ilə Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə də bu siyasətin davamı olaraq Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin daha geniş istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi üçün yeni əməkdaşlıq platforması formalaşdırır.

Bununla yanaşı, hər bir strateji tərəfdaşlığın əsl əhəmiyyəti imzalanmış sənədlərin siyasi və diplomatik məzmunu ilə yanaşı, onların praktiki nəticələrində öz əksini tapır. Razılaşdırılmış istiqamətlər üzrə konkret layihələrin həyata keçirilməsi, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, texnologiya və bilik transferinin təmin olunması, eləcə də qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi bu tərəfdaşlığın səmərəliliyini müəyyən edən əsas amillər olacaqdır. Bu baxımdan müntəzəm siyasi dialoq, institusional əməkdaşlıq və əldə olunan nəticələrin ardıcıl qiymətləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Bütövlükdə, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən, qarşılıqlı əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirən və yeni perspektivlər yaradan mühüm diplomatik sənəddir. Bu tərəfdaşlıq Azərbaycanın milli maraqlarına əsaslanan müstəqil siyasətinin, beynəlxalq əlaqələrinin şaxələndirilməsi strategiyasının və qlobal əməkdaşlıq proseslərində fəal iştirakının əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Əldə olunan razılaşmaların konkret nəticələrə çevrilməsi həm ikitərəfli münasibətlərin inkişafına, həm də iqtisadi, siyasi və regional əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər. Strateji tərəfdaşlıq yalnız iki dövlət arasında bugünkü münasibətlərin deyil, həm də gələcək nəsillər üçün formalaşdırılan iqtisadi, elmi, texnoloji və təhlükəsizlik əməkdaşlığının mühüm əsaslarından biridir.

Çinarə Nəbiyeva

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının fəal üzvü.

Digər xəbərlər