PDF Oxu

Siyasət

  • 358

Küllərindən doğulan şəhər: Ağdam yenidən qurulur - ŞƏRH

Küllərindən doğulan şəhər: Ağdam yenidən qurulur - ŞƏRH

“Dağılmış Ağdam şəhəri erməni vəhşiliyinin şahididir. Biz Ağdam şəhərini bərpa edəcəyik, bütün kəndləri bərpa edəcəyik. Heç kimdə bu haqda şübhə olmasın.”
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev
Azərbaycan tarixinin ən şanlı və eyni zamanda ən ibrətamiz səhifələrindən biri olan Qarabağın bərpası bu gün bütün dünyanın diqqət mərkəzindədir. Bu möhtəşəm dirçəliş salnaməsinin ən parlaq və rəmzi ünvanı isə şübhəsiz ki, Qarabağın qapısı hesab olunan Ağdamdır. Ötən əsrin sonlarına qədər Azərbaycanın ən abad, sənayesi, kənd təsərrüfatı və mədəni həyatı ilə seçilən bölgələrindən biri olan Ağdam otuz ilə yaxın davam edən işğal dövründə misli görünməmiş dağıntılara məruz qalmışdı. Lakin 2020-ci ilin payızında Azərbaycan Ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfər bu qədim yurdun taleyini kökündən dəyişdi. Üçtərəfli Bəyanata əsasən 2020-ci il noyabrın 20-də bir güllə belə atılmadan, siyasi və hərbi qüdrətimizin təntənəsi olaraq azad edilən Ağdam bu gün yenidən qurulur, böyüyür və öz doğma sakinlərini qarşılayır.
1993-cü il iyulun 23-də erməni silahlı birləşmələri tərəfindən işğal edilən Ağdam rayonu o dövrdə ölkənin ən iri və inkişaf etmiş yaşayış məntəqələrindən biri idi. İşğaldan əvvəl rayonda yüzlərlə sənaye müəssisəsi, məktəblər, mədəniyyət sarayları, xəstəxanalar, muzeylər və zəngin kənd təsərrüfatı infrastrukturu fəaliyyət göstərirdi. Lakin işğalçılar beynəlxalq hüququn bütün norma və prinsiplərini, Haaqa və Cenevrə konvensiyalarının tələblərini kobud şəkildə pozaraq şəhəri və ətraf kəndləri tamamilə yerlə-yeksan etdilər. Təsadüfi deyil ki, Ağdama səfər edən xarici jurnalistlər, diplomatlar və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri gördükləri dəhşətli mənzərə qarşısında bu şəhəri haqlı olaraq “Qafqazın Xirosiması” adlandırmışdılar.
Şəhərdə bir dənə də olsun salamat bina saxlanılmamışdı. Yaşayış evləri, inzibati binalar, məktəb və xəstəxanalar nəinki dağıdılmış, hətta onların daşları, dam örtükləri, dəmir konstruksiyaları belə sökülərək talan edilmişdi. Xalqımızın dini və mənəvi dəyərlərinə qarşı xüsusi qəddarlıq nümayiş etdirilmiş, məscidlər təhqir olunmuş, tarixi qəbiristanlıqlar şumlanmış, mədəni irs nümunələri məhv edilmişdi. İşğaldan azad edildikdən cəmi üç gün sonra — 2020-ci il noyabrın 23-də Ağdama ilk tarixi səfərini edən Prezident İlham Əliyevin şəhərin xarabalıqları fonunda səsləndirdiyi sözlər bu vandalizmə verilən ən kəskin siyasi və mənəvi qiymət idi. Dövlət başçısının “Biz Ağdam şəhərini bərpa edəcəyik, bütün kəndləri bərpa edəcəyik. Heç kimdə bu haqda şübhə olmasın” bəyanatı təkcə bir vəd deyil, həm də Azərbaycan dövlətinin gücünün, iqtisadi potensialının və sarsılmaz iradəsinin ifadəsi idi.
Azadlıq sevincinin ardınca Ağdamda dərhal böyük quruculuq mərhələsinə start verildi. İlk növbədə ərazilərin minalardan və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənməsi işlərinə başlanıldı. İşğalçılar tərəfindən yüz minlərlə minanın basdırıldığı bu torpaqlarda Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyi (ANAMA) və digər müvafiq qurumlar gecə-gündüz fəaliyyət göstərərək həyatın təhlükəsiz bərpası üçün zəmin yaratdılar. Paralel olaraq, Prezident İlham Əliyevin bilavasitə tapşırığı və nəzarəti altında yerli və beynəlxalq mütəxəssislərin iştirakı ilə Ağdam şəhərinin Baş planı hazırlandı və 2021-ci il mayın 28-də ictimaiyyətə təqdim olundu.
Bu Baş plan müasir urbanistika elminin ən son nailiyyətlərini, “ağıllı şəhər” konsepsiyasını və milli memarlıq ənənələrini özündə birləşdirən unikal layihədir. Sənədə əsasən, Ağdam 100 min nəfər əhalinin rahat, təhlükəsiz və firavan yaşaması üçün nəzərdə tutulmuş ölkənin ən böyük və müasir şəhərlərindən birinə çevrilir. Şəhərin planlaşdırılmasında ekoloji tarazlıq və insan amili əsas götürülüb. Ərazinin böyük bir hissəsini geniş parklar, meşə zolaqları, süni göllər və ictimai istirahət məkanları əhatə edir. Şəhər daxilində piyada və velosiped yollarının geniş şəbəkəsi yaradılır, ictimai nəqliyyatın ekoloji cəhətdən təmiz olması təmin edilir. Eyni zamanda, Ağdamın tarixi ruhunu qoruyub saxlamaq məqsədilə şəhərin mərkəzi hissəsində qədim memarlıq üslubu ilə müasir dizaynın harmoniyası yaradılır.
Bir şəhərin yenidən qurulması ilk növbədə güclü infrastruktur bazasının yaradılmasından başlayır. Bu gün “Böyük Qayıdış”a dair I Dövlət Proqramı çərçivəsində Ağdamda həyata keçirilən layihələr miqyasına və icra sürətinə görə regionda analoqu olmayan işlərdir. Bərdə–Ağdam avtomobil yolunun inşası, eləcə də Bərdə–Ağdam dəmir yolu xəttinin yenidən qurulması şəhərin ölkənin ümumi nəqliyyat-logistika şəbəkəsinə tam inteqrasiyasını təmin edib. Bu yollar təkcə sərnişin daşımaları üçün deyil, həm də bölgənin gələcək iqtisadi və ticarət əlaqələrinin inkişafı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində “Ağdam-1” və “Ağdam-2” elektrik yarımstansiyaları, həmçinin Qarabağ Regional Rəqəmsal İdarəetmə Mərkəzi istifadəyə verilib. Şəhərin içməli su təchizatı, kanalizasiya və yağış suları sistemləri sıfırdan, ən müasir standartlara uyğun şəkildə qurulub.
İqtisadi canlanmanın lokomotivi kimi çıxış edən Ağdam Sənaye Parkı isə artıq öz bəhrələrini verir. 190 hektar ərazini əhatə edən bu sənaye parkında tikinti materiallarının istehsalı, qida sənayesi, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı, yüngül sənaye və digər sahələr üzrə onlarla rezident qeydiyyatdan keçib və bir sıra müəssisələr artıq fəaliyyətə başlayıb. Bu müəssisələr təkcə regionun tikinti və istehlak tələbatını ödəmir, həm də doğma yurduna qayıdan vətəndaşlar üçün minlərlə yeni iş yerinin açılmasına şərait yaradır.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında vurğulandığı kimi, quruculuq işləri təkcə şəhər mərkəzi ilə məhdudlaşmır, Ağdamın kəndləri də sürətlə bərpa olunur. Xıdırlı, Kəngərli və Sarıcalı kəndlərində aparılan genişmiqyaslı tikinti işləri müasir kənd modelinin bariz nümunəsidir. Bu yaşayış məntəqələrində sakinlərin rahatlığı üçün fərdi evlərlə yanaşı, müasir tipli tam orta məktəblər, uşaq bağçaları, tibb məntəqələri, icma klubları, idman meydançaları və ticarət mərkəzləri inşa edilib. Kənd təsərrüfatı ənənələri ilə tanınan Ağdamda torpaqların əkin dövriyyəsinə qaytarılması, suvarma sistemlərinin bərpası, Xaçınçay su anbarının əsaslı təmiri və istifadəyə verilməsi kənd əhalisinin məşğulluğu və rifahı üçün geniş imkanlar açıb. Artıq ağdamlıların öz doğma ata-baba yurdlarına qayıdışı reallığa çevrilib. Otuz il həsrətlə gözlədikləri torpaqlara qovuşan sakinlərin sevinci, onların öz evlərinin işığını yenidən yandırması Azərbaycan xalqının tarixi zəfərinin ən duyğulu təcəssümüdür.
Ağdam həm də Azərbaycan mədəniyyətinin, muğam sənətinin, ədəbiyyatının və idmanının beşiyidir. İşğal dövründə düşmənin məhv etməyə çalışdığı bu zəngin irsin bərpası dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü və dəstəyi ilə şəhərin rəmzlərindən biri olan tarixi Ağdam Cümə məscidi əsaslı şəkildə bərpa olunaraq yenidən dindarların ixtiyarına verilib. Bununla yanaşı, Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xanın saray kompleksi — İmarət kompleksi, məşhur Qarabağ atlarının yetişdirilməsi ənənəsini yaşadan mərkəz, qədim Şahbulaq qalası, Qiyaslı məscidi və Ağdam Çörək Muzeyi kimi tarixi-mədəni abidələrin bərpası və konservasiyası istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilir. Şəhərdə inşa edilən Ağdam Muğam Mərkəzi isə Qarabağ muğam məktəbinin əzəmətini yenidən bütün dünyaya nümayiş etdirən möhtəşəm mədəniyyət ocağına çevrilib. Eyni zamanda, futbol üzrə Azərbaycan çempionu “Qarabağ” futbol klubunun doğma meydanı olan “İmarət” stadionunun yenidən qurulması layihəsi Ağdamın idman şöhrətinin də bərpasından xəbər verir.
Bu gün Ağdamda baş verən möhtəşəm dəyişikliklər iki fərqli dünyagörüşünün, iki fərqli siyasətin bariz müqayisəsidir. Bir tərəfdə otuz il ərzində yalnız dağıdan, viran qoyan, mədəniyyəti və tarixi məhv edən işğalçı zehniyyət, digər tərəfdə isə xarabalıqlar üzərində dünyanın ən müasir şəhərlərindən birini ucaldan, qurub-yaradan Azərbaycan dövləti dayanır. Prezident İlham Əliyevin tarixi sitatında ifadə olunan qətiyyət bu gün Ağdamın hər bir küçəsində, ucalan hər bir binasında, salınan hər bir parkında və doğma yurduna qayıdan hər bir sakinin simasında öz əksini tapır. Bir vaxtlar erməni vəhşiliyinin canlı şahidi olan Ağdam bu gün Azərbaycanın sarsılmaz iradəsinin, iqtisadi gücünün və əbədi quruculuq ruhunun abidəsinə çevrilib. Ağdam yaşayır, dirçəlir və Qarabağın parlayan ulduzu kimi öz əzəmətli gələcəyinə doğru inamla addımlayır.

Kərimli Elvin
Yap Ordubad Rayon Təşkilatının əməkdaşı

Digər xəbərlər