Azərbaycan dövlətinin işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa və quruculuq strategiyası öz miqyasına, icra sürətinə və müasir yanaşmalarına görə müasir dünya tarixində nadir təcrübə kimi qiymətləndirilir. Bu nəhəng quruculuq hərəkatının ən mühüm və strateji mərkəzlərindən biri məhz Ağdam rayonudur. 2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfər nəticəsində işğaldan azad edilən Ağdamda qısa müddət ərzində misli görünməmiş dəyişikliklər baş verib. Otuz ilə yaxın davam edən işğal dövründə tamamilə yerlə-yeksan edilmiş, infrastrukturu məhv olunmuş bu bölgə bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin birbaşa rəhbərliyi və nəzarəti altında yenidən qurulur, ölkəmizin ən abad və müasir yaşayış məskənlərindən birinə çevrilir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin azad olunmuş Ağdam rayonuna mütəmadi səfərləri Böyük Qayıdış proqramının uğurla icra olunmasında həlledici rol oynayır. Dövlət başçısının rayona hər bir səfəri yeni infrastruktur layihələrinin təməlqoyma və açılış mərasimləri, görülən işlərin keyfiyyətinə yerində baxış və gələcək inkişaf prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi ilə əlamətdar olur. Prezident İlham Əliyevin Ağdama səfərləri zamanı verdiyi tapşırıqlar əsasında rayon ərazisində həm şəhər mərkəzinin, həm də kəndlərin sıfırdan, ən son şəhərsalma standartlarına uyğun şəkildə bərpası istiqamətində sistemli tədbirlər görülür. Bu səfərlər təkcə tikinti-quruculuq prosesinə güclü təkan vermir, eyni zamanda doğma yurduna qayıtmağa hazırlaşan on minlərlə ağdamlıda böyük ruh yüksəkliyi və sabahkı günə sonsuz inam yaradır.
Ağdamda reallaşdırılan yeni infrastruktur layihələri ilk növbədə bölgənin dayanıqlı inkişafı üçün möhkəm bünövrənin formalaşdırılmasına yönəlib. Ərazilərin minalardan və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənməsi ilə paralel olaraq müasir nəqliyyat-logistika şəbəkəsinin qurulması istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Bərdə–Ağdam avtomobil yolunun yüksək texniki göstəricilərlə inşası və Bərdə–Ağdam dəmir yolu xəttinin yenidən qurulması rayonun ölkənin ümumi nəqliyyat sisteminə tam inteqrasiyasını təmin edib. Bu strateji nəqliyyat layihələri həm sərnişin daşımalarının rahatlığını təmin edir, həm də bölgənin gələcək iqtisadi, sənaye və ticarət əlaqələrinin genişlənməsi üçün əlverişli şərait yaradır.
Enerji təhlükəsizliyi və kommunikasiya təminatı Ağdamda həyata keçirilən infrastruktur quruculuğunun əsas sütunlarından birini təşkil edir. Dövlət başçısının iştirakı ilə istifadəyə verilən “Ağdam-1” və “Ağdam-2” elektrik yarımstansiyaları, həmçinin Qarabağ Regional Rəqəmsal İdarəetmə Mərkəzi rayonun fasiləsiz və etibarlı elektrik enerjisi ilə təminatına tam zəmanət verir. Bununla yanaşı, şəhər və kəndlərin içməli su təchizatı, kanalizasiya, yağış suları və qaz təsərrüfatı sistemləri ən müasir texnologiyalar tətbiq edilməklə sıfırdan qurulur. Bütün bu kommunikasiya xətlərinin yeraltı çəkilməsi və rəqəmsal idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi Ağdamı müasir “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” standartlarına tam uyğunlaşdırır.
Rayonun iqtisadi dirçəlişini sürətləndirmək və gələcəkdə burada məskunlaşacaq əhalinin məşğulluğunu təmin etmək məqsədilə reallaşdırılan Ağdam Sənaye Parkı layihəsi də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. 190 hektar ərazini əhatə edən sənaye parkında yaradılan müasir infrastruktur sahibkarlar üçün geniş investisiya imkanları açıb. Artıq burada tikinti materiallarının istehsalı, qida sənayesi, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı və yüngül sənaye sahələri üzrə onlarla rezident qeydiyyatdan keçib və bir sıra müəssisəlөр fəaliyyətə başlayıb. Eyni zamanda, aqrar sektorun bərpası məqsədilə Xaçınçay su anbarının əsaslı təmir olunaraq istifadəyə verilməsi və suvarma kanallarının yenidən qurulması kənd təsərrüfatı torpaqlarının dövriyyəyə qaytarılmasına şərait yaradıb.
Prezident İlham Əliyevin Ağdama səfərləri çərçivəsində rayonun kəndlərinin bərpası xüsusi yer tutur. Dövlət başçısının müəyyən etdiyi inkişaf konsepsiyasına uyğun olaraq, Ağdamın kəndləri bir-birinin ardınca yenidən qurulur və müasir yaşayış məntəqələrinə çevrilir. Bu prosesin növbəti parlaq mərhələsi 2024-cü il mayın 28-də — Azərbaycanın Müstəqillik Günündə baş tutdu. Həmin əlamətdar gündə Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Ağdam rayonuna səfəri zamanı eyni vaxtda dörd kəndin — Tağıbəyli, Güllücə, Nəmirli və Şotlanlı kəndlərinin təməlqoyma mərasimləri keçirildi.
28 may 2024-cü ildə Müstəqillik Günündə Ağdamın dörd kəndinin təməlinin qoyulması dərin rəmzi və tarixi məna daşıyır. Dövlət müstəqilliyimizin bərpasının ildönümü günündə işğaldan azad edilmiş torpaqlarda yeni yaşayış məntəqələrinin bünövrəsinin qoyulması Azərbaycan dövlətinin iqtisadi qüdrətinin, siyasi iradəsinin və öz gücünə arxalanaraq nəhəng layihələr icra etmək bacarığının bariz göstəricisidir. Bu təməlqoyma mərasimləri Böyük Qayıdış proqramının Ağdam rayonu üzrə nə qədər geniş miqyas aldığını və kəndlərin bərpası prosesinin sistemli şəkildə davam etdirildiyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Təməli qoyulan Tağıbəyli kəndi Ağdam rayonunun qədim və zəngin ənənələrə malik yaşayış məntəqələrindən biridir. İşğal dövründə tamamilə dağıdılmış Tağıbəyli kəndinin yenidən qurulması layihəsi müasir kənd planlaşdırmasının ən qabaqcıl prinsiplərinə əsaslanır. Kəndin baş planına uyğun olaraq, burada sakinlərin rahat və təhlükəsiz yaşaması üçün müasir memarlıq üslubunda fərdi yaşayış evləri inşa ediləcək. Layihələndirmə zamanı yerli əhalinin ailə tərkibi, sosial ehtiyacları və ənənəvi həyat tərzi diqqətlə nəzərə alınıb, evlərin həyətyanı sahələri ilə birlikdə səmərəli şəkildə planlaşdırılması təmin edilib.
Eyni gündə təməli qoyulan Güllücə kəndi də yeni görkəmi və müasir infrastrukturu ilə Ağdamın abad yaşayış məntəqələri sırasına qoşulur. Güllücə kəndinin bərpası layihəsində ekoloji tarazlığın qorunması, geniş yaşıllıq zolaqlarının salınması və müasir mühəndis-kommunikasiya şəbəkəsinin qurulması əsas götürülüb. Kənd ərazisində asfaltlanmış daxili yollar, piyada səkiləri, müasir işıqlandırma sistemləri, eləcə də fasiləsiz su, qaz, elektrik enerjisi və yüksəksürətli internet xətləri yaradılır. Güllücə kəndinə qayıdacaq sakinlər burada şəhər rahatlığına bərabər müasir həyat şəraiti ilə təmin olunacaqlar.
2024-cü il mayın 28-də təməli qoyulan digər mühüm yaşayış məntəqəsi Nəmirli kəndidir. Nəmirli kəndinin yenidən qurulması layihəsi də Böyük Qayıdışın yüksək standartlarını özündə əks etdirir. Tikinti işlərinə başlanmazdan əvvəl kənd ərazisində genişmiqyaslı minatəmizləmə və mühəndis-axtarış işləri aparılaraq tam təhlükəsiz mühit yaradılıb. Nəmirli kəndində müasir standartlara cavab verən fərdi yaşayış evlərinin inşası ilə yanaşı, əhalinin gündəlik tələbatını ödəyəcək bütün zəruri sosial və xidmət infrastrukturu formalaşdırılır.
Dördüncü yaşayış məntəqəsi kimi təməli qoyulan Şotlanlı kəndi də Ağdamın dirçəliş salnaməsində özünəməxsus yer tutur. Şotlanlı kəndinin baş planına əsasən, burada müasir yaşayış massivləri ilə birlikdə ictimai məkanlar, istirahət parkları və idman meydançaları salınacaq. Kəndin memarlıq həllində milli ornamentlərlə müasir dizayn elementlərinin vəhdəti yaradılır ki, bu da yaşayış məntəqəsinə xüsusi estetik gözəllik verəcək. Şotlanlı kəndinin bərpası həm də ətraf kəndlərlə vahid infrastruktur və nəqliyyat əlaqələrinin formalaşmasına xidmət edəcək.
Tağıbəyli, Güllücə, Nəmirli və Şotlanlı kəndlərinin hər birində yaşayış evləri ilə yanaşı, müasir sosial infrastruktur obyektlərinin inşası xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılır. Layihələrə əsasən, bu kəndlərdə gənc nəslin keyfiyyətli təhsil alması üçün tam orta məktəblər və uşaq bağçaları tikiləcək. Sakinlərin sağlamlığının qorunması məqsədilə müasir tibbi avadanlıqlarla təchiz olunmuş tibb məntəqələri, mədəni tədbirlərin və ictimai görüşlərin keçirilməsi üçün icma klubları, eləcə də ticarət, ictimai iaşə və məişət xidməti mərkəzləri yaradılacaq. Bu yanaşma kənd sakinlərinin bütün əsas sosial xidmətlərə elə öz yaşayış məntəqələrində rahat şəkildə çıxış əldə etməsinə imkan verəcək.
Eyni zamanda, təməli qoyulan bu dörd kəndin iqtisadi potensialının hərəkətə gətirilməsi üçün dövlət tərəfindən kompleks tədbirlər görülür. Tarixən məhsuldar torpaqları, üzümçülük, taxılçılıq, pambıqçılıq və heyvandarlıq ənənələri ilə tanınan Tağıbəyli, Güllücə, Nəmirli və Şotlanlı kəndlərində aqrar sahənin inkişafı üçün müasir suvarma sistemləri qurulur və əkin sahələri bərpa olunur. Doğma yurdlarına qayıdacaq sakinlərin həm kənd təsərrüfatında, həm də yeni yaradılan xidmət və istehsal sahələrində çalışması onların daimi məşğulluğunu və yüksək rifahını təmin edəcək.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin azad olunmuş Ağdama mütəmadi səfərləri və 2024-cü il mayın 28-də Tağıbəyli, Güllücə, Nəmirli və Şotlanlı kəndlərinin təməlinin qoyulması Azərbaycan dövlətinin quruculuq əzminin sarsılmazlığını bir daha təsdiqləyir. Bu gün Ağdamda ucalan hər bir bina, çəkilən hər bir yol və təməli qoyulan hər bir kənd Böyük Qayıdışın dönməz proses olduğunu göstərir. Çox yaxın gələcəkdə bu dörd kənd də öz doğma sakinlərini qarşılayacaq, bu torpaqlarda yenidən həyat qaynayacaq və Ağdam Azərbaycanın ən abad, müasir və çiçəklənən bölgələrindən biri kimi öz şöhrətini tam şəkildə bərpa edəcəkdir.
Aynurə Ağacanova
YAP Ordubad rayon təşkilatının fəalı